آزمایشات و تست ھا کولایف

آزمایش اسید فولیک - Folic acid (B9)

نام های دیگر آزمایش: آزمایش فولات، ویتامین B9، ویتامین M
B9, Folate, Vitamin B9, Vitamin M, FOL
کد آزمایش: ۳۶۰
بخش آزمایشگاه:
هورمون‌شناسی و ایمنولوژی
اطلاعات آزمایش در یک نگاه
هدف از انجام این آزمایش چیست؟

آزمایش اسید فولیک یا فولات برای کمک به تشخیص دلایل کم خونی یا نوروپاتی (آسیب اعصاب محیطی) انجام می‌شود. این آزمایش همچنین جهت ارزیابی وضعیت تغذیه در افراد مشکوک به سوء تغذیه یا اختلالات سوء جذب مواد غذایی درخواست داده می‌شود.
انجام آزمایش فولیک اسید در تعیین علت تغییر وضعیت ذهنی یا سایر تغییرات رفتاری، به ویژه در افراد مسن، بسیار کمک کننده است.
علاوه بر این، تست اسید فولیک با هدف نظارت بر اثربخشی درمان کمبود فولات نیز انجام می‌شود.

چه زمانی این تست درخواست می‌ شود؟

آزمایش اسید فولیک هنگامی که فرد علائم کم خونی (ضعف، خستگی، رنگ پریدگی پوست) یا نوروپاتی (احساس گزگز یا خارش، کشیدگی چشم، از دست دادن حافظه و تغییر وضعیت ذهنی) داشته باشد درخواست داده می‌شود.
زمانی که نتایج آزمایش کامل خون (CBC) غیر نرمال باشد و در بررسی میکروسکوپی نمونه خون گلبول‌های قرمز بزرگ (ماکروسیتوز) یا نوتروفیل‌های غیرطبیعی (با تعداد هسته زیاد) مشاهده شوند، آزمایش فولات به عنوان یک آزمایش تکمیلی در جهت کمک به تشخیص علت مشکلات فوق انجام خواهد شد.
در افرادی که تحت درمان کمبود ویتامین B12 یا فولات هستند تست فولیک اسید مدتی پس از استفاده از مکمل‌ها به منظور نظارت بر روند پیشرفت درمان درخواست داده می‌شود.

چه نمونه های برای این تست گرفته میشود؟

نمونه خون از رگ بازو

شرایط لازم برای انجام آزمایش چیست؟

- ناشتا بودن فرد الزامی است و نباید از ۸ تا ۱۲ ساعت قبل از آزمایش چیزی به جز آب خورده باشد.
- مصرف برخی داروها قبل از انجام آزمایش اسید فولیک ممکن است با نتایج آن تداخل داشته باشد. به همین دلیل پیش از انجام این آزمایش لازم است که مصرف هر نوع دارویی به اطلاع پزشک رسانده شود.

