آزمایشات و تست ھا کولایف

آزمایش پی سی آر کرونا - COVID-19 RT-PCR

نام های دیگر آزمایش: تست PCR، تست مولکولی کرونا، آزمایش PCR، سارس-کووید-۲، آر تی- پی سی آر، واکنش زنجیره ای پلیمراز رونوشت معکوس، ریل تایم پی سی آر رونوشت معکوس، ریل تایم پی سی آر، کووید-۱۹ آرتی- پی سی آر
SARS-CoV-2 ,RT-PCR ,Reverse Transcription-Polymerase Chain Reaction ,Real-time quantitative Reverse
ویژه
کد آزمایش: 7104
بخش آزمایشگاه:
ژنتیک
اطلاعات آزمایش در یک نگاه
هدف از انجام این آزمایش چیست؟

آزمایش پی سی آر کرونا (RT-qPCR)، جهت تشخیص ویروس کرونا SARS-CoV-2 یا کووید ۱۹ انجام می گیرد. با استفاده از آزمایش RT-PCR ماده ژنتیکی ویروس کووید ۱۹ که RNA نامیده می شود، در نمونه های دستگاه تنفسی (مانند بینی و حلق) شناسایی می شود. بر اساس نتایج این روش می توان اطلاعات دقیقی از تعداد ویروس کووید ۱۹ موجود در نمونه های گرفته شده از بیمار بدست آورد. به این دلیل نتایج حاصل از RT-PCR در تشخیص عفونت فعال کووید ۱۹ و ارزیابی شدت بیماری کرونا قابل اعتماد می باشند. علاوه بر این، با توجه به این نکته که ویروس کووید ۱۹ به سرعت و به راحتی در میان افراد انتقال می یابد، انجام تست مولکولی RT-PCR و تشخیص به موقع آلودگی فرد نقش قابل توجهی در جلوگیری از انتشار ویروس در میان افراد جامعه دارد.

چه زمانی این تست درخواست می‌ شود؟

اگر شما یکی از علائم ابتلا به بیماری عفونی حاد تنفسی کرونا مثل سرفه خشک، تب بالا، سردرد، بدن درد و تنگی نفس را داشته باشید، انجام این آزمایش برای شما ضروری است. تصمیم گیری در مورد انجام آزمایش RT-PCR کرونا بر اساس شرایط اپیدمیولوژیک جامعه، نشانه های بالینی فرد و علائم بیماری کرونا صورت می گیرد. بهترین زمان انجام آزمایش پی سی آر کرونا (RT-PCR) برای نمونه های گرفته شده از انتهای بینی و حلق از زمان شروع علائم بیماری تا ۸ روز پس از آن می باشد. 
پس از یک هفته از شروع علائم به دلیل پیشروی ویروس به سمت مناطق تحتانی دستگاه تنفس تعداد ویروس در بخش های تنفسی فوقانی (حلق و بینی) به تدریج کاهش می یابد و نمونه های گرفته شده از بخش های تحتانی تنفسی مثبت خواهند شد. در زمانی که فرد علائم بالینی خفیفی همچون تب ملایم احساس خستگی، بدن‌ درد، آبریزش بینی، گلودرد و اسهال را نشان می ‌دهند، انجام تست RT-PCR در صورت تشخیص و توصیه پزشک انجام خواهد گرفت. 
انجام آزمایش مولکولی کووید ۱۹ برای گروه های پرخطر ضرورت بیشتری دارد. افراد پرخطر از نظر ابتلا به بیماری کووید ۱۹ در گروه های زیر قرار می گیرند: 

  • افراد بالاتر از ۵۵ سال
  • افراد مبتلا به بیماری های نقص سیستم ایمنی
  • مصرف کنندگان داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی (انواع کورتون ها)
  • افراد مبتلا به بیماری های زمینه‌ ای همچون دیابت، فشار خون بالا، مشکلات قلبی- عروقی و مشکلات تنفسی و سرطان
  • خانم های باردار
  • کارمندان بخش مراقبت های پزشکی نیز در گروه افراد پر خطر قرار گرفته می شوند. این افراد به محض نشان دادن علائم خفیف بیماری ملزم به انجام تست RT-PCR کووید ۱۹ می باشند. 

باید توجه داشت که در افراد مشکوک مبتلا به عفونت کووید ۱۹ با علائم شدید و پیشرفته بیماری، نیاز به انجام این آزمایش نمی باشد و در کوتاه ترین زمان ممکن لازم است تحت مراقبت های بیمارستانی قرار گیرند.
 

چه نمونه های برای این تست گرفته میشود؟

ترشحات دستگاه تنفسی فوقانی (حفره بینی، حلق و حنجره) مانند خلط و بزاق از طریق سواب های گرفته شده از انتهای حفره بینی (نازوفارنکس) و انتهای حلق (اوروفارنکس)

شرایط لازم برای انجام آزمایش چیست؟

- قبل از تهیه نمونه نیازی به آمادگی خاصی نیست.
- در صورت زیاد بودن ترشحات بینی قبل از تهیه سواب از انتهای بینی بیمار، لازم است که ترشحات به آرامی تخلیه شود. ترشحات زیاد ممکن است منجر به آلودگ ‌های ثانویه شود و دقت نمونه گیری از محل مناسب را کاهش دهد.

دسته بندی آزمایش ژنتیک
مشخصات نمونه ترشحات دستگاه تنفسی فوقانی (حفره بینی، حلق و حنجره) مانند خلط و بزاق از طریق سواب های گرفته شده از انتهای حفره بینی (نازوفارنکس) و انتهای حلق (اوروفارنکس)
ماندگاری در دمای اتاق حداکثر ۲۴ ساعت
ماندگاری در یخچال کمتر از ۵ روز (بهترین زمان ۲ روز)
ماندگاری در فریزر ۱ ماه
متدولوژی

ریل تایم پی سی آر کمی رونوشت معکوس (Real-Time Quantitative Reverse Transcription PCR, RT-qPCR)

حداقل میزان نمونه سواب های نمونه های بینی و حلق باید در محیط های انتقال دهنده (ترانسپورت) با حجم ۱ تا ۴ میلی لیتر قرار داده شوند.
دستورالعمل نمونه گیری
  • تهیه نمونه های انتهای بینی (نازوفارنکس) و حلق (اوروفارنکس)  از طریق سواب های استریل مخصوص (از جنس داکرون یا پلی استر و یا فوم) 
  •  استفاده از سواب ویسکوز تنها برای نمونه گیری از حلق
  • استفاده از لوله های حاوی محیط های ترانسپورت ویروسی (VTM) و یا محیط های نمکی استریل فاقد آنزیم های تجزیه کننده RNA برای انتقال سواب ها به آزمایشگاه، با حجم حداقل ۱ میلی لیتر 
  • انتقال سریع سواب های نمونه به لوله های ترانسپورت به محیط های ترانسپورت (سواب های نازوفارنکس و اوروفارنکس یک فرد می توانند از طریق یک محیط ترانسپورت به آزمایشگاه ارسال شوند و نیاز به تفکیک از یکدیگر ندارند)
  • اطمینان از محکم بسته شدن درب لوله های ترانسپورت 
  • ثبت دقیق مشخصات بیمار بر روی لوله های ترانسپورت (نام، نام خانوادگی، تاریخ نمونه گیری و نوع نمونه) 
  • نگهداری نمونه ها در شرایط استاندارد ذکر شده تا زمان ارسال به آزمایشگاه 
  • خودداری از فریز و دفریز کردن مکرر نمونه ها 
  • انتقال نمونه ها به آزمایشگاه در دمای محیط و یا در کنار یخ خشک (نمونه های فریز شده بهتر است در کنار یخ خشک به آزمایشگاه منتقل شوند)
  • انتقال نمونه ترشحات یا نمونه های حاصل از شستشوی مجاری تنفسی بطور مستقیم و از طریق لوله های استریل درب دار 
شرایط رد نمونه
  • ارسال نمونه های سواب های به صورت خشک و بدون قرار دادن در لوله های حاوی محیط ترانسپورت 
  • ارسال نمونه از طریق محیط های ترانسپورت کمتر از ۱ میلی لیتر 
  • استفاده از سواب‌های پنبه‌ای، چوبی  یا از جنس مواد صنعتی از قبیل آلژینات کلسیم یا حاوی مواد نگهدارنده 
  • عدم ثبت مشخصات دقیق بیمار بر روی لوله های حاوی سواب 
  • انتقال نمونه به آزمایشگاه با شرایط نامناسب و غیر استاندارد
  • باز بودن درب لوله  یا نشت محیط  ترانسپورت 
  • عدم رعایت محدوده زمانی قابل قبول پس از نمونه گیری برای ارسال به آزمایشگاه
  • ارسال نمونه به آزمایشگاه در شرایط غیر استاندارد
     
۱ تا ۲ روز کاری (۲۴ تا ۴۸ ساعت پس از تحویل نمونه به آزمایشگاه)

نتایج آزمایش کیفی و به صورت حضور (مثبت ) و یا عدم حضور (منفی) ویروس کووید-19 گزارش می شوند. 

نتایج این تست بر مبنای تشخیص ماده ِژنتیکی SARS-CoV-2 که از نوع RNA می‌باشد، مورد ارزیابی قرار می‌گیرند و به صورت حضور (مثبت) و یا عدم حضور (منفی ) ویروس کووید-19 گزارش می شوند. RNA ویروس در فاز حاد بیماری قابل تشخیص است. اگرچه نتایج مثبت نشان دهنده وجود ویروس SARS-CoV-2 در نمونه بیماران می‌باشد، اما بررسی تاریخچه بیماری فرد و دیگر اطلاعات شخصی او برای تفسیر نتایج مثبت الزامیست. نتایج منفی پیشگیری کننده ابتلای فرد به بیماری کووید-۱۹ نمی باشد. نتایج منفی باید با درنظرگرفتن مشاهدات کلینیکی، تاریخچه بیمار، و اطلاعات اپیدمیولوژیک مورد بررسی قرار گیرند. ضعیف بودن کیفیت نمونه، کافی نبودن مقدار نمونه، انتقال نمونه به آزمایشگاه در شرایط نامناسب، عدم رعایت قوانین نگهداری نمونه از زمان نمونه‌گیری تا زمان تحویل به آزمایشگاه می‌توانند از دلایل منفی کاذب آزمایش RT-PCR باشند. در صورتی که علائم بیماری فرد به گونه‌ای باشد که احتمال آلوده بودن او به ویروس کووید-۱۹ بالا باشد و نتایج تست RT-PCR وی بصورت منفی گزارش شده باشد،  تکرار این آزمایش ضروری است. در این رابطه پیشنهاد می‌شود که نمونه گیری مجددا انجام گیرد. آلودگی نمونه یک فرد با نمونه سایر افراد در اثر نمونه گیری غیر استاندارد، نشت، و یا انتقال نامناسب نمونه می تواند نتایج مثبت کاذب ایجاد نماید. همچنین در مراحل انجام آزمایش مولکولی استفاده از کیت هایی که مراحل صحه گذاری آنها با دقت و با پیروی از الگوی استاندارد بین المللی انجام نپذیرد، می تواند نتایج مثبت کاذب ایجاد نماید.

چه چیزهای در این تست بررسی میشوند؟

SARS-Cov-2، یک کرونا ویروس جدید می‌ باشد که منجر به ایجاد یک سندرم حاد تنفسی می شود. سازمان بهداشت جهانی نام این بیماری را بر اساس سال شیوع ( ۲۰۱۹) و عامل ویروسی آن که از خانواده کرونا ویروس ها می باشد، بیماری کووید ۱۹ (COVID-19) نامگذاری کرده‌ است. آزمایش مولکولی کرونا به روش RT-qPCR تنها روش تشخیص قطعی این بیماری می باشد. در این روش از طریق استخراج و شناسایی ماده ژنتیکی ویروس (RNA)، حضور و تعداد ویروس در نمونه‌های گرفته شده از مجاری تنفسی فوقانی و تحتانی بیماران مشکوک مبتلا به کووید ۱۹ مشخص می گردد.
پس از ورود ویروس کرونا به مجاری تنفسی فوقانی فرد (بینی و حلق)، ذره ویروسی در آنجا ساکن می شود. در این شرایط بیمار علائم خفیفی از بیماری را همچون بدن‌ درد، سردرد، گلودرد و اسهال نشان می دهد. در صورتی که سیستم ایمنی فرد در وضعیت مناسب نباشد (افراد مسن یا مبتلا به بیماری های زمینه ای) یا شدت آلودگی فرد زیاد باشد (کادر بهداشت و درمان)، آنتی بادی های اختصاصی و کافی برای از بین بردن ویروس ترشح نمی شود. در این صورت ویروس کووید ۱۹ در بدن بیمار زنده مانده و به سمت مناطق تحتانی دستگاه تنفس (نای، نایژه و ریه‌) پیشروی می کند. در این شرایط علائم بیماری کرونا شدت بیشتری پیدا کرده و به صورت تب بالا، سرفه خشک، تنگی نفس و احساس خستگی مشاهده می‌شوند. با دسترسی ویروس کووید ۱۹ به ریه بیمار، ویروس از طریق پروتئین های سطحی خود به سلول های ریه اتصال می یابد، به درون آنها وارد می‌شود و با در اختیار گرفتن سیستم ژنتیکی فرد شروع به تکثیر می کند. در این مرحله سلول های ریه بیمار به کارخانه تولید ویروس تبدیل می شوند. ویروس کووید ۱۹ پس از تکثیر فراوان در هر یک از سلول های ریه آن ها را تخریب کرده و از آن ها خارج می شود، سپس به درون سلول های دیگر وارد می شود و شدت عفونت افزایش می یابد. بنابراین تمام قطرات و ترشحات تنفسی فرد آلوده به ویروس کووید ۱۹ حاوی ذرات ویروسی  می باشند. از این رو ترشحات تنفسی بیمار مهم ترین عامل انتقال ویروس کووید ۱۹ به افراد دیگر می باشد.
بر اساس مسیر بیماری زایی ویروس، با استفاده از روش پی سی آر (RT-PCR) و بررسی نمونه های دستگاه تنفسی فوقانی و تحتانی وجود ویروس کرونا و تعداد آن در بیمار قابل بررسی است. با در دست داشتن نتایج حاصل از تست RT-PCT ابتلا  فرد به بیماری کووید ۱۹ و شدت بیماری او بطور دقیق قابل بررسی می باشد. لازم به ذکر است برای بررسی سابقه ی ابتلا به بیماری باید آزمایش خون کرونا (آزمایش آنتی بادی IgG و IgM) انجام شود.

سوالات متداول

خیر. به دلیل آنکه بیماری کووید ۱۹ در آغاز شیوع با علائم تنفسی شناخته شد روش RT-PCR در ابتدا برای شناسایی ویروس در نمونه های تنفسی (انتهای بینی، حلق و بزاق، مایعات حاصل از شستشوی مجاری تنفسی) طراحی شد. پس از مدتی با توجه به این مسئله که بیماری کرونا تظاهرات بالینی متفاوتی نشان داد و مشخص شد که قادر است ارگان های مختلفی از بدن بیمار را درگیر نماید (مانند دستگاه گوارش، کلیه ها و ...) انجام RT-PCR بر روی نمونه های مختلف مورد مطالعه قرار گرفت. هم اکنون این تست بر روی نمونه های خون، ادرار و مدفوع قابل انجام است. با این وجود به صورت رایج در آزمایشگاه های مختلف انجام نمی شود.

انجام استاندارد آزمایش پی سی آر نیازمند بهره گیری از نیروهای متخصص، کارآزموده، تجهیزات تخصصی و مواد اختصاصی می باشد. از این رو هزینه این آزمایش بیشتر از آزمایش خون است.

خیر، نتایج منفی تست پی سی آر کرونا نیز باید توسط پزشک و با توجه به سوابق بالینی و اجتماعی بیمار بررسی شود. گاهی به دلیل اینکه تعداد ویروس موجود در نواحی تنفسی فوقانی (حلق و بینی) کم است ممکن است نتیجه این تست منفی شود. چنین مواردی ممکن است در شرایط پیشرفت بیماری کرونا به سمت نواحی تنفسی تحتانی یا ابتلای فرد به کرونای گوارشی مشاهده شود.

خیر. بررسی ها نشان داده اند در افرادی که بیماری کرونا آنها بهبود یافته و علائم عطسه یا سرفه نداشته اند تا ۴۰ روز بعد از شروع بیماری، ویروس کووید در مدفوع آنها شناسایی شده است. بنابراین افراد بهبود یافته نیز باید تا مدتی بعد از از بین علائم کلاسیک بیماری کرونا اصول بهداشتی را همچنان رعایت نمایند.

https://www.who.int

https://www.fda.gov

https://www.aruplab.com

https://www.labcorp.com

https://www.cdc.gov

https://www.slas.org

ddd
تهران، میدان ونک ، خیابان برزیل شرقی ، خیابان شمس لاهیجانی، پلاک 23 ، مجتمع اداری رویال ونک ، طبقه دوم
ddd
info@colifelabs.com