آزمایشات و تست ھا کولایف

آزمایش اوره خون - (BUN) Blood Urea Nitrogen

نام های دیگر آزمایش: آزمایش نیتروژن اوره خون
Urea (BUN)، Urea nitrogen
کد آزمایش: 202
بخش آزمایشگاه:
بیوشیمی
اطلاعات آزمایش در یک نگاه
هدف از انجام این آزمایش چیست؟

آزمایش اوره خون (BUN) به عنوان بخشی از پنل کلیه، پنل متابولیک پایه یا پنل متابولیک جامع، در جهت بررسی وضعیت سلامت عمومی شما انجام می‌شود. اهداف اصلی انجام آزمایش اوره، اندازه‌گیری مقدار نیتروژن در خون و بررسی عملکرد کلیه‌ها و کبد در شرایط مختلف است، همچون:

  • ارزیابی سلامت کلیه‌ها 
  • تشخیص بیماری کلیه 
  • نظارت بر اثربخشی دیالیز 
  • بررسی روش‌های درمان مرتبط با بیماری‌ها یا آسیب‌های کلیوی 

در اغلب موارد آزمایش اوره به همراه آزمایش کراتینین درخواست داده می‌شود.
در صورت وجود نتایج غیرطبیعی آزمایش‌های BUN و کراتینین یا ابتلا به بیماری‌های زمینه‌ای مانند دیابت یا فشار خون بالا، آزمایش‌های BUN و کراتینین و به منظور کنترل اختلال عملکرد کلیه و اثربخشی روش‌های درمان آن درخواست داده می‌شود.
علاوه بر این ممکن است آزمایش کراتینین خون و BUN با هدف ارزیابی عملکرد کلیه قبل از انجام برخی از اقدامات پزشکی که نیاز به استفاده از داروهایی دارند که در صورت پاک نشدن سریع به کلیه‌ها آسیب می‌رساند درخواست داده شوند، مانند CT اسکن.

چه زمانی این تست درخواست می‌ شود؟

  • تست BUN اغلب در معاینات پزشکی چکاپ به عنوان بخشی از یک پانل متابولیک معمول یا پایه (CMP یا BMP) درخواست داده می‌شود.
  • آزمایش اوره در زمانی که پزشک مشکوک به بیماری‌های کلیوی است درخواست داده می‌شود، مانند:
    • هنگامی که فرد علائم و نشانه‌هایی مشکوک به اختلال و بیماری‌های کلیوی دارد
    • زمانی که فرد دیالیز می‌شود
    • در فواصل زمانی منظم وقتی فرد تحت درمان بیماری‌ها یا آسیب‌های کلیوی قرار دارد

چه نمونه های برای این تست گرفته میشود؟

نمونه خون از رگ بازو

شرایط لازم برای انجام آزمایش چیست؟

نیاز به آمادگی خاص و ناشتا بودن قبل از آزمایش نیست.

دسته بندی آزمایش بیوشیمی
مشخصات نمونه سرم
ماندگاری در دمای اتاق ۱ هفته
ماندگاری در یخچال ۱ هفته
ماندگاری در فریزر ۱ ماه
متدولوژی

اسپکتروفتومتری کمی (Quantitative Spectrophotometry)

حداقل میزان نمونه ۰/۵ تا ۲ میلی‌لیتر
دستورالعمل نمونه گیری
  • ضدعفونی نمودن سطح پوست بیمار در محل نمونه‌گیری و قبل از انجام نمونه‌گیری
  • تهیه نمونه خون از ورید بازو
  • استفاده از لوله‌های مخصوص جدا کننده سرم (Serum Separator Tube, SST)
  • ثبت مشخصات بیمار به طور صحیح و خوانا بر روی لوله آزمایش هر فرد قبل از انجام نمونه‌گیری (نام، تاریخ نمونه‌گیری و نوع آزمایش)
  • انتقال نمونه خون به درون لوله‌ها در کوتاه‌ترین زمان ممکن، به آرامی و از کنار لوله آزمایش برای جلوگیری از همولیز و لیپمیک شدن نمونه خون
  • اطمینان از محکم بسته شدن درب لوله‌ها 
  • قرار دادن مستقیم لوله بطور عمودی در دمای اتاق جهت کلات شدن نمونه خون و جدا کردن سرم
  • در صورت طولانی بودن زمان ارسال نمونه خون به آزمایشگاه، جدا نمودن سرم
  • نگهداری صحیح نمونه‌های سرم در یخچال یا فریزر بر اساس دستورالعمل شرایط نگهداری نمونه 
  • اجتناب از فریز کردن نمونه‌های خون 
  • انتقال نمونه‌ها به آزمایشگاه در شرایط استاندارد، با بسته‌بندی محکم و در کنار یخ خشک (در شرایط یخچالی)
     
شرایط رد نمونه
  • ناخوانا بودن مشخصات بيمار (نام، تاریخ نمونه‌گیری و نوع آزمایش) 
  • عدم تطابق برگه درخواست آزمايش با نوع نمونه و مشخصات آن
  • کافی نبودن حجم نمونه
  • نشت نمونه خون به خارج از لوله آزمایش
  • هموليز يا لیپمیک بودن نمونه خون
  • طولانی شدن زمان ارسال نمونه به آزمایشگاه بدون در نظر گرفتن شرایط نگهداری نمونه
  • نگهداری و انتقال نمونه در شرایط نامناسب
۱ روز کاری (۲۴ ساعت پس از تحویل نمونه به آزمایشگاه)

محدوده مرجع در جواب آزمایش اوره خون رنج نرمال برای هر فرد سالم را نمایش می‌دهد. مقادیر خارج از این محدوده می‌تواند نشان دهنده مشکلات احتمالی و یا بیماری در فرد باشد. لازم به ذکر است محدوده مرجع در برگه جواب آزمایش آزمایشگاه‌های مختلف ممکن است متفاوت باشد. این تفاوت ناشی از تجهیزات آزمایشگاهی و یا روش‌های مختلف انجام تست است. لذا حتماً برای تفسیر جواب آزمایش BUN خود با پزشک معالج مشورت کنید.
محدوده مرجع ذکر شده در این سایت بر اساس یک روش آزمایشگاهی بوده و صرفاً جهت اطلاع می‌باشد.

 

 

محدوده مرجع (نرمال)

mg/dLز۲۰-۶ 

 

 


نتیجه آزمایش اوره خون بر اساس واحد میلی‌گرم بر دسی‌لیتر (mg/dL) گزارش می‌شود.

نتیجه آزمایش BUN ممکن است همزمان با نتایج کراتینین و یا نتایج آزمایشات دیگری که در پنل کلیه قرار دارند تفسیر شود، به طوری که:

  • سطح BUN و کراتینین که در محدوده مرجع آزمایشگاه محل انجام آزمایش قرار دارد، نشان می‌دهد کلیه های شما به خوبی کار می‌کنند و سالم هستند
  • افزایش سطح BUN و کراتینین ممکن است به این معنی باشد که کلیه شما به درستی کار نمی‌کند. در این شرایط پزشک با در نظر گرفتن فاکتورهای دیگری مانند سابقه پزشکی و انجام معاینه فیزیکی شرایطی را که ممکن است بر عملکرد صحیح کلیه های شما اثر گذاشته باشند مورد بررسی قرار می‌دهد
  • کاهش سطح BUN معمولاً دیده نمی‌شود و در اغلب موارد جای نگرانی ندارد

به خاطر داشته باشید که حتی اگر یکی از کلیه‌های شما سالم باشد و کلیه دیگر آسیب دیده باشد، ممکن است که نتیجه تست BUN شما نرمال و در محدوده مرجع قرار گیرد. از اینرو برای تفسیر نتایج BUN لازم است که حتماً به پزشک معالج خود مراجعه نمایید و شرح کاملی از سوابق پزشکی خود را به او ارائه دهید.

 


بیشتر بخوانید: چگونه جواب آزمایش را بخوانیم و تفسیر کنیم؟


 

چه چیزهای در این تست بررسی میشوند؟

اوره یک ماده زائد است که در نتیجه تجزیه پروتئین به اجزای تشکیل‌دهنده آن (اسیدهای آمینه) در کبد ایجاد می‌شود. در طی فرآیند تجزیه پروتئین، ابتدا آمونیاک تولید شده و سپس به ماده زائد دیگری به نام اوره که سمیت کمتری دارد تبدیل می‌شود. نیتروژن در ساختار آمونیاک و اوره وجود دارد. در آزمایش اندازه گیری کمی اوره (BUN) میزان نیتروژن اوره خون اندازه‌گیری می‌شود. آزمایش نیتروژن اوره و اوره می‌توانند به جای یکدیگر درخواست داده شوند، زیرا اوره حاوی نیتروژن است و نیتروژن اضافی در بدن به شکل اوره در خون انتقال می‌یابد. اوره در کبد تشکیل شده، وارد جریان خون شده و به کلیه‌ها منتقل می‌شود. در آنجا از خون فیلتر شده و در ادرار آزاد می‌گردد. از آنجا که مسیر دفع اوره یک روند مداوم است، معمولاً مقدار کم و ثابتی از اوره در خون وجود دارد. با این حال وقتی کلیه‌ها به دلیل بیماری یا آسیب نتوانند مواد زائد را از خون فیلتر کنند، در این صورت سطح اوره در خون بالا می‌رود. گاهی اوقات، نسبت BUN به کراتینین برای تعیین علت افزایش سطح اوره خون محاسبه می‌شود.
کلیه‌ها یک جفت اندام لوبیایی شکل هستند که در قسمت پایین دنده در سمت راست و چپ پشت قرار دارند. در آن‌ها حدود یک میلیون واحد فیلتر خون کوچک به نام نفرون وجود دارد. در هر نفرون، خون به طور مداوم از طریق یک خوشه میکروسکوپی از رگ‌های خونی حلقوی، که گلومرول نام دارد، فیلتر می‌شود. با وجود آن که آب و مولکول‌های کوچک از گلومرول عبور می‌کنند، اما سلول‌های خون و مولکول‌های بزرگتر در آن باقی می‌مانند و به جریان خون باز می‌گردند. به هر گلومرول یک لوله کوچک به نام توبول متصل شده است که مایعات و مولکول‌های عبور کرده از گلومرول را جمع می‌کند و سپس آنچه را که باز هم می‌تواند مورد استفاده بدن قرار گیرد، دوباره جذب می‌کند. پسماندهای باقیمانده، ادرار را تشکیل می‌دهند.
اکثر بیماری‌ها یا شرایطی که کلیه‌ها یا کبد را تحت تاثیر قرار می‌دهند، می‌توانند بر میزان اوره موجود در خون تاثیر بگذارند. اگر در کبد مقادیر زیادی از اوره تولید شود یا کلیه‌ها به درستی کار نکنند و در تصفیه مواد زائد از خون مشکل داشته باشند، سطح اوره در خون افزایش می‌یابد. در صورتی که کبد آسیب قابل توجه ای دیده باشد و یا تولید اوره به دلیل ابتلا به برخی از بیماری‌ها متوقف شود، ممکن است سطح BUN کاهش یابد.

سوالات متداول

- بیماری‌های کلیه، آسیب کلیه یا نارسایی کلیه
- کاهش جریان خون در کلیه‌ها، به دلیل شرایطی مانند نارسایی احتقانی قلب، شوک، استرس، حمله قلبی اخیر یا سوختگی شدید
- مسدود شدن جریان ادرار، مانند سنگ کلیه
- کم شدن آب بدن
- افزایش قابل توجه مصرف پروتئین در رژیم غذایی
- افزایش تجزیه پروتئین در بدن

بطور معمول سطح اوره خون کاهش پیدا نمی‌کند ولی کاهش آن ممکن است در موارد زیر مشاهده شود:
- بیماری‌های شدید کبدی
- سوء تغذیه
- افزایش بیش از حد آب بدن
با این وجود آزمایش BUN معمولاً برای تشخیص یا نظارت بر این شرایط استفاده نمی‌شود. هدف اصلی این آزمایش ارزیابی عملکرد کلیه‌ها است.

آزمایش اوره خون شما در چارچوب آزمایشات دیگری که انجام داده‌اید و همچنین سایر فاکتورها مانند سابقه پزشکی توسط پزشک شما تفسیر می‌شود. نتیجه آزمایش BUN که کمی زیاد یا کم باشد ممکن است دارای اهمیت پزشکی باشد یا نباشد. به همین دلیل پزشک ممکن است تکرار مجدد آزمایش را برای شما درخواست دهد و نتایج مربوط به آزمایش‌های قبلی و جدید را با یکدیگر مقایسه نماید. با این حال، نتیجه خارج از محدوده مرجع آزمایش BUN گاهی نشان دهنده وجود مشکلی و نیازمند بررسی‌های بیشتری می‌باشد. پزشک نتایج آزمایش شما را در زمینه سایر عوامل مرتبط با آن ارزیابی می‌کند تا مشخص کند آیا نتیجه‌ای که خارج از محدوده مرجع گزارش شده است معنای قابل توجهی برای شما دارد یا خیر.

گاهی اوقات پزشک نسبت بین BUN و کراتینین خون فرد را بررسی می‌کند تا بتواند علت بالاتر از حد طبیعی بودن این غلظت‌ها را ارزیابی نماید. نسبت BUN به کراتینین معمولاً بین 1: 10 و 1: 20 می‌باشد. افزایش این نسبت ممکن است به دلیل شرایطی باشد که باعث کاهش جریان خون در کلیه‌ها می‌شود، مانند نارسایی احتقانی قلب یا کم آبی. همچنین ممکن است با افزایش مقدار پروتئین در بدن، خونریزی دستگاه گوارش دیده شود. این نسبت ممکن است در اثر بیماری کبد (به دلیل کاهش مقدار تشکیل اوره) و سو تغذیه کاهش یابد.

https://www.geisingermedicallabs.com
https://www.labtestsonline.org
https://www.aruplab.com
https://www.mayoclinic.org

ddd
تهران، میدان ونک ، خیابان برزیل شرقی ، خیابان شمس لاهیجانی، پلاک 23 ، مجتمع اداری رویال ونک ، طبقه دوم
ddd
info@colifelabs.com