معرفی کلی آزمایش
دسته بندی آزمایش هورمون شناسی و ایمنولوژی
بخش عملیاتی آزمایشگاه
نمونه ارجح برای آزمایش سرم
ماندگاری در دمای اتاق ۲ ساعت
ماندگاری در یخچال ۸ ساعت
ماندگاری در فریزر ۶ ماه
روش مرجع انجام آزمایش
  • کیمولومینسانس کمی (Quantitative Chemiluminescent Immunoassay)
  •  الکتروکمی لومینسانس (Electrochemiluminescence)
حداقل میزان نمونه ۰/۵ تا ۲ میلی‌لیتر
دستورالعمل تهیه نمونه
  • ضدعفونی نمودن سطح پوست بیمار در محل نمونه‌گیری قبل از انجام نمونه‌گیری
  • تهیه نمونه خون از رگ بازو
  • استفاده از لوله‌های مخصوص سرم
  • ثبت مشخصات بیمار به طور صحیح و خوانا بر روی لوله آزمایش هر فرد قبل از انجام نمونه‌گیری (نام، تاریخ نمونه‌گیری و نوع آزمایش)
  • انتقال نمونه خون به درون لوله‌ها در کوتاه‌ترین زمان ممکن، به آرامی و از کنار لوله آزمایش برای جلوگیری از مواجهه با نور، همولیز و لیپمیک شدن نمونه خون
  • اطمینان از محکم بسته شدن درب لوله‌ها  
  • قرار دادن لوله‌های حاوی نمونه خون به طور عمودی و بی حرکت جهت جدا کردن سرم
  • اجتناب از فریز کردن نمونه‌های خون 
  • نگهداری نمونه در شرایط تاریکی و دور از نور از زمان نمونه‌گیری تا زمان تحویل به آزمایشگاه
  • نگهداری صحیح نمونه خون کامل تا زمان انتقال به آزمایشگاه بر اساس دستورالعمل شرایط نگهداری نمونه 
  • انتقال نمونه‌ها به آزمایشگاه در شرایط استاندارد، با بسته‌بندی محکم و در کنار یخ خشک
معیارهای رد نمونه
  • ناخوانا بودن مشخصات بيمار (نام، تاریخ نمونه‌گیری و نوع آزمایش)
  • عدم تطابق برگه درخواست آزمايش با نوع نمونه و مشخصات آن
  • جمع‌آوری نمونه در ظروف نامناسب
  • کافی نبودن حجم نمونه
  • نشت نمونه به خارج از لوله آزمایش یا ظرف 
  • استفاده از لوله‌های پلاسما و نامناسب جهت جمع آوری نمونه 
  • نمونه‌های خون فریز شده
  • وجود لخته یا همولیز در نمونه
  • طولانی شدن زمان ارسال نمونه به آزمایشگاه بدون در نظر گرفتن شرایط نگهداری نمونه
  • نگهداری و انتقال نمونه در حضور نور و دمای نامناسب
۱ روز کاری (۲۴ ساعت پس از تحویل نمونه به آزمایشگاه)

محدوده مرجع در جواب آزمایش اسید فولیک، رنج نرمال برای هر فرد سالم را نمایش می‌دهد. مقادیر خارج از این محدوده می‌تواند نشان دهنده مشکلات احتمالی و یا بیماری در فرد باشد. لازم به ذکر است محدوده مرجع در برگه جواب آزمایش آزمایشگاه‌های مختلف ممکن است متفاوت باشد. این تفاوت ناشی از تجهیزات آزمایشگاهی و یا روش‌های مختلف انجام تست است. لذا حتماً برای تفسیر جواب آزمایش اسید فولیک خود با پزشک معالج مشورت کنید.
محدوده مرجع ذکر شده در این سایت بر اساس یک روش آزمایشگاهی بوده و صرفاً جهت اطلاع می‌باشد.

نتایج آزمایش اسید فولیک یا فولات (B9) بر حسب نانوگرم بر میلی‌لیتر گزارش می‌شود. در جدول زیر مقادیر مختلف فولیک اسید که می‌تواند اشاره به شرایط بالینی مختلف داشته باشد بیان شده است.
 

تشخیص بالینی احتمالی

محدوده مرجع

کمبود اسید فولیک

کمتر و برابر ng/mLز۳/۹

نامشخص ( نیاز به تکرار آزمایش)

ng/mLز۵/۸ - ۴/۰

نرمال

برابر و بیشتر از ng/mLز۵/۹

 


بیشتر بخوانید: چگونه جواب آزمایش را بخوانیم و تفسیر کنیم؟


 

