آزمایشات و تست ھا کولایف

آزمایش کراتینین ادرار - Creatinine (Cr)

نام های دیگر آزمایش: Urine creatinine، Urine creatinine, random، Creatinine, random urine، CREATU، Creatinine, 24 hour urine، CRET24
کد آزمایش: 665 - 2370 - 1109
بخش آزمایشگاه:
بیوشیمی
اطلاعات آزمایش در یک نگاه
هدف از انجام این آزمایش چیست؟

آزمایش کراتینین ادرار (Creatinine, Cr) به عنوان یک آزمایش چکاپ دوره‌ای در جهت ارزیابی عملکرد کلیه‌ها درخواست داده می‌شود. با استفاده از این آزمایش، مقدار کراتینین موجود در ادرار فرد اندازه‌گیری می‌شود. بر این اساس انجام تست کراتینین ادرار به تشخیص علت بیماری‌های کلیوی کمک می‌کند. همچنین این آزمایش با هدف نظارت بر بهبودی و پیشرفت روند درمان بیماری‌های کلیه نیز انجام می‌شود.

چه زمانی این تست درخواست می‌ شود؟

آزمایش کراتینین ادرار، بطور معمول در زمان سلامتی فرد و به عنوان بخشی از آزمایش‌های پنل جامع متابولیک (CMP) یا پنل متابولیک پایه (BMP) انجام می‌شود. انجام این آزمایش در زمانی که فرد علائم یا نشانه‌هایی داشته باشد که می‌تواند مرتبط با بیماری‌های کلیوی باشد، ضروری است. در بیماران مبتلا به بیماری‌های مزمن مانند دیابت یا فشار خون بالا، آزمایش کراتینین ادرار در فواصل زمانی منظم برای بررسی وضعیت سلامتی کلیه‌ها درخواست داده می‌شود. در مواردی که علائم بیمار نشان دهنده وجود مشکلاتی است که می‌توانند بر عملکرد طبیعی کلیه‌ها اثر بگذارد، این آزمایش توصیه می‌شود. 
انجام تست کراتینین ادرار در جهت ارزیابی نتیجه درمان افرادی که برای بهبودی بیماری‌های کلیوی تحت نظر پزشک می‌باشند، قبل، بعد و در طول دوره درمان درخواست داده می‌شود. این آزمایش قبل از انجام CT اسکن‌هایی که هدف از درخواست آن‌ها بررسی آسیب‌های وارده به کلیه می‌باشد، نیز انجام می‌شود. در افرادی که برای درمان بیماری‌های دیگر بطور منظم داروهایی مصرف می‌کنند که می‌تواند بر عملکرد کلیه‌ها اثر منفی بگذارند، آزمایش کراتینین ادرار درخواست داده می‌شود.

چه نمونه های برای این تست گرفته میشود؟

- نمونه ادرار تصادفی
- نمونه ادرار ۱۲ ساعته
- نمونه ادرار ۲۴ ساعته

شرایط لازم برای انجام آزمایش چیست؟

برای جمع‌آوری نمونه ادرار و کسب اطلاعات ضروری در مورد نوع ظرف نمونه ادرار، لازم است با آزمایشگاه تماس گرفته شود.

دسته بندی آزمایش بیوشیمی
مشخصات نمونه ادرار تصادفی ادرار ۱۲ ساعته ادرار ۲۴ ساعته
ماندگاری در دمای اتاق ۴۸ ساعت
ماندگاری در یخچال ۱ ماه
ماندگاری در فریزر ۶ ماه
متدولوژی

اسپکتروفتومتری کمی (Quantitative Spectrophotometry)

حداقل میزان نمونه ۳ میلی‌لیتر
دستورالعمل نمونه گیری

ادرار ۱۲ یا ۲۴ ساعته:

  • جمع‌آوری تمام ادرار ۱۲ یا ۲۴ ساعته در ظرف‌های مناسب با درب محکم
  • ثبت مشخصات کامل فرد و زمان دقیق دفع ادرار بر روی هر یک ظروف ادرار 
  • اطمینان از محکم بسته‌شدن درب هر یک از ظرف‌ها
  • در مدت زمان جمع‌آوری نمونه‌های ادرار تمام نمونه‌های جمع‌آوری شده باید در یخچال یا فریزر نگهداری شوند
  • برای نگهداری نمونه‌های ادرار در یخچال لازم است که ظروف جمع‌آوری نمونه حاوی مواد نگهدارنده (HCl یا استیک اسید) باشند
  • ارسال نمونه‌های ادرار به آزمایشگاه به شکل فریز شده و یا در شرایط یخچالی در صورتی که ظرف‌های نمونه‌گیری حاوی مواد نگهدارنده باشند: HCl یا استیک اسید

 

ادرار تصادفی:

  • تمیز کردن مجرای دفع ادراری قبل از جمع‌آوری ادرار با آب یا پد استریل
  • دفع مقدار کمی از ادرار اول، جمع‌آوری در حدود ۵۰ میلی‌لیتر (نیمی از حجم ظرف) ادرار در ظرف مخصوص
  • ثبت مشخصات کامل فرد بر روی ظرف ادرار 
  • اطمینان از محکم بسته شدن درب ظرف
  • نگهداری در یخچال و ارسال نمونه ادرار به آزمایشگاه در شرایط یخچالی
شرایط رد نمونه
  • ناخوانا بودن مشخصات بيمار (نام، تاریخ نمونه‌گیری و نوع آزمایش)
  • عدم تطابق برگه درخواست آزمايش با نوع نمونه و مشخصات آن
  • جمع‌آوری نمونه در ظروف نامناسب
  • کافی نبودن حجم نمونه
  • نشت نمونه به خارج از لوله آزمایش یا ظرف 
  • طولانی شدن زمان ارسال نمونه به آزمایشگاه بدون در نظر گرفتن شرایط نگهداری نمونه
  • نگهداری و انتقال نمونه در شرایط و دمای نامناسب
۱ روز کاری (۲۴ ساعت پس از تحویل نمونه به آزمایشگاه)

محدوده مرجع در جواب آزمایش کراتینین ادرار، رنج نرمال برای هر فرد سالم را نمایش می‌دهد. مقادیر خارج از این محدوده می‌تواند نشان دهنده مشکلات احتمالی و یا بیماری در فرد باشد. لازم به ذکر است محدوده مرجع در برگه جواب آزمایش آزمایشگاه‌های مختلف ممکن است متفاوت باشد. این تفاوت ناشی از تجهیزات آزمایشگاهی و یا روش‌های مختلف انجام تست است. لذا حتماً برای تفسیر جواب آزمایش کراتینین ادرار خود با پزشک معالج مشورت کنید.
محدوده مرجع ذکر شده در این سایت بر اساس یک روش آزمایشگاهی بوده و صرفاً جهت اطلاع می‌باشد.

نتایج تست کراتینین ادرار به همراه نتایج آزمایش کراتینین خون، آزمایش نیتروژن اوره خون (BUN) و آزمایش‌های دیگری که می‌توانند دیدگاه روشنی در ارتباط با وضعیت سلامتی کلیه‌ها در اختیار پزشک قرار دهد. پزشک زمان بررسی نتایج آزمایش کراتینین خون سن، نژاد، جنسیت، فیزیولوژی فرد، نوع رژیم غذایی و فعالیت‌های ورزشی فرد را در نظر می‌گیرد. محدوده مرجع سطح کراتینین ادرار ۲۴ ساعته بر حسب میلی‌گرم بر ۲۴ ساعت (mg/24 hrs) گزارش می‌شود که در جدول زیر در سنین مختلف نشان داده شده است:
 

سن

جنسیت

محدوده مرجع (نرمال)

نونهالان ۳ تا ۸ ساله

-

mg/24hrsز ۷۰۰ - ۱۴۰

نونهالان ۹ تا ۱۲ ساله

-

mg/24hrsز ۱۳۰۰ - ۳۰۰

نوجوانان ۱۳ تا ۱۷ ساله

زن

mg/24hrsز ۱۶۰۰ - ۴۰۰

مرد

mg/24hrsز ۲۳۰۰ - ۵۰۰

بزرگسالان ۱۸ تا ۵۰ ساله

زن

mg/24hrsز ۱۶۰۰ - ۷۰۰

مرد

mg/24hrsز ۲۵۰۰ - ۱۰۰۰

بزرگسالان ۵۱ تا ۸۰ ساله

زن

mg/24hrsز ۱۴۰۰ - ۵۰۰

مرد

mg/24hrsز ۲۱۰۰ - ۸۰۰

بزرگسالان ۸۰ سال به بالا

زن

mg/24hrsز ۱۳۰۰ - ۴۰۰

مرد

mg/24hrsز ۲۰۰۰ - ۶۰۰

 


بیشتر بخوانید: چگونه جواب آزمایش را بخوانیم و تفسیر کنیم؟


 

چه چیزهای در این تست بررسی میشوند؟

کراتینین (Creatinine) به عنوان بخشی از چرخه تولید انرژی بدن محسوب می‌شود. ماهیچه‌های بدن با انقباض خود و شکستن ماده‌ای به نام کراتین، علاوه بر تولید انرژی، ماده زائدی نیز به نام کراتینین تولید می‌کنند. کراتینین پس از تشکیل در ماهیچه‌ها وارد جریان خون می‌شود و نهایتاً توسط کلیه‌ها و از طریق ادرار از بدن خارج می‌گردد. با کمک آزمایش‌های کراتینین مقدار کراتینین موجود در خون و یا ادرار اندازه‌گیری می‌شود. 
کراتین و کراتینین به مقدار نسبتاً ثابتی در بدن تولید می‌شوند. به دلیل آنکه بخش عمده کراتینین خون توسط کلیه‌ها فیلتر و سپس از طریق ادرار دفع می‌شود، سطح کراتینین خون شاخص بسیار خوبی در جهت ارزیابی کیفیت عملکرد کلیه‌ها می‌باشد. مقدار کراتینین هر فرد در ارتباط با وزن بدن و توده ماهیچه‌ای او می‌باشد. بر همین اساس بطور معمول سطح کراتینین در مردان بیشتر از زنان و کودکان است.
کلیه‌ها یک جفت عضو لوبیایی شکل هستند که در دو طرف بدن، در پشت و در زیر دنده‌ها قرار دارند. در هر یک از کلیه‌ها میلیون‌ها واحد فیلترکننده خون به نام نفرون وجود دارد. در هر نفرون، خون بطور مدام از طریق خوشه‌های میکروسکوپی به نام گلومرول که از رگ‌های خونی حلقه‌ای شکل تشکیل شده‌اند، فیلتر می‌شود. با وجود آنکه آب و مولکول‌های کوچک می‌توانند از دیواره گلومرول‌ها عبور کنند اما سلول‌های خون و مولکول‌های بزرگ به دیواره خارجی گلومرول‌ها می‌چسبند و نمی‌توانند وارد آن شوند. در نتیجه اتصال گلومرول‌ها بهم لوله کوچکی به نام توبول تشکیل می‌شود. توبول مایعات و مولکول‌هایی را که از گلومرول‌ها عبور می‌کنند، جمع‌آوری کرده و سپس موادی را که هنوز برای بدن قابل استفاده می‌باشند را مجدداً جذب می‌کند و ضایعات باقی مانده، ادرار را تشکیل می‌دهند. 
نتایج آزمایش‌های کراتینین (خون و ادرار)، در کنار نتایج حاصل از آزمایش‌های دیگر در جهت ارزیابی عملکرد کلیه‌ها مورد بررسی قرار می‌گیرند. آزمایش‌های کراتینین اغلب به همراه آزمایش اندازه‌گیری نیتروژن خون (BUN) و به عنوان بخشی از پنل متابولیک جامع یا پایه (BMP و CMP) در جهت ارزیابی سلامتی کلیه‌ها و اعضای اصلی بدن درخواست داده می‌شود. در صورتی که نتیجه آزمایش‌های کراتینین و BUN غیر نرمال باشند یا اگر فرد مبتلا به بیماری‌هایی باشد که می‌تواند بر کلیه‌ها اثر بگذارد (مانند دیابت یا فشار خون بالا)، آزمایش‌های کراتینین و BUN در جهت نظارت بر عملکرد کلیه‌ها و بررسی نتیجه روش‌های درمان درخواست داده می‌شود. علاوه بر این، این دو آزمایش ممکن است قبل از انجام CT اسکن هایی که با هدف بررسی اثر مصرف دارو بر عملکرد کلیه‌ها انجام می‌شود، درخواست داده شود. 
بررسی کراتینین در نمونه‌های ادرار یک نوبته و تصادفی معیار دقیق و مناسبی برای ارزیابی وضعیت سلامتی کلیه‌ها نمی‌باشد. اندازه‌گیری سطح کراتینین ادرار یک نوبته به عنوان یک فاکتور تصحیح در نظر گرفته می‌شود. این آزمایش معمولاً به همراه آزمایش‌های دیگری مانند BUN و آلبومین ادرار درخواست داده می‌شود تا مقدار آن‌ها در ادرار با دقت بالایی انجام شود. اساس علمی این مسئله آن است که کراتینین با مقدار نسبتاً ثابتی در بدن تولید و دفع می‌شود و بنابراین می‌تواند با مقدار مواد زائد و دفعی دیگر در ادرار مورد مقایسه قرار گیرد.

  • نسبت آلبومین ادرار به کراتینین ACR یا microAlb/Cr: محاسبه نسبت آلبومین به کراتینین در ادرار (ACR) مقدار آلبومین خارج شده از کلیه‌ها را با دقت بسیار بالایی مشخص می‌کند. این آزمایش برای افراد مبتلا به بیماری‌های مزمن مانند دیابت یا فشار خون که احتمال آسیب رسیدن به کلیه‌های آن‌ها وجود دارد، درخواست داده می‌شود. در صورتی که مقدار ACR فرد بالا باشد اشاره به آن دارد که در کلیه‌ها عمل فیلتراسیون به خوبی انجام نمی‌شود. از آنجایی که مقدار آلبومین ادرار بسیار متغیر است، این افرادی باید در فاصله زمانی ۳ تا ۶ ماهه دو بار آزمایش ACR خود را تکرار کنند تا مشکل آن‌ها بطور دقیق مورد بررسی قرار گیرد.  
  • نسبت پروتئین ادرار به کراتینین (UP/ CR): محاسبه نسبت پروتئین‌های دفع شده در ادرار به کراتینین ادرار در افراد مبتلا به بیماری‌های کلیوی انجام می‌شود. همچنین در شرایطی که پزشک به آسیب دیدن کلیه‌های فرد مشکوک است این آزمایش درخواست داده می‌شود. علاوه بر این، آزمایش UP/ CR به منظور بررسی وضعیت سلامتی کلیه افرادی که بطور منظم از دارو استفاده می‌کنند، درخواست داده می‌شود. 

بهترین روش برای بررسی سطح کراتینین ادرار انجام آزمایش کراتینین ادرار ۲۴ است. با استفاده از نتایج اندازه‌گیری سطح کراتینین خون و کراتینین ادرار ۲۴ ساعته میزان کراتینین دفعی بدن مشخص می‌شود. این تست آزمایش تصفیه کراتینین یا کلیرانس کراتینین (Creatinine Clearance test) نامیده می‌شود. نتایج این آزمایش می‌تواند چگونگی عملکرد کلیه‌ها را از نظر دفع مواد زائد بدن از طریق ادرار نشان دهد.
آزمایش تصفیه کراتینین مقدار کراتینین را در هر دو نمونه خون و ادرار ۲۴ ساعته اندازه‌گیری می‌کند. با استفاده از نتایج حاصل مقدار کراتینینی که از خون پاک شده و به ادرار منتقل شده است محاسبه می‌گردد. بنابراین در این محاسبه می‌توان مقدار کل خونی را که در طی ۲۴ ساعت توسط کلیه‌ها فیلتر می‌شود (GFR) را نیز ارزیابی کرد. اگر کلیه‌ها آسیب دیده باشند یا گردش خون کند شود، در این صورت کراتینین کمتری از خون خارج و به ادرار رها می‌شود و GFR کاهش می‌یابد. بررسی میزان کلیرانس کراتینین یکی از روش‌های بسیار دقیق بررسی عملکرد کلیه‌ها می‌باشد.

سوالات متداول

در زمانی که در فرد نشانه‌ها و علائم مرتبط با بیماری‌ها و مشکلات کلیوی مشاهده می‌شود انجام آزمایش کراتینین ضروری است. این علائم عبارتند از:
- خستگی، کاهش تمرکز، کم شدن اشتها، بی‌خوابی
- تورم و پف بدن، به خصوص در اطراف چشم‌ها یا صورت، مچ دست‌ها، شکم، ران و مچ پاها
- ادرار کف مانند، خونی یا قهوه‌ای روشن
- کاهش حجم ادرار
- مشکلات دفع ادرار مانند سوزش یا دفع ناقص ادرار
- تغییر در دفعات دفع ادرار به خصوص در شب
- احساس درد در ناحیه پهلو، پایین دنده‌ها و در نزدیکی کلیه‌ها
- فشار خون بالا

علاوه بر بیماری‌ها و مشکلات کلیوی، ابتلای فرد به بیماری‌های دیگر نیز می‌تواند منجر به افزایش سطح کراتینین فرد شود. این بیماری‌ها عبارتند از:
- آسیب یا تورم رگ‌های خونی کلیه (گلومرول نفروزیس) در نتیجه عفونت یا بیماری‌های خودایمنی
- عفونت باکتریایی کلیه‌ها (پیلونفریت)
- از بین رفتن سلول‌های ریز لوله‌های کلیه (نکروز توبولار حاد) در اثر مصرف دارو یا مواد سمی
- مسدود شدن جریان ادرار در دستگاه ادراری در شرایطی مانند بیماری پروستات یا سنگ کلیه
- کاهش جریان خون در کلیه‌ها به علت شوک، دهیدراتاسیون (از دست دادن آب بدن)، نارسایی احتقانی قلب، آترواسکلروزیس (سخت شدن دیواره سرخرگ‌های بدن) و مشکلات ناشی از دیابت

آزمایش کراتینین در افرادی که مبتلا به بیماری‌ها و مشکلات کلیوی هستند معمولاً به همراه آزمایش‌های نیتروژن اوره خون (BUN) و آلبومین ادرار بطور منظم درخواست داده می‌شود. آزمایش کراتینین و BUN بطور هم زمان قبل از شروع درمان بیماری‌های کلیه و در طول دوره درمان، قبل از انجام CT اسکن، قبل و بعد از دیالیز انجام می‌شود. هدف از انجام آن‌ها ارزیابی موفقیت روش‌های درمان است.

نتایج آزمایش کراتینین باید توسط پزشک و با توجه به سوابق بالینی فرد انجام شود. نتایج آزمایشی که کمی بیشتر یا کمتر از محدوده مرجع است از نظر اهمیت بالینی باید مورد بررسی قرار گیرد. به همین دلیل در بسیاری از موارد پزشک به فرد مراجعه کننده توصیه می‌کند که آزمایش خود را تکرار کرده و نتایج آزمایش جدید را با نتایج قبلی مقایسه می‌کند. با این وجود یک نتیجه خارج از محدوده مرجع ممکن است به یک مشکل جدی اشاره و به بررسی بیشتری نیاز داشته باشد. بنابراین پزشک نتایج شما را در چارچوب سایر عوامل مرتبط ارزیابی می‌کند تا مشخص نماید که آیا نتیجه خارج از محدوده کراتینین فرد دارای اهمیت بالینی هست یا خیر.

افزایش سطح کراتینین در چند آزمایش پشت سر هم نشان دهنده وجود مشکل در عملکرد طبیعی کلیه‌ها است. با این وجود بعضی از شرایط ممکن است منجر به افزایش موقتی سطح کراتینین شما شود، مانند:
از دست دادن زیاد آب بدن (دهیدراته شدن)
کاهش حجم خون مانند خونریزی‌های شدید
مصرف مقادیر زیاد گوشت یا عادت به استفاده از رژیم‌های غذایی با مقدار گوشت مصرفی زیاد
استفاده از بعضی داروهای خاص

https://www.labtestsonline.org
https://www.aruplab.com
 https://www.geisingermedicallabs.com
https://www.medicalnewstoday.com
https://www.ncbi.nlm.nih.gov

ddd
تهران، میدان ونک ، خیابان برزیل شرقی ، خیابان شمس لاهیجانی، پلاک 23 ، مجتمع اداری رویال ونک ، طبقه دوم
ddd
info@colifelabs.com