آزمایشات و تست ھا کولایف

آزمایش کشت خون - Blood Culture (B/C)

نام های دیگر آزمایش:
کد آزمایش: 892, 893, 894
بخش آزمایشگاه:
میکروب‌شناسی، انگل‌شناسی و آنالیز مایعات بدن
اطلاعات آزمایش در یک نگاه
هدف از انجام این آزمایش چیست؟

آزمایش کشت خون در جهت تشخیص عفونت‌های خونی ناشی از عوامل میکروبی باکتریایی یا قارچی انجام می‌شود. با کمک نتیجه این آزمایش می‌توان روش درمان صحیح و مناسب را برای بیماران مبتلا به عفونت‌های خون (Bacteremia/ Fungemia) یا سپتیسمی (septicemia) مشخص کرد و مانع از بروز عوارض جدی و کشنده برای فرد شد.
اگرچه ممکن است از نمونه‌های خون برای شناسایی عفونت‌های خونی ویروسی یا ویرمی (viremia) نیز استفاده شود، اما ویروس‌ها در محیط‌های کشت خون معمولی نمی‌توانند رشد کنند و به همین دلیل نمی‌توان از آزمایش کشت خون معمولی برای تشخیص عفونت‌های خونی ویروسی استفاده کرد. 

چه زمانی این تست درخواست می‌ شود؟

هنگامی که فرد علائم و نشانه‌های عفونت خونی یا سپسیس (sepsis) را داشته باشد، پزشک ممکن است آزمایش کشت خون را درخواست دهد. علائم فرد مبتلا به سپسیس ممکن است شامل موارد زیر باشد:

  • تب و لرز
  • حالت تهوع
  • تنفس سریع 
  • ضربان قلب بالا
  • گیجی
  • دفع ادرار کمتر

با پیشرفت عفونت، شدت علائم بیشتر خواهد شد و می‌تواند به صورت هر یک از موارد زیر مشاهده شود: 

  • التهاب در سراسر بدن
  • تشکیل لخته‌های خون کوچک در مویرگ‌ها
  • افت خطرناک فشار خون
  • افزایش شدید ضربان قلب
  • نارسایی عملکردی یک یا چند اندام

در صورت ابتلا فرد به بیماری‌های عفونی، انجام عمل جراحی، تعویض دریچه قلب مصنوعی یا مصرف داروهای سرکوب‌کننده سیستم‌ایمنی، احتمال ابتلا او به عفونت خونی سیستمیک افزایش می‌یابد. در صورت مشاهده علائم مشکوک در این افراد، پزشک آزمایش کشت خون را درخواست خواهد داد.  
در نوزادان و کودکان خردسال مبتلا به بیماری‌های عفونی حتی اگر علائم و نشانه‌های معمول سپسیس که در بالا ذکر شده است نیز در آن‌ها دیده نشود، آزمایش کشت خون در اغلب موارد درخواست داده می‌گردد.

چه نمونه های برای این تست گرفته میشود؟

نمونه خون از رگ بازو
- در اغلب موارد دو یا سه نمونه خون از رگ‌های متفاوت بدن گرفته می‌شود
- نمونه‌ها اغلب در فواصل زمانی مختلف گرفته می‌شوند
- در صورتی که فرد تب داشته باشد، حتماً یک نمونه در زمانی که دمای بدن بالاتر از ۳۷ درجه است و نمونه دیگر در حالت دمای عادی بدن گرفته خواهد شد

شرایط لازم برای انجام آزمایش چیست؟

- نیاز به آمادگی خاص قبل از آزمایش نیست.
- در صورتی که بیمار از داروهای آنتی‌بیوتیک یا ضد قارچ (Antifungal) استفاده می‌کند، لازم است که در مورد ادامه مصرف یا قطع آن در روزهای قبل از آزمایش با پزشک خود مشورت کند.

دسته بندی آزمایش میکروب شناسی، انگل شناسی و آنالیز مایعات بدن
مشخصات نمونه خون کامل بدون ضد انعقاد که مستقیماً در ظرف مخصوص کشت جمع‌آوری می‌شود
ماندگاری در دمای اتاق ۲۴ ساعت
ماندگاری در یخچال غیر قابل قبول
ماندگاری در فریزر غیر قابل قبول
متدولوژی
  • کشت نمونه خون (Blood Culture)، شناسایی عامل میکروبی باکتریایی و قارچی و تعیین حساسیت آنتی‌بیوتیکی و ضد قارچی
  • در آزمایشگاه کولایف کشت نمونه‌های خون با استفاده از دستگاه BACTEC FX40 و همچنین روش معمول انکوباسیون در دمای ۳۷ درجه نیز انجام می‌شود
حداقل میزان نمونه - کودکان : ۳ تا ۵ میلی‌لیتر - بزرگسالان: ۸ تا ۱۰ میلی‌لیتر
دستورالعمل نمونه گیری
  • ضدعفونی نمودن سطح پوست بیمار در محل نمونه‌گیری قبل از انجام نمونه‌گیری
  • جمع‌آوری نمونه خون از رگ بازو
  • استفاده از بطری‌های شیشه مخصوص کشت خون حاوی ماده ضد انعقاد خون
    • نکته: بطری‌های شیشه‌ای مخصوص کشت خون باید با توجه به گروه سنی بیمار (نوزاد، کودکان و بزرگسالان) و نوع درخواست آزمایش انتخاب شود. درخواست آزمایشگاه کشت خون بر اساس روش انجام آزمایش (با استفاده از دستگاه BACTEC یا روش معمولی) و میکروارگانیسم هدف (باکتری‌های هوازی، باکتری‌های بی‌هوازی و قارچ‌ها) متفاوت است .
  • ثبت مشخصات بیمار به طور صحیح و خوانا بر روی هر یک از بطری‌های شیشه‌ای بیمار قبل از انجام نمونه‌گیری (نام، تاریخ نمونه‌گیری، نوع آزمایش و نوبت نمونه‌گیری)
  • انتقال نمونه خون به درون بطری‌‌های نمونه‌گیری در شرایط آسپتیک، در کوتاه‌ترین زمان ممکن و به آرامی برای جلوگیری از همولیز و لیپمیک شدن نمونه خون
  • سر و ته کردن آرام بطری‌های حاوی خون (۸ تا ۱۰ بار)
  • نگهداری صحیح نمونه خون کامل تا زمان انتقال به آزمایشگاه بر اساس دستورالعمل شرایط نگهداری نمونه 
  • اجتناب از یخچال‌گذاری و فریز‌کردن نمونه‌های خون 
  • انتقال نمونه‌ها به آزمایشگاه در شرایط استاندارد، با بسته‌بندی محکم و دور از نور
شرایط رد نمونه
  • ناخوانا بودن مشخصات بیمار (نام، تاریخ نمونه‌گیری، نوع آزمایش و نوبت نمونه‌گیری)
  • عدم تطابق برگه درخواست آزمایش با نوع نمونه و مشخصات آن
  • جمع‌آوری نمونه در ظروف نامناسب و عدم تطابق نوع درخواست و نوع بطری شیشه‌ای برای دستگاه BACTEC
  • کافی نبودن حجم نمونه
  • نشت نمونه به خارج از بطری‌های شیشه‌ای
  • نمونه‌های خون نگهداری شده در یخچال یا فریز‌شده
  • وجود لخته یا همولیز در نمونه
  • طولانی شدن زمان ارسال نمونه به آزمایشگاه بدون در نظر گرفتن شرایط نگهداری نمونه
  • نگهداری و انتقال نمونه در شرایط و دمای نامناسب
کشت‌های مثبت به محض شناسایی و نمونه‌های منفی پس از ۳۰ روز گزارش می‌شوند.

تفسیر نتایج آزمایش کشت خون لازم است که توسط افراد با تجربه انجام شود. نتایج گزارش شده با توجه به علائم و نشانه‌ها، سابقه پزشکی و گاهی سابقه سفر، توسط پزشک تفسیر می‌شود.
نتیجه آزمایش کشت خون و تعیین حساسیت دارویی (آنتی‌بیوگرام) آن در برگه آزمایش به صورت متنی گزارش می‌شود. در آزمایشگاه کولایف در صورتی که در نمونه‌های کشت داده شده عوامل میکروبی باکتریایی و قارچی تشخیص داده شود و نتیجه کشت مثبت باشد، آزمایش تعیین حساسیت نسبت به داروهای ضد باکتریایی (آنتی‌بیوتیک) و قارچ (آنتی‌فونگال) نیز انجام خواهد شد. براساس نتایج آنتی‌بیوگرام، داروهای ضد میکروبی که عامل میکروبی شناسایی شده نسبت به آن‌ها حساس است و برای درمان می‌توان از آن‌ها استفاده کرد، به صورت "Susceptible" گزارش می‌شوند. همچنین داروهایی که عامل میکروبی مورد نظر نسبت به آن‌ها حساسیت نسبی دارد و با توجه به صلاحدید پزشک ممکن است جهت درمان بیمار تجویز شوند، تحت عنوان "Intermediate" نوشته می‌شوند.
اصطلاح مقاوم یا "Resistant" به داروهای ضد میکروبی اطلاق می‌شود که قادر به مهار رشد عامل میکروبی جداشده از نمونه بیمار نیستند و عامل میکروبی شناسایی شده نسبت به آن‌ها حساسیتی ندارد. پزشک معمولاً این داروها را تجویز نمی‌کند، بجز در موارد بسیار استثناء.
نمونه‌های خون کشت داده شده که در آن‌ها عوامل میکروبی تشخیص داده نمی‌شود پس از ۳۰ روز بصورت "No growth" گزارش خواهند شد.
زمان جواب آزمایش کشت خون با توجه به میزان آلودگی خونی فرد متفاوت است و ممکن است تا ۳۰ روز طول بکشد. از آنجایی که عفونت خونی بسیار مهم و تهدید‌کننده حیات بیمار است، در آزمایشگاه کولایف نمونه‌های خون پس از ارسال به آزمایشگاه در فواصل زمانی ۱، ۲، ۷ و نهایتاً ۳۰ روزه کشت داده می‌شوند. در صورت مثبت شدن نمونه، مراحل تشخیص و تعیین حساسیت میکروبی انجام خواهد شد. اما در مواردی که نتیجه کشت منفی باشد، نتیجه منفی هر مرحله از کشت تحت عنوان جواب موقت یا "Temporary Report" برای پزشک ارسال می‌شود تا دیدگاه نسبی از وضعیت بیمار ارائه دهد. 

چه چیزهای در این تست بررسی میشوند؟

آزمایش کشت خون برای تشخیص وجود عفونت در خون و شناسایی علت آن انجام می‌شود. اگرچه اغلب عفونت‌های خونی معمولاً توسط باکتری‌ها (باکتریمی) ایجاد می‌شوند، اما ممکن است قارچ‌ها (فانجمی) یا ویروس (ویرمیا) نیز موجب آن شوند.
عفونت خون معمولاً از عفونت نقاط دیگر بدن منشاء می‌گیرد. هنگامی که فرد به یک عفونت شدید مبتلا می‌شود و یا سیستم ایمنی بدن او قادر به مقابله با عامل میکروبی در محل عفونت نیست، عفونت در بدن گسترش می‌یابد. به عنوان مثال، یک عفونت ادراری ممکن است از مثانه و یا کلیه‌ها به درون خون پخش شود و سپس از طریق جریان خون در سراسر بدن انتشار یابد و سایر اعضای بدن را نیز آلوده کند. بدین ترتیب یک عفونت سیستمیک ایجاد می‌شود که بسیار جدی و گاه تهدیدکننده برای زندگی فرد خواهد بود. اصطلاحات سپتیسمی (Septicemia) و سپسیس (Sepsis) گاهی اوقات به جای هم برای توصیف این بیماری استفاده می‌شوند. سپتیسمی به عفونت خون گفته می‌شود در حالی که سپسیس واکنش جدی، طاقت فرسا و گاه خطرناک سیستم‌ایمنی فرد به عامل میکروبی است. این شرایط معمولاً به درمان سریع و تهاجمی نیاز دارد و بیماران معمولاً در بخش مراقبت‌های ویژه بیمارستان بستری می‌شوند.
عوارض جدی دیگر مانند اندوکاردیت (التهاب و عفونت پوشش یا دریچه‌های قلب) نیز می‌تواند در نتیجه عفونت خون ایجاد شود. افرادی که مفاصل یا دریچه‌های قلب مصنوعی دارند، پس از جراحی، بیشتر در معرض خطر عفونت سیستمیک هستند.
به علاوه، کسانی که مبتلا به بیماری زمینه‌ای مانند سرطان خون یا ایدز هستند یا داروهای سرکوب‌کننده سیستم‌ایمنی مانند داروهای شیمی درمانی مصرف می‌کنند نیز در معرض خطر بیشتر ابتلا به عفونت خون می‌باشند، زیرا سیستم ایمنی بدن آن‌ها ضعیف شده است و توانایی کمتری برای از بین بردن عوامل میکروبی دارد. همچنین باکتری‌ها و مخمرها (نوعی قارچ) نیز ممکن است مستقیماً از طریق استفاده از داروهای داخل وریدی، کاتترهای داخل وریدی یا عمل‌های جراحی به جریان خون وارد شوند و ایجاد عفونت خونی کنند.
برای انجام آزمایش کشت خون، معمولاً چندین نمونه خون از وریدهای مختلف بدن جمع‌آوری می‌شود تا احتمال تشخیص باکتری‌ها یا مخمرهایی که ممکن است به تعداد کم در خون وجود داشته باشد افزایش یابد. همچنین این کار به منظور اطمینان از شناسایی عامل میکروبی به عنوان علت ایجاد کننده عفونت است و با دیگر آلودگی‌های ثانویه اشتباه گرفته نشده است.
قبل از اینکه نتیجه آزمایش کشت خون منفی گزارش شود، نمونه خون برای چندین روز در دمای ۳۷ درجه سانتی‌گراد نگهداری می‌شود. برخی از انواع باکتری‌ها و قارچ‌ها رشد کندتری نسبت به بقیه میکروب‌ها دارند و ممکن است در صورت وجود تعداد کمی از آن‌ها در نمونه، مدت زمان بیشتری برای مثبت شدن نتیجه آزمایش لازم باشد.
هنگامی که کشت خون مثبت است، میکروب خاص ایجادکننده عفونت شناسایی و آزمایش حساسیت دارویی بر روی آن انجام می‌شود تا پزشک متخصص از مناسب‌ترین دارو برای درمان موثر بیمار آگاه شود.
در بسیاری از آزمایشگاه‌ها مانند آزمایشگاه کولایف، فرآیند آزمایش کشت خون با دستگاه‌هایی که به طور مداوم و خودکار نمونه‌ها را برای رشد باکتری‌ها یا قارچ‌ها کنترل می‌کنند، انجام می‌شود (دستگاه BACTEC FX40). این امر سبب سرعت بالا در گزارش نتایج بیمار می‌شود و تا پزشک بتواند هر چه سریعتر درمان ضد میکروبی را علیه عامل عفونی خون هدایت کند. به طور کلی درمان عفونت‌های خونی به خصوص در موارد سپسیس باید در اسرع وقت انجام شود. به همین دلیل معمولاً قبل از ارسال نهایی گزارش نتایج کشت خون، داروهای ضد میکروبی مختلفی به صورت وریدی تجویز می‌شوند و پزشک همچنان منتظر نتایج کشت خون می‌ماند. با شناسایی میکروب عامل عفونت، پزشک ممکن است درمان ضد میکروبی را به مصرف یک آنتی‌بیوتیک درمانی هدفمند تغییر دهد.

سایر آزمایش‌های مرتبط که ممکن است به همراه آزمایش کشت خون انجام شوند عبارتند از:

  • آزمایش تجسس مستقیم میکروسکوپی و رنگ‌آمیزی گرم: یک آزمایش نسبتاً سریع است که برای شناسایی کلی باکتری یا مخمرهای موجود در سایر نقاط بدن مانند ادرار یا خلط استفاده می‌شود. این آزمایش برای تشخیص باکتری‌های موجود در جریان خون حساسیت زیادی ندارد.
  • آزمایش حساسیت دارویی (ضد میکروبی): این آزمایش داروی موثر در درمان عفونت خونی را تعیین می‌کند.
  • آزمایش شمارش کامل سلول‌های خون (CBC): این آزمایش به منظور تعیین وضعیت تعداد گلبول‌های سفید فرد، همراه یا قبل از تست کشت خون درخواست داده می‌شود. نتایج این آزمایش می‌تواند وجود یک عفونت حاد یا ضعف سیستم ایمنی را نشان دهد. 
  • آزمایش‌های بیوشیمی: انجام آزمایش‌های پنل بیوشیمی در جهت بررسی وضعیت عمومی سلامتی فرد انجام می‌شود.
  • آزمایش کشت نمونه‌های ادرار، مخاط و مایع مغزی- نخاعی (CSF): این آزمایش برای تشخیص منبع اصلی عفونت انجام می‌شود. این تست به ویژه در مواردی که فرد علائمی در ارتباط با عفونت دستگاه ادراری، ذات‌الریه یا مننژیت داشته باشد، بسیار کارآمد خواهد بود.
سوالات متداول

بله. گاهی اوقات به دلیل وجود تعداد کم مولد عفونت خونی در زمان نمونه‌گیری و یا مناسب نبودن محیط کشت موجود در بطری‌های شیشه‌ای برای رشد عامل میکروبی ایجاد‌کننده عفونت، کشت خون منفی می‌شود.
به علاوه، بیمارانی که در زمان جمع‌آوری نمونه خون آنتی‌بیوتیک مصرف می‌کنند، ممکن است این دارو بر رشد باکتری مولد عفونت تاثیر مهار‌کنندگی داشته باشد و نتیجه آزمایش کشت خون آن‌ها به طور کاذب منفی گزارش شود.

نتایج برخی دیگر از آزمایش‌ها نیز می‌تواند وجود عفونت خونی در بدن را نشان دهد، حتی اگر تست کشت خون منفی گزارش شده باشد.

تعدادی از این تست‌ها شامل موارد زیر است:
- آزمایش شمارش کامل سلول‌های خون (CBC): در این آزمایش افزایش تعداد گلبول‌های سفید خون یا WBC (یا در بعضی موارد کاهش تعداد WBC) ممکن است وجود عفونت خونی را نشان دهد.
- آزمایش کمپلمان: در شرایط وجود عفونت خون، سطح C3 ممکن است افزایش یابد.
- آزمایش کشت ادرار یا خلط: این تست ممکن است مثبت باشد، که نشان‌دهنده منبع احتمالی عفونت است که ممکن است به خون گسترش یافته باشد.
- آزمایش بررسی میکروسکوپی و آنالیز بیوشیمیایی مایع مغزی- نخاعی (CSF): گاهی این آزمایش منبع احتمالی عفونت را نشان می‌دهد.

برای شناسایی باکتری‌ها و قارچ‌ها باید تعداد کافی و قابل تشخیصی از آن‌ها در محیط‌های کشت مغذی رشد کنند. معمولاً این اتفاق در طی چند روز اول رخ می‌دهد. اما در برخی موارد ممکن است رشد میکروارگانیسم کند و یا میزان آن در نمونه گرفته شده کم باشد که این دو دلیل سبب طولانی‌تر شدن جوابدهی این آزمایش می‌شود.

بطری‌های کشت خون حاوی مواد مغذی مورد نیاز برای رشد میکروب‌ها هستند. معمولاً از هر فرد دو نمونه مختلف گرفته و در بطری‌های جداگانه ریخته می‌شود. هر دو بطری یک مجموعه کشت خون را تشکیل می‌دهند. نمونه‌گیری دوم برای کشت خون باید از رگ قسمتی دیگر از بدن جمع‌آوری شود.

برای انجام آزمایش کشت خون، معمولاً چندین نمونه خون و از وریدهای مختلف بدن جمع‌آوری می‌شود تا احتمال تشخیص باکتری‌ها یا قارچ‌هایی که ممکن است به تعداد کم در خون وجود داشته باشد افزایش یابد. همچنین این کار به منظور اطمینان از شناسایی عامل میکروبی به عنوان علت ایجاد کننده عفونت است و با دیگر آلودگی‌های ثانویه پوستی یا محیطی اشتباه گرفته نشده است.
در گاهی موارد به دلیل اینکه پس از مدتی علائم بیمار شدیدتر می‌شود، ممکن است پزشک مجدداً آزمایش کشت خون دیگری درخواست دهد.
در کودکان ممکن است تنها یک نمونه خون جمع‌آوری شود، زیرا در هنگام ابتلا آن‌ها به عفونت خون اغلب تعداد زیادی باکتری در خون وجود دارد. برای نوزادان و کودکان خردسال، مقدار نمونه خون کمتر از بزرگسالان است و متناسب با اندازه بدن آن‌ها خواهد بود.

از آنجا که عفونت خون یک بیماری جدی است، درمان بلافاصله و بدون اتلاف وقت برای نتایج کشت خون مثبت آغاز می‌شود. این فرآیند ممکن است در اورژانس بیمارستان (ER) آغاز و در بخش مراقبت‌های ویژه (ICU) ادامه پیدا کند و کنترل شود. برای درمان این عفونت آنتی‌بیوتیک‌ها با طیف گسترده معمولاً به صورت وریدی (IV) تجویز می‌شوند. با شناسایی دقیق نوع باکتری‌های ایجادکننده عفونت خونی و انجام تست حساسیت به آنتی‌بیوتیک (آنتی‌بیوگرام)، ممکن است دارو درمانی به درمانی هدفمندتر تبدیل شود. مایعات IV برای کمک به بهبود بیمار، تثبیت فشار خون و در بعضی موارد انقباض رگ‌های خونی و افزایش فشار خون نیز تجویز می‌شوند.
ddd
تهران، میدان ونک ، خیابان برزیل شرقی ، خیابان شمس لاهیجانی، پلاک 23 ، مجتمع اداری رویال ونک ، طبقه دوم
ddd
info@colifelabs.com