چه چیزهای در این تست بررسی میشوند؟

فولیک اسید یا فولات (ویتامین B9) یکی از مجموعه ویتامین‌های B است. فولیک اسید به همراه ویتامین B12 و ویتامین C در ساخت پروتئین‌های جدید در بدن نقش دارد. این سه ویتامین برای تشکیل گلبول‌های قرمز طبیعی (RBC) و گلبول‌های سفید (WBC) خون، ترمیم بافت‌ها و سلول‌ها و همچنین سنتز DNA ضروری هستند. اگرچه ویتامین B9 یک ماده مغذی است اما بدن نمی‌تواند آن را تولید کند و باید از طریق رژیم غذایی تامین شود. فولات شکل طبیعی و اسید فولیک شکل مصنوعی ویتامین B9 است. اسید فولیک به صورت مکمل به غذاها و نوشیدنی‌ها افزوده می‌شود.
کمبود فولات می‌تواند منجر به کم‌خونی ماکروسیتیک شود، شرایطی که گلبول‌های قرمز خون بزرگتر از حد طبیعی هستند. کم‌خونی مگالوبلاستیک، نوعی کم‌خونی ماکروسیتیک است که علاوه بر برخی تغییرات سلولی در مغز استخوان، با تولید RBC کمتر اما بزرگتر به نام ماکروسیت مشخص می‌شود. سایر یافته‌های آزمایشگاهی مرتبط با کم‌خونی مگالوبلاستیک شامل کاهش تعداد WBC ،RBC، رتیکولوسیت و پلاکت است.
فولات یک ماده ضروری برای تقسیم سلولی (مانند جنین در حال رشد) است. کمبود فولات در اوایل بارداری می‌تواند خطر نقص لوله عصبی مانند مهره شکاف‌دار (اسپینا بیفیدا) را در جنین در حال رشد افزایش دهد.
کمبود فولات اغلب به دلیل عدم دریافت کافی ویتامین‌ها از طریق رژیم غذایی یا مکمل‌ها، استفاده طولانی مدت از برخی داروها یا افزایش نیاز بدن اتفاق می‌افتد. 
افزایش نیاز بدن به فولات در شرایط زیر رخ می‌دهد:

  • دوران بارداری یا شیردهی
  • اوایل کودکی 
  • سرطان
  • کم‌خونی همولیتیک مزمن 

در برخی از موارد ممکن است علیرغم مصرف کافی فولات، فرد همچنان دچار کمبود ویتامین B9 باشد. این شرایط معمولاً در اثر عدم جذب کافی فولات در روده کوچک اتفاق می‌افتد. دلایل مختلفی می‌توانند در جذب گوارشی فولات اختلال ایجاد کنند که ممکن است شامل هر یک از موارد زیر باشد:

  • بیماری سلیاک
  • بیماری التهابی روده، از جمله بیماری کرون و کولیت اولسراتیو
  • رشد بیش از حد باکتری‌ها 
  • وجود انگل‌هایی مانند کرم‌های نواری در روده
  • کاهش تولید اسید معده در اثر مصرف طولانی مدت (بیش از یک سال) آنتی‌اسیدها یا مسدود‌کننده‌های گیرنده H2 یا مهارکننده‌های پمپ پروتون
  • جراحی و برداشتن بخشی از معده، مانند بای‌پس معده یا روده 
  • نارسایی لوزالمعده (نارسایی خارج لوزالمعده)، شرایطی که لوزالمعده قادر به تولید آنزیم‌های گوارشی کافی برای تجزیه غذا نیست

آزمایش فولیک اسید یا فولات، میزان این ویتامین را در سرم یا پلاسما (بخش مایع خون) اندازه‌گیری می‌کند تا کمبود آن را تشخیص دهد. در برخی موارد ممکن است مقدار فولات موجود در داخل گلبول‌های قرمز نیز اندازه‌گیری شود.
سطح فولات موجود در سرم می‌تواند بر اساس رژیم غذایی اخیر فرد متفاوت باشد. از آنجا که گلبول‌های قرمز ۹۵ درصد از فولات در گردش خون را ذخیره می‌کنند، ممکن است علاوه بر آزمایش سرم، آزمایشی برای اندازه‌گیری سطح فولات در داخل RBC نیز انجام شود. برخی از پزشکان عقیده دارند آزمایش فولات RBC شاخص بهتری برای ارزیابی وضعیت فولات دراز مدت است و از نظر بالینی بهتر از فولات سرمی است، اما توافق زیای در این مورد وجود ندارد.
تست‌های آزمایشگاهی دیگری که می‌تواند برای کمک به شناسایی کمبود فولات استفاده شود شامل هموسیستئین و اسید متیل مالونیک (MMA) است. هموسیستئین و اسید متیل مالونیک در اثر کمبود B12 افزایش می‌یابند در حالی که کمبود فولات فقط باعث افزایش هموسیستئین می‌شود. این تمایز از آن جهت مهم است که تجویز فولیک اسید به شخصی که دچار کمبود B12 است، کم خونی را درمان می‌کند اما آسیب عصبی را درمان نمی‌کند که