آزمایشات و تست ھا کولایف

آزمایش بیلی روبین مستقیم - Direct Bilirubin

نام های دیگر آزمایش: بیلی روبین نوزاد، بیلی روبین کونژوگه
Neonatal Bilirubin, Conjugated Bilirubin, DBIL
کد آزمایش: 777
بخش آزمایشگاه:
بیوشیمی
اطلاعات آزمایش در یک نگاه
هدف از انجام این آزمایش چیست؟

آزمایش بیلی‌ روبین مستقیم (کونژوگه) به عنوان بخشی از پنل متابولیکی جامع (CMP) در جهت ارزیابی سلامت کبد درخواست داده می‌شود. 
همچنین این آزمایش به تنهایی یا به عنوان بخشی از پنل کبد برای تشخیص میزان افزایش بیلی روبین در خون و کمک به تعیین علت زردی یا کمک به تشخیص شرایطی مانند بیماری کبد، کم خونی همولیتیک و انسداد مجاری صفراوی استفاده شود.
آزمایش بیلی روبین در گروه سنی ‌های مختلف و با اهداف متفاوتی انجام می‌شود.

نوزادان:

در نوزادان تازه متولد شده، آزمایش بیلی روبین در جهت تشخیص به موقع زردی نوزادی و دلایل آن انجام می‌شود.
تشخیص به موقع و درمان سریع سطح بالای بیلی روبین در نوزاد تازه متولد شده بسیار مهم است. بیلی روبین بالا به ​​سلول‌های مغزی در حال رشد نوزاد آسیب می‌رساند و ممکن است منجر به عقب‌ماندگی ذهنی، ناتوانی در یادگیری و رشد، کاهش شنوایی، مشکلات حرکتی چشم و مرگ شود.

کودکان و بزرگسالان:

  • تشخیص یا نظارت بر بیماری‌های کبد و مجاری صفراوی، مانند سیروز کبدی، هپاتیت یا سنگ صفرا
  • ارزیابی افراد مبتلا به بیماری کم‌خونی داسی شکل یا سایر علل کم‌خونی همولیتیک
  • بررسی مسمومیت‌های دارویی 

چه زمانی این تست درخواست می‌ شود؟

زمانی که فرد برای یک چکاپ روتین و ارزیابی وضعیت سلامتی خود به پزشک مراجعه می کند آزمایش بیلی روبین ممکن است به همراه سایر آزمایشات غربالگری پنل کبد و گوارش برای او درخواست داده شود.
هنگامی که فرد علائم یا نشانه‌هایی از آسیب کبدی، بیماری کبدی، انسداد مجاری صفراوی، کم خونی همولیتیک یا مشکلات متابولیک مرتبط با کبد دارد، انجام آزمایش بیلی روبین ضروری است. مهمترین این علائم عبارتند از:

  •  زردی
  • ادرار تیره و به رنگ کهربا
  • حالت تهوع یا استفراغ
  • درد یا تورم شکم
  • خستگی و بی حالی عمومی (اغلب در بیماری مزمن کبدی)

آزمایش بیلی روبین نیز ممکن است در موارد زیر تجویز شود:

  • سابقه نوشیدن مقادیر زیاد الکل
  • علائم و نشانه‌های مسمومیت دارویی
  • احتمال آلودگی با ویروس عامل هپاتیت

نظارت و اندازه‌‌گیری بیلی روبین در نوزادان مبتلا به زردی، یک مراقبت پزشکی استاندارد تلقی می‌شود و پس از تولد به عنوان یکی از آزمایش‌های غربالگری اولیه نوزادان انجام می‌شود.

چه نمونه های برای این تست گرفته میشود؟

نمونه خون از رگ بازو

شرایط لازم برای انجام آزمایش چیست؟

- نیاز به آمادگی خاص و ناشتا بودن قبل از آزمایش نیست.
- مصرف برخی داروها قبل از انجام آزمایش بیلی روبین ممکن است با نتایج آن تداخل داشته باشد. به همین دلیل پیش از انجام این آزمایش لازم است که مصرف هر نوع دارویی به اطلاع پزشک رسانده شود.

دسته بندی آزمایش بیوشیمی
مشخصات نمونه سرم یا پلاسما EDTA
ماندگاری در دمای اتاق ۴۸ ساعت
ماندگاری در یخچال ۱ هفته
ماندگاری در فریزر ۶ ماه
متدولوژی

طیف سنجی نوری (Quantitative Spectrophotometry)

حداقل میزان نمونه ۰/۵ تا ۲ میلی‌لیتر
دستورالعمل نمونه گیری

سرم:

  • ضدعفونی نمودن سطح پوست بیمار در محل نمونه‌گیری قبل از انجام نمونه‌گیری
  • تهیه نمونه خون از رگ بازو
  • استفاده از لوله‌های مخصوص حاوی سرم
  • ثبت مشخصات بیمار به طور صحیح و خوانا بر روی لوله آزمایش هر فرد قبل از انجام نمونه‌گیری (نام، تاریخ نمونه‌گیری و نوع آزمایش)
  • انتقال نمونه خون به درون لوله‌ها در کوتاه‌ترین زمان ممکن، به آرامی و از کنار لوله آزمایش برای جلوگیری از همولیز و لیپمیک شدن نمونه خون
  • اطمینان از محکم بسته شدن درب لوله‌ها  
  • قرار دادن لوله‌های حاوی نمونه خون بطور عمودی و بی‌حرکت جهت جدا کردن سرم
  • نگهداری صحیح نمونه خون کامل تا زمان انتقال به آزمایشگاه بر اساس دستورالعمل شرایط نگهداری نمونه 
  • اجتناب از فریز کردن نمونه‌های خون 
  • نگهداری نمونه در شرایط تاریکی و دور از نور از زمان نمونه‌گیری تا زمان تحویل به آزمایشگاه
  • انتقال نمونه‌ها به آزمایشگاه در شرایط استاندارد، با بسته‌بندی محکم و در کنار یخ خشک
شرایط رد نمونه

سرم:

  • ناخوانا بودن مشخصات بيمار (نام، تاریخ نمونه‌گیری و نوع آزمایش)
  • عدم تطابق برگه درخواست آزمايش با نوع نمونه و مشخصات آن
  • جمع‌آوری نمونه در ظروف نامناسب
  • کافی نبودن حجم نمونه
  • نشت نمونه به خارج از لوله آزمایش یا ظرف 
  • استفاده از لوله نامناسب جمع‌آوری نمونه
  • نمونه‌های خون فریز شده
  • وجود لخته یا همولیز در نمونه
  • طولانی شدن زمان ارسال نمونه به آزمایشگاه بدون در نظر گرفتن شرایط نگهداری نمونه
  • نگهداری و انتقال نمونه در شرایط و دمای نامناسب
۱ روز کاری (۲۴ ساعت پس از تحویل نمونه به آزمایشگاه)

محدوده مرجع در جواب آزمایش بیلی روبین مستقیم رنج نرمال برای هر فرد سالم را نمایش می‌دهد. مقادیر خارج از این محدوده می‌تواند نشان دهنده مشکلات احتمالی و یا بیماری در فرد باشد. لازم به ذکر است محدوده مرجع در برگه جواب آزمایش آزمایشگاه‌های مختلف ممکن است متفاوت باشد. این تفاوت ناشی از تجهیزات آزمایشگاهی و یا روش‌های مختلف انجام تست است. لذا حتماً برای تفسیر جواب آزمایش بیلی روبین کونژوگه، خود با پزشک معالج مشورت کنید.
محدوده مرجع ذکر شده در این سایت بر اساس یک روش آزمایشگاهی بوده و صرفاً جهت اطلاع می‌باشد.

علاوه بر این، نتایج آزمایش بیلی روبین مستقیم ممکن است بسته به سن، جنسیت، سابقه سلامتی، روش انجام  آزمایش و سایر موارد متفاوت باشد. محدوده مرجع بیلی روبین مستقیم در نوزادان تازه متولد شده با نوزادان بزرگتر از ۳۱ روز و بزرگسالان متفاوت است که بر حسب میلی‌گرم بر دسی‌لیتر (mg/dL) در جدول زیر گزارش شده است.
 

سن

محدوده مرجع  (نرمال)

نوزادان کمتر از ۳۱ روز

کمتر از mg/dLز۰/۶

نوزادان بالای ۳۱ روز و بزرگسالان

کمتر از mg/dLز۰/۳

 


بیشتر بخوانید: چگونه جواب آزمایش را بخوانیم و تفسیر کنیم؟


چه چیزهای در این تست بررسی میشوند؟

بیلی روبین یک رنگدانه زرد/ نارنجی و ماده زائدی است که در درجه اول در اثر تجزیه طبیعی هم (Heme) تولید می‌شود. هم بخشی از ساختار هموگلوبین است که در گلبول‌های قرمز خون (RBC) وجود دارد. RBC به طور معمول پس از گذشت حدود ۱۲۰ روز گردش خون، تخریب می‌شود. بیلی روبین در نتیجه تجزیه گلبول‌های قرمز پیر در کبد بوجود می‌آید و در آنجا تبدیل به شکل قابل دفع می‌شود. این ماده در حقیقت بخشی از صفرا را تشکیل می‌دهد و برای هضم مواد غذایی مصرفی مورد استفاده قرار می‌گیرد. در کبد، صفرا با استفاده از بیلی روبین حاصل از تجزیه گلبول‌های قرمز تولید می‌شود و پس از عبور از مجاری صفراوی در کیسه صفرا ذخیره می‌گردد. صفرا در روده کوچک آزاد می‌شود تا به هضم چربی‌ها کمک کند و در نهایت از طریق مدفوع دفع می‌شود. محصولات ناشی از تجزیه بیلی روبین، رنگ قهوه‌ای مشخصی به مدفوع می‌دهند. این نوع از بیلی روبین کونژوگه یا مستقیم نامیده می‌شود. همچنین مقدار بسیار کمی از آن نیز به کلیه‌ها منتقل شده و از طریق ادرار دفع می‌شود. رنگ زرد ادرار به علت وجود بیلی روبین کونژوگه است.
مقداری از بیلی روبین تولید شده در کبد نیز وارد خون می‌شود و به پروتئین‌های آلبومین خون متصل می‌گردد. این نوع بیلی روبین غیر کونژوگه یا غیرمستقیم گفته می‌شود.
گاهی اوقات کبد نمی‌تواند بیلی روبین را در بدن پردازش کند. این مشکل می‌تواند به دلیل تولید بیش از حد بیلی روبین، انسداد یا التهاب کبد اتفاق می‌افتد. وقتی در بدن میزان بیلی روبین بیش از حد افزایش یابد، پوست و سفیدی چشم زرد رنگ می‌شود که این بیماری زردی نام دارد. بنابراین سطوح بالای بیلی روبین انواع مختلفی از مشکلات کبدی یا مجاری صفراوی را نشان می‌دهد. گاهی اوقات نیز، سطح بیلی روبین بالا ممکن است ناشی از افزایش سرعت تخریب گلبول‌های قرمز خون (همولیز) باشد.
آزمایش بیلی روبین میزان بیلی روبین خون را اندازه می‌گیرد تا عملکرد کبد فرد را ارزیابی یا به تشخیص کم خونی ناشی از تخریب RBC (کم خونی همولیتیک) کمک کند.
دو نوع بیلی روبین را می‌توان با کمک آزمایش‌های آزمایشگاهی اندازه‌گیری کرد: بیلی‌روبین غیر کونژوگه (غیر مستقیم) و کونژوگه (مستقیم)

  • بیلی روبین غیر کونژوگه در اثر آزاد شدن هم از هموگلوبین ایجاد و توسط پروتئین‌ها به کبد منتقل می‌شود. در کبد، قندها به بیلی روبین غیر کونژوگه متصل شده و بیلی روبین کونژوگه تشکیل می‌شود.
  • بیلی روبین کونژوگه وارد صفرا شده و از کبد به روده کوچک منتقل می‌شود. در آنجا توسط باکتری‌ها تجزیه بیشتر شده و در نهایت از طریق مدفوع دفع می‌گردد.

آزمایش بیلی روبین بخشی از آزمایش‌های پنل متابولیک جامع (CMP) و پنل کبدی است که اغلب به عنوان غربالگری سلامت عمومی مورد استفاده قرار می‌گیرند.
معمولاً یک آزمایش پایه سطح بیلی روبین کل/ توتال (بیلی روبین غیر کونژوگه بعلاوه بیلی روبین کونژوگه) را اندازه گیری می‌کند.
اگر سطح بیلی روبین کل افزایش یابد، پزشک با آزمایش دیگری سطح بیلی روبین "مستقیم" را ارزیابی می‌کند. آزمایش بیلی روبین مستقیم تخمینی از مقدار بیلی روبین کونژوگه موجود در خون را نشان می‌دهد.
از طریق تفاضل مقدار بیلی روبین مستقیم از بیلی روبین کل، می‌توان مقدار بیلی روبین "غیر مستقیم" یا غیر کونژوگه را تخمین زد.
در یک فرد بزرگسال سالم بطور طبیعی روزانه مقدار کمی (تقریباً ۲۵۰ تا ۳۵۰ میلی‌گرم یا حدود ۴ میلی‌گرم در هر کیلوگرم وزن بدن) بیلی روبین تولید می‌شود. در حدود ۷۰ تا ۹۰ درصد از بیلی روبین از طریق گلبول‌های قرمز آسیب دیده یا تخریب شده بوجود می‌آید و مقدار باقیمانده آن حاصل از مغز استخوان یا کبد است. به طور معمول، میزان بیلی روبین غیر کونژوگه آزاد در خون کم است و تقریباً هیچ نوع بیلی روبین کونژوگه ای در خون وجود ندارد.
اگر سطح بیلی روبین در خون افزایش یابد، ممکن است پوست یا سفیدی چشم فرد زرد شود. الگوی نتایج آزمایش بیلی روبین می تواند در مورد شرایطی که ممکن است وجود داشته باشد، به پزشک کمک کند.
آزمایش بیلی روبین همچنین ممکن است در صورت ابتلا فرد به کم‌خونی همولیتیک یا مشکوک بودن به آن انجام شود. در این حالت، آزمایش بیلی روبین اغلب به همراه سایر آزمایشاتی دیگر مانند شمارش کامل خون (CBC)، شمارش رتیکولوسیت، هاپتوگلوبین، آزمایش آنتی گلوبولین مستقیم (DAT) و لاکتات دهیدروژناز (LD و LDH) انجام می‌شود.

سوالات متداول

ارزیابی افراد مبتلا به کم خونی داسی شکل یا سایر علل کم خونی همولیتیک مهم است. زیرا در این افراد در اثر از بین رفتن تعداد زیادی گلبول قرمز (RBC)، سطح بیلی روبین خون افزایش یافته و فرد دچار بحران می‌شود.

تشخیص سطح بالای بیلی روبین در یک نوزاد تازه متولد شده بسیار مهم است و باید به سرعت درمان شود. زیرا بالا بودن بیش از حد بیلی روبین غیر کونژوگه به ​​سلول‌های مغزی در حال رشد نوزاد آسیب می‌رساند. پیامدهای این آسیب شامل عقب‌ماندگی ذهنی، ناتوانی در یادگیری و رشد، کاهش شنوایی، مشکلات حرکتی چشم و مرگ است.

زردی نوزاد می‌تواند در دو نوع فیزیولوژیک و همولیتیک اتفاق بیفتد. در هر دو نوع فقط بیلی روبین غیر کونژوگه (غیر مستقیم) افزایش می‌یابد.
در موارد نادر، در اثر آسیب کبدی ناشی از هپاتیت نوزادی یا آترزی صفراوی نوزاد، بیلی روبین کونژوگه (مستقیم) و بیلی روبین غیر کونژوگه (غیر مستقیم) افزایش می‌یابد.

در یک نوزاد تازه متولد شده، بیلی روبین بالا در هنگام تولد طبیعی است زیرا می‌تواند ناشی از استرس زمان تولد باشد. بیلی روبین غیر مستقیم طبیعی یک نوزاد در ۲۴ ساعت اول تولد زیر ۵/۲ میلی‌گرم در دسی‌لیتر خواهد بود. اما در نوزادانی که مبتلا به زردی هستند سطح بیلی روبین آن‌ها در چند روز اول پس از تولد به بالای ۵ میلی‌گرم در دسی‌لیتر افزایش می‌یابد.

برخی از داروها ممکن است بر نتیجه آزمایش بیلی روبین تاثیر داشته باشند و موجب افزایش سطح آن شوند، از قبیل:
- آنتی بیوتیک‌هایی مانند پنی‌سیلین G
- داروهای آرامبخش مانند فنوباربیتال
- داروهای ادرارآور مانند فوروزماید (Lasix)
- داروهای آسم مانند تئوفیلین

دلایل مختلفی می‌تواند منجر به افزایش سطح بیلی روبین خون شود از قبیل:
- بیماری‌های کبدی، مانند هپاتیت و یرقان (زردی)
- سندرم ژیلبرت (بیماری ژنتیکی)
- سیروز کبد
- انسداد یا تنگی مجاری صفراوی
- سرطان کیسه صفرا یا پانکراس
- سنگ صفرا
- مسمومیت ناشی از مصرف دارو

https://www.labtestsonline.org
https://www.healthline.com
https://www.aruplab.com
https://www.mayoclinic.org

ddd
تهران، میدان ونک ، خیابان برزیل شرقی ، خیابان شمس لاهیجانی، پلاک 23 ، مجتمع اداری رویال ونک ، طبقه دوم
ddd
info@colifelabs.com