چگونه جواب آزمایش را بخوانیم و تفسیر کنیم؟

چگونه جواب آزمایش را تفسیر کنیم؟

حتما تا به حال برای شما این سوال پیش آمده است که نتایج آزمایش شما چه معنایی دارند؟ قطعا شما با مشاهده نتایجی که عدد آن بالاتر از محدوده مرجع است ( اعدادی که در جلوی نتایج آزمایش شما نوشته شده است)، احساس نگرانی می‌کنید.
نتیجه بعضی از آزمایش‌ها به صورت بله (Yes) یا خیر (No) گزارش می‌شوند. به عنوان مثال، نتیجه آزمایش کشت نمونه گلو شما از نظر وجود عفونت باکتریایی مثبت گزارش می‌شود. نتیجه بسیاری از آزمایش‌های دیگر به صورت عدد گزارش می‌شوند. این نتایج به خودی خود معنایی ندارند و در مقایسه با مقادیر مرجع معنی پیدا می‌کنند. 
نتایج آزمایش‌ شما که مقادیر آنها خارج از محدوده مرجع می‌باشند، سرنخ‌هایی را در ارتباط با احتمال وجود شرایط غیر عادی یا بیماری شما در اختیار پزشک قرار می‌دهد.
وب سایت کولایف ،در بخش معرفی هر آزمایش، اطلاعاتی را در ارتباط با آن و دلایل احتمالی که ممکن است منجر به نتایج غیرعادی آزمایش شما شوند، در اختیارتان قرار می‌دهد. علاوه بر این، کولایف از طریق این مقاله مطالبی را در رابطه با چگونگی تفسیر نتایج آزمایش به اطلاع شما می‌رساند و امید است که  بتواند بخشی از سوالات شما را در این زمینه پاسخگو باشد.

 

نکات مهم در ارتباط با محدوده مرجع و تفسیر جواب آزمایش

مقادیر مرجع ، مقادیر مورد انتظار در یک فرد سالم هستند که در بعضی اوقات مقادیر نرمال نیز نامیده می‌شوند.
از طریق مقایسه نتایج آزمایش‌ با مقادیر مرجع، شما و پزشک متوجه خواهید‌ شد که آیا نتایج شما خارج از محدوده مرجع می‌باشد یا خیر. مقادیری که خارج از محدوده نرمال هستند، سرنخ‌هایی را در ارتباط با احتمال وجود شرایط غیرعادی یا بیماری شما در اختیار پزشک قرار می‌دهد. 
۳ نکته مهم که لازم است در ارتباط با محدوده مرجع  و تفسیر جواب آزمایش خود بدانید در ادامه مطلب مطرح می‌شود.
۱- نتیجه نرمال یک آزمایشگاه ممکن است برای آزمایشگاه دیگر غیر نرمال باشد. بنابراین، شما باید برای ارزیابی نتایج آزمایش خود از محدوده‌های مرجع تعیین شده توسط آزمایشگاهی که در آن نمونه داده اید، استفاده کنید. در حالی که دقت تست‌های آزمایشگاهی در طی چند دهه گذشته بطور قابل توجهی بیشتر شده است، اما ممکن است به دلیل تفاوت در تجهیزات آزمایشگاهی، معرف های شیمیایی مورد استفاده، و تکنیک‌های آنالیز از آزمایشگاهی به آزمایشگاه دیگر متفاوت باشد. از این رو، در مورد اغلب تست‌های آزمایشگاهی مقدار مرجع ثابتی وجود ندارد. این مسئله یکی از مهمترین دلایلی است که مقادیر مشخص و اطلاعات کاملا دقیقی برای اغلب تست ها در وب سایت کولایف وجود ندارد. 
۲- نتایج نرمال، نوید سلامتی به شما نمی دهند. با وجود آنکه نرمال بودن نتایج همه آزمایش‌ها نشانه خوبی است اما ضمانت صد در صدی برای سلامت بودن شما نیست. بسیاری از آزمایش‌ها در افراد سالم و بیمار نتایج مشابهی دارند. بنابراین، با وجود  مشاهده نتایج نرمال در برگه آزمایش شما، همچنان این احتمال وجود دارد که یک مشکل پنهان وجود داشته باشد. باید توجه داشت که نتایج تست‌های آزمایشگاهی در افراد بیمار نیز می‌تواند در محدوده مرجع قرار بگیرند، به خصوص  زمانی که فرد در مراحل اولیه بیماری است.
۳- یک نتیجه غیر نرمال به معنای بیمار بودن شما نمی‌باشد. یک نتیجه خارج از محدوده مرجع می‌تواند به مشکلی در رابطه با سلامتی شما اشاره داشته یا نداشته باشد. از آنجایی که بسیاری از مقادیر مرجع بر اساس دامنه های آماری مورد انتظار در افراد سالم می باشند، این احتمال وجود دارد که شما یکی از افراد سالمی باشید که در خارج از دامنه آماری قرار می‌گیرد؛ مخصوصا در مواردی که نتایج آزمایش شما نزدیک به مقادیر مورد انتظار محدوده مرجع است. با این وجود، محدوده های غیر نرمالی که با مقادیر مورد انتظار تفاوت زیادی داشته باشند، به پزشک شما این اخطار را می دهد که ممکن است مشکلی وجود داشته باشد.

 

محدوده مرجع  در تفسیر جواب آزمایش به چه معنا است؟

یک محدوده مرجع مجموعه‌ای از مقادیری است که حد بالا و پایین یک تست آزمایشگاهی را بر اساس نتایج بدست آمده از افراد سالم مشخص می‌کند. محدوده مرجع هر آزمایش در نتیجه تحقیقات فراوان بر روی جوامع انسانی بزرگ و متفاوت تعیین شده است. محدوده مقادیر مرجع ممکن رنج نرمال یا محدوده نرمال نیز نامیده شوند. مقادیر محدوده مرجع ممکن است وابسته به جنس، سن، نژاد، و نوع نمونه (خون، ادرار، مایع مغزی نخاعی، و …) باشد. همچنین می توانند تحت تاثیر شرایطی مانند گرسنگی و تمرینات ورزشی قرار بگیرد. محدوده مرجع مقادیری را در اختیار پزشک قرار می دهد تا از طریق مقایسه آنها با نتایج آزمایش شما، وضعیت سلامتی شما را ارزیابی کند. با این وجود، معنای واقعی نتیجه یک آزمایش ، تنها زمانی مشخص می‌شود که به همراه دیگر اطلاعات مربوط به سلامتی شما مورد بررسی قرار گیرد. به عنوان مثال، تمرینات ورزشی، سابقه خانوادگی ، آخرین وضعیت سلامتی شما، و هر نوع دارویی که به صورت طولانی مدت و یا در روزهای قبل از انجام آزمایش مصرف کرده اید.
با وجود آنکه در حال حاضر بسیاری از مردم نتایج آزمایش‌های خود را بطور مستقیم و از طریق اینترنت پیگیری می کنند، اما تنها تعداد بسیار کمی از گزارش‌های آزمایشگاهی به گونه‌ای طراحی شده اند که افراد غیر متخصص دانش پزشکی بتوانند آنها را درک کنند. مطالب این مقاله برای درک نتایج تست های آزمایشگاهی به شما کمک خواهد کرد. اگرچه از طریق وب سایت کولایف  شما می توانید اطلاعاتی مفیدی در ارتباط با چگونگی تفسیر نتایج خود بدست آورید، اما بهترین منبع، اطلاعاتی است که پزشک با توجه به سوابق فردی شما در اختیارتان قرار می دهد. با این وجود شما می توانید با استفاده از اطلاعاتی که از طریق این مقاله در وب سایت کولایف در اختیار شما قرار داده می‌شود با پزشک خود صحبت کنید. بنابراین در زمان تفسیر نتایج سوالات درستی از پزشک خود خواهید بپرسید و نقش فعالی در تصمیماتی که پزشک برای شما می گیرد، خواهید داشت.
برای اینکه درک بهتری از محدوده های مرجع داشته باشید می توانید به یک نمونه از  گزارش های  آزمایشگاه  کولایف مراجعه نمایید.
 

محدوده نرمال در جواب آزمایش

 

محدوده های مرجع وب سایت کولایف چگونه هستند؟

تعداد بسیار کمی از تست ها محدوده مرجعی دارند که در آزمایشگاه‌های مختلف  دقیقا مشابه است. همانطور که در بخش قبل نیز ذکر شد، محدوده های مرجع هر آزمایشگاه با توجه به تجهیزات آزمایشگاهی، معرف های شیمیایی مورد استفاده، و تکنیک‌های آنالیزبرای آن اختصاصی می باشد. بنابراین هیچ محدوده مرجع استانداری برای تست‌های آزمایشگاهی وجود ندارد. این مسئله مهمترین دلیلی است که چرا تعداد کمی از آزمایش‌های وب سایت کولایف محدوده مرجع دارند. این محدوده ها در بخش تفسیر نتایج آزمایش های سایت کولایف نشان داده‌ شده اند. البته لازم به ذکر است که محدوده های مرجعی که  برای آزمایش های مختلف در وب سایت کولایف مشخص شده اند بر اساس آخرین دانش های فنی روز دنیا و مقادیر پرکاربرد متون و مراجع پزشکی آزمایشگاهی تعیین شده اند.
برای بررسی اینکه آیا اعداد جواب آزمایش شما در محدوده های نرمال قرار دارند، بهترین کار مراجعه به برگه پرینت گزارش آزمایش‌تان است. معمولا یک گزارش در ابتدا نتایج آزمایش شما را نشان می‌دهد و به دنبال آن محدوده های مرجع آزمایشگاهی را که در آن آزمایش خود را انجام داده اید، مشخص کرده است. گزارش آزمایش شما ممکن است شبیه مثال ذکر شده در جدول زیر باشد که نشان می دهد نتیجه تست شما در محدوده نرمال و مقدار مرجع می‌باشد.




 

محدوده مرجع

نتیجه

نام آزمایش

3.5-5.1  mmol/L

4.4  mmol/L

Potassium

 

برای دیدن یک مثال از گزارش کامل چند تست می توانید به یکی از گزارش های کولایف مراجعه نمایید.
شاید برایتان جالب باشد که در مورد بسیاری از آزمایش ها محدوده های مرجع بیشتر در مورد بزرگسالان مشخص شده است و برای گروه سنی کودکان و نوجوانان رنج های نرمال کمتری وجود دارد. دلیل این موضوع تغییرات سریع فیزیولوژی بدن کودکان و نوجوانان در حال رشد می باشد. بسیاری از مواردی که در یک آزمایشگاه تست می شوند، مانند: سطوح شیمیایی، شرایط هورمونی و آنزیمی و …) از زمان کودکی تا مراحل مختلف رشد بطور مدام در حال تغییر هستند. بنابراین آزمایشگاهی که نمونه کودک شما را آزمایش می کند باید محدوده های مرجع متفاوتی را برای مراحل مختلف رشد کودک شما تعیین کرده باشد. همواره بخاطر داشته باشید که بهترین منبع اطلاعات برای بررسی آزمایش کودک شما پزشک کودکان است.
آنچه درباره تفسیر نتایج آزمایش و محدوده مرجع در وب سایت کولایف وجود دارد، صرفا جهت آگاهی بوده و تفسیر نتایج به عهده پزشک معالج شما می‌باشد.
 این مسئله حتی در مورد تست‌هایی که محدوده نرمال آنها نیز مشخص شده است، صادق است. به یاد داشته باشید که محدوده های مرجع ذکر شده در  برگه گزارش آزمایش شما صرفا جهت راهنما و ارائه به پزشک می‌باشد و پزشک نتایج شما را با توجه به سوابق پزشکی و شرایط اخیر سلامتی شما، مورد بررسی قرار می‌دهد.

 

محدودیت‌های تصمیم گیری چه هستند؟

محدودیت های تصمیم‌گیری، مقادیری هستند که مقدار بالا یا پایین یک آنالیت (فاکتوری که آزمایش می‌شود) را نشان می‌دهند و گویای آن است که آیا یک بیماری وجود دارد و یا نیاز به درمان فرد می‌باشد یا خیر.
مطالعات طولانی مدتی در رابطه با برخی از فرایندهای پیشرفت بیماری و نتایج آزمایشگاهی انجام شده است. نتایج این مطالعات محدودیت هایی را در زمینه تفسیر نتایج آزمایش و تصمیم گیری مربوط به روش‌های درمان بیماری‌ها ایجاد کرده اند .  
گلوکز خون نمونه‌ای از یک آنالیت است که برای آن محدودیت‌های تصمیم گیری تعیین شده است. محدودیت‌های تصمیم گیری گلوکز بسیار مورد استفاده پزشکان  قرار می‌گیرد. مثال بسیار رایجی در این مورد، بررسی ابتلا افراد به بیماری دیابت از طریق آزمایش قند خون ناشتا (FBS) و بررسی روند درمان او با استفاده از نتایج آزمایش هموگلوبین A1c یا Hb A1c است.
 در بزرگسالان، آزمایش قند خون ناشتا (FBS)، اولین آزمایشی است که برای تشخیص بیماری دیابت نوع ۲ انجام می‌شود. در صورتی که سطح گلوکز خون ناشتا در فرد برابر با ۱۲۶ میلی گرم بر دسی لیتر ( برابر با ۷ میلی مول بر لیتر) یا بالاتر از آن باشد، نشان دهنده ابتلای او به بیماری دیابت است. در این افراد کنترل و درمان سطح گلوکز خون برای کاهش خطر بیماری های قلبی عروقی، بیماری کلیه و سایر عوارض طولانی مدت دیابت امری ضروری است. نتایج آزمایش هموگلوبین A1c  در محدودیت های تصمیم گیری بیماری دیابت نقش بسیار مهمی دارد. این آزمایش با هدف غربالگری بیماری دیابت انجام می‌شود. نتایج آزمایش Hb A1c تشخیص بیماری‌ دیابت را تایید می کند و یا نشان می دهد که فرد در طول ۳ ماه گذشته در جهت کنترل قند خون خود چقدر خوب عمل کرده است. جدول زیر نشان می دهد که چطور یک پزشک می تواند از نتایج آزمایش Hb A1c برای تصمیم گیری روش های درمان بیماری دیابت استفاده می کند. 

 

 

سطح Hb A1c

وضعیت بیماری دیابت

کمتر از ۵/۷٪

سالم

۵/۷-۶/۴ ٪

در مراحل قبل از بروز بیماری

۶/۵ ٪

بیمار

کمتر از ۷٪

کنترل خوب بیماری 

 

با توجه به جدول بالا متوجه می‌شوید که نتایج Hb A1c برابر با ۶/۶ ٪  می تواند متعلق به فردی باشد که بیماری دیابت برای اولین بار در او تشخیص داده شده می‌شود و یا در مورد فردی باشد که قبلا بیماری در او تشخیص داده شده است. در فردی که آزمایش Hb A1c با هدف غربالگری انجام می‌شود، با مشاهده نتیجه ۶/۶٪ ، پزشک  مشکوک به بیماری دیابت در او می‌شود. برای این فرد آزمایش Hb A1c پس از مدتی تکرار می‌شود و در صورتی که نتایج آن مجددا بالاتر از ۶/۵٪ باشد ابتلای او به بیماری دیابت به طور قطع تایید می‌شود. 
برای افرادی که بیماری دیابت در آنها قبلا تشخیص داده شده است،  مشاهده نتیجه ۶/۶٪ خبر خوبی است و به این معناست که بیماری او کنترل شده است و روش‌های درمان (دارو، رژیم غذایی و یا تمرینات ورزشی) او قابل قبول می‌باشد. 
 

 

 

محدوده های مرجع  آزمایش چگونه تعیین می‌شوند؟

محدوده‌های مرجع از طریق آزمایش‌هایی که بر روی جمعیت بزرگی از افرادی که مشخصات کلیدی مشابهی دارند، تعیین می‌شود. برای تعیین محدوده مرجع یک آزمایش ممکن است که نیاز به انجام مطالعات اختصاصی باشد، و یا از محدوده های مرجع تعیین شده توسط کارخانه های سازنده کیت‌های مورد استفاده یا آزمایشگاه‌های دیگر استفاده شود. حتی در مواردی این امکان وجود دارد که برای تعیین محدوده های مرجع از داده های حاصل از بررسی بیماران استفاده شود. 
مهمترین مرحله در تعیین محدوده مرجع هر تست، تعیین جمعیت مرجع آن است که شامل گروهی از افرادی است که نماینده محدوده مرجع هستند. 
با توجه به نوع آزمایش و فاکتورهایی که ممکن است بر آن آزمایش اثر بگذارند، مانند سن، جنس، نژاد، سلامتی عمومی با سابقه پزشکی وجمعیت مرجع انتخاب می‌شوند. 
تعداد افراد شرکت کننده در تعیین جمعیت مرجع نیز بسیار مهم می‌باشد. این افراد باید متناسب با مشخصات جمعیت مرجع انتخاب شوند و همگی خصوصیات مشابهی داشته باشند. علاوه بر این، در شرایط تقریبا یکسانی آزمایش شوند و نتایج آنها  به یک شکل مورد تجزیه و تحلیل قرار گیرد. در مورد بسیاری از تست‌ها، مقادیری که به عنوان محدوده مرجع تعیین می‌شوند، بطور متوسط بر اساس نتایج  بدست آمده از بررسی ۹۵٪ از افراد جمعیت مرجع می‌باشد. 

 

چرا برای بعضی از آزمایش ها بیشتر از یک محدوده مرجع وجود دارد؟

برای بعضی از آزمایش ها ممکن است بیشتر از یک محدوده مرجع وجود داشته باشد. این مسئله به دلیل وجود فاکتورهای مختلفی است که می توانند بر محدوده مرجع تاثیر داشته باشند. سن و جنس از معمولی ترین این فاکتورهای هستند. در ادامه این بخش چند مثال برای درک واضح تری از این مسئله ذکر می شود.
۱-  آزمایش ارزیابی کراتینین (Creatinine test) وابسته به جنس و سن می باشد. نتایج این تست می تواند به شکل جدول زیر گزارش شوند:

 




 

محدوده مرجع کراتینین

جنس

سن

۰/۹-۱/۳ mg/dL

مرد

۱۸-۲۰ سال

۰/۶-۱/۱ mg/dL

زن

 

۰/۸-۱/۳ mg/dL

مرد

۶۰-۹۰ سال

۰/۶-۱/۲ mg/dL

زن

 

 


کراتینین یک محصول فرعی است که بطور طبیعی در اثر فعالیت‌های ماهیچه‌های بدن تولید می‌شود و از طریق کلیه‌ها از خون حذف می‌شود.  بنابراین، آزمایش ارزیابی سطح کراتینین خون اغلب به عنوان معیاری برای بررسی عملکرد کلیه ها درخواست داده می‌شود. سطح کراتینین خون افراد تحت تاثیر مقدار توده عضلانی آنها می‌باشد. بر همین اساس، به دلیل آنکه حجم توده عضلانی در مردان بیشتر از زنان است، سطح کراتینین خون مردان نیز بطور طبیعی بالاتر از زنان می باشد.

۲- مقادیر مرجع معمولا برای کودکان و نوجوانان  بطور قابل توجهی در مراحل مختلف رشد تغییر می کند؛ چرا که این گروه سنی در حال رشد هستند و شرایط فیزیولوژیک آنها در مقایسه با افراد بالغ بسیار متفاوت است. آزمایش ارزیابی سطح آنزیم آلکالین فسفاتاز (Alkaline phosphatase,ALP) مثال بسیار خوبی در این مورد است. آنزیم آلکالین فسفاتاز، آنزیمی است که در سلول‌های استخوانی جدید وجود دارد. بنابراین زمانی که سلول‌های استخوانی جدید در حال ساخت هستند، غلظت آن در بدن افزایش می‌یابد. با توجه به این موضوع، بالا بودن مقادیر مرجع ALP در کودکان و نوجوانان، که استخوان‌های سالم در حال رشد دارند، امری کاملا طبیعی است، در حالی که در بزرگسالان، سطح بالای ALP  ممکن است نشان دهنده بیماری‌های استخوانی یا کبدی باشد. 

۳- بعضی از محدوده های مرجع فقط متعلق به گروه خاصی از جمعیت می‌باشد. به عنوان مثال، در طول دوران بارداری بسیاری از فاکتورهای شیمیایی بدن تغییر می‌کند. به همین دلیل، محدوده های مرجع در دوران بارداری برای بعضی از تست ها کاملا اختصاصی است. بنابراین  آنچه که برای یک خانم باردار می تواند معمولی باشد، ممکن است برای افراد معمولی خطرناک باشد. 

 

نتایج  آزمایش خارج از محدوده مرجع چه معنایی دارند؟

آزمایشگاه‌ها نتایج تست بیماران را بر اساس محدوده های مرجع تعیین شده توسط خودشان گزارش می‌دهند. نتایجی که خارج از محدوده مرجع باشند، بطور مشخصی نشان داده می‌شوند و معمولا نظراتی بصورت بالا (High)، پائین (Low) و یا سرحد خطر (Borderline) در مقابل آنها نوشته می‌شود. بعضی از نتایج با اصطلاح Critical value به معنای مقادیر بحرانی گزارش می‌شوند و اشاره به شرایط غیر معمول و تهدید کننده دارد. هر آزمایشگاه آزمایش های کلیدی خود را که با این مقادیر تهدید کننده در ارتباط هستند، مشخص می کند و از این طریق مقادیر بحرانی سریعا به پزشک گزارش داده می شوند. زمانی که نتایج یک یا چند آزمایش شما خارج از محدوده مرجع باشد، پزشک شما آن نتایج را با توجه به سوابق پزشکی و خانوادگی شما، فعالیت‌های فیزیکی، نوع تغذیه و فاکتورهای دیگر مورد بررسی قرار می دهد و بهترین روش درمان را برای شما تصمیم گیری می‌کند.
در زمانی که نتایج شما خارج از محدوده مرجع قرار می‌گیرد ممکن است سوالاتی برای شما و پزشک تان مطرح شود. در ادامه این بخش به بررسی این سوالات می پردازیم.

نتایج شما چقدر خارج از محدوده هستند؟
نتایج آزمایش شما که بالاتر یا پایین تر از محدوده مرجع قرار دارند اشاره واضح به این مسئله دارند که نیاز به بررسی‌های بیشتر دارند. اما در مورد نتایجی که کمی بالاتر یا پایین تر از محدوده نرمال هستند چه باید کرد؟
در بخش های دیگر این مقاله توضیح خواهیم داد که افراد سالم نیز ممکن است به دلایل مختلف نتایج خارج از محدوده مرجع داشته باشند. البته باید توجه داشت که این موضوع به نوع آنالیت مورد آزمایش نیز بستگی دارد، به طوری که برای بعضی از آنالیت ها مانند مارکرهای سرطانی یا کراتینین، نتایج آزمایش حتی اگر کمی خارج از محدوده باشند، باید مورد توجه قرار گیرند. در این موارد ممکن است پزشک شما پیشنهاد دهد که آزمایش شما پس از مدتی مجددا تکرار شود تا مشخص گردد که آیا مقادیر خارج از محدوده ثابت هستند، افزایش یافته اند یا به حد نرمال خود باز گشته‌اند. این نتایج در تشخیص روند پیشرفت بیماری نقش بسیار مهمی دارند.

چگونه نتایج آزمایش شما می تواند با بقیه موارد پزشکی شما مطابقت دارد؟
 نتایج خارج از محدوده آزمایش شما در کنار اطلاعاتی که پزشک در مورد وضعیت سلامتی تان جمع آوری کرده است، تشخیص بیماری شما را تایید می‌کند. همچنین می تواند شدت بیماری  شما را نشان دهد، و یا اشاره به لزوم انجام آزمایش های تکمیلی داشته باشد.

در صورتی که نتایج آزمایش شما با شواهد بالینی تان مطابقت نداشته باشد، چه باید کرد؟
در این شرایط پزشک مجددا انجام آزمایش شما را درخواست می کند. دلیل این مسئله وجود فاکتورهای جانبی مختلفی است که می‌توانند بر نتایج آزمایش شما اثر داشته باشند. 
عدم اطلاع کامل شما از آمادگی‌های قبل از انجام آزمایش می‌تواند نتایج شما را تحت تاثیر قرار دهد. برای انجام بعضی از آزمایشها لازم است که آمادگی‌های خاصی قبل از انجام آزمایش داشته باشید مانند ناشتا بودن (پرهیز از خوردن مواد غذای بجز آب ۱۲ ساعت قبل از انجام آزمایش) ، خودداری از خوردن بعضی از مواد غذایی برای مدتی قبل از انجام آزمایش، اجتناب از مصرف بعضی از داروها یا مواد مکمل، عدم استفاده از مشروبات الکلی و کشیدن سیگار و حتی بارداری.  انجام فعالیت های ورزشی سخت یا فعالیت های بدنی شدید در روز قبل و یا اتفاق افتادن حوادث غیر قابل انتظار نیز ممکن است منجر به نتایج  غیر نرمال آزمایش شما شود.  
خطاهای ناشی از پردازش یا حمل و نقل صحیح نمونه (مانند یخچال‌گزاری، قرار گرفتن در معرض گرما، جداسازی به موقع گلبول های قرمز از سرم و پلاسما) نیز می توانند بر نتایج آزمایش شما اثر منفی بگذارند.

 

چه فاکتورهایی بر محدوده مرجع نتایج آزمایش شما تاثیر می‌گذارند؟


دلایلی برای خارج شدن نتایج آزمایش شما از محدوده مرجع در حالی که شما کاملا سلامت هستید و تمام آمادگی های قبل از انجام آزمایش را رعایت کرده اید، وجود دارد. همان طور که در بخش های قبل این مقاله ذکر شد نتایجی که بطور قابل توجهی خارج از محدوده نرمال قرار می‌گیرند نیاز به بررسی دقیق دارند. با این وجود، فاکتورها که باعث می‌شوند نتایج آزمایش شما تنها مقدار کمی بالاتر یا پایین تر از محدوده مرجع قرار بگیرند بطور خلاصه شرح داده می‌شوند. 


تنوع آماری
بطور معمول محدوده های مرجع بر اساس نتایج بدست آمده از ۹۵٪ از جمعیت سالم مورد آزمایش تعیین می‌شوند. بنابراین از نظر آماری این معنی را می دهد که نتایج ۵٪ از افراد سالم می‌تواند خارج از محدوده های مرجع تعیین شده قرار بگیرد.

 

تنوع بیولوژی
در صورتی که پزشک یک آزمایش را در چند نوبت متفاوت برای شما درخواست دهد، این امکان وجود دارد که با وجود آنکه شما سلامت هستید،  نتایج آزمایش تان خارج از محدوده نرمال قرار گیرند. این مسئله به این علت است که بدن شما همواره در حال تغییر می‌باشد. افزایش سن، تغییر رژیم های غذایی، چرخه‌های هورمونی، سطح فعالیت‌های فیزیکی، خوردن الکل، مصرف بعضی از داروها، و حتی تغییر فصل می‌تواند بر تغییرات شیمیایی بدن شما تاثیر بگذارند. بدین ترتیب، نتایج یک آزمایش در شما می تواند تحت شرایط مختلف خارج از محدوده های نرمال قرار بگیرند.

تنوع فردی
دامنه های مرجع معمولا از طریق جمع‌آوری نتایج بررسی شده در تعداد زیادی از افراد و تعیین میانگین نتایج مورد انتظار (میانگین) و نتایج متفاوت مورد انتظار (انحراف از معیار) در آنها مشخص می‌شود. 
افرادی هستند که با وجود سلامتی کامل، نتایج آزمایش آنها خارج از محدوده های مرجع مورد انتظار قرار می گیرد. 
اگر شما در رابطه با مواردی که می توانند بر نتایج آزمایش و غیر نرمال شدن آنها تاثیر بگذارند اطلاع دارید، حتما آن را با پزشک خود در میان بگذارید. هرگز گمان نکنید که پزشک شما در زمان بررسی نتایج برگه آزمایش شما کاملا حضور ذهن دارد.

 

دامنه های مرجع در میان آزمایشگاه‌های مختلف چندان متفاوت نیست، اما این احتمال وجود دارد که نتیجه یک آزمایشگاه در حالی که در محدوده مرجع می‌باشد، خارج از محدوده مرجع آزمایشگاه دیگر قرار گیرد.
باید توجه داشت که تمام آزمایشگاه‌های بالینی بصورت دوره ای و بر اساس دستورالعمل های فدرال (بازرسی کلینیکی آزمایشگاهی سال 1988 و CLIA 88) بازرسی می شوند و روش های آنها بطور گسترده از نظر رعایت اصول کنترل کیفی مورد ارزیابی قرار می‌گیرند. از این رو با اعتماد به دامنه های مرجع هر آزمایشگاه می توانید نتایج آزمایش خود را با کمک پزشک مورد بررسی قرار دهید.

 

در صورتی که برای بررسی وضعیت یک بیماری لازم به انجام آزمایش های دوره ای باشد، رعایت چه نکاتی ضروری است؟

اگر شرایط سلامتی شما به گونه ای است که لازم است تحت نظارت پزشک قرار داشته باشید و تست‌های آزمایشگاهی را در فواصل زمانی منظم انجام دهید، به شما پیشنهاد می‌ شود که برای انجام تست های خود در حد امکان به یک آزمایشگاه مراجعه نمایید. 
وب سایت کولایف به شما توصیه می کند که نکات زیر را همواره بخاطر داشته باشید:
۱-  پزشک خود را تغییر می‌دهید و پزشک جدید آزمایشگاه جدیدی را برای انجام تست ها به شما پیشنهاد می دهد.
۲- پزشک سابق شما آزمایشگاه جدیدی را به شما پیشنهاد می‌کند.
۳- شما تحت شرایط خاص مجبور به انجام آزمایشات همیشگی خود در آزمایشگاه بیمارستان شده اید، در صورتی که قبلا این آزمایش ها را در یک آزمایشگاه خصوصی انجام می داده اید.

در موارد فوق این امکان وجود دارد که نتایج آزمایش شما با نتایج قبلی تفاوت قابل توجهی داشته باشند و باعث نگرانی شما شود. بنابراین قبل از مراجعه به پزشک و بدون در نظر گرفتن تمام فاکتورهایی که می توانند بر نتایج آزمایش های شما اثر منفی داشته باشند، با مشاهده نتایج برگه آزمایش خود احساس نگرانی نکنید.
 

 

نتیجه گیری

در پاسخ به این پرسش که نتایج یک آزمایش چگونه تفسیر می‌شوند باید گفت که این کار تنها باید از سوی پزشک و با در نظر گرفتن تمامی جوانب زندگی فرد از قبیل سوابق پزشکی و خانوادگی، تغذیه، فعالیت های فیزیکی و ورزشی، اعتیاد به مواد الکلی و سیگار و … انجام شود.
وب سایت کولایف در این مقاله سعی در آن داشت تا شما را با ارکان اولیه مفاهیم نتایج یک آزمایش آشنا سازد. همچنین فاکتورهایی که منجر به خارج شدن نتایج آزمایش شما از محدوده مرجع می‌شوند، در وب سایت کولایف توضیح داده شد. 
در پایان یادآوری می کنیم که برای اطمینان کامل از درستی نتایج آزمایش خود، قبل از انجام آزمایش به نکات لازم در ارتباط با آمادگی های قبل از انجام آزمایش توجه داشته باشید. همچنین  در زمان مراجعه به پزشک مواردی را که لازم است به اطلاع او برسانید، توضیح دهید. در این مقاله به نکات فوق اشاره شد و امید است که توانسته باشد در آگاهی بیشتر شما نسبت به نتایج آزمایش های خود یاری رساند.
 


 

دکتر سارا کدخدایی

ddd
تهران، میدان ونک ، خیابان برزیل شرقی ، خیابان شمس لاهیجانی، پلاک 23 ، مجتمع اداری رویال ونک ، طبقه دوم
ddd
info@colifelabs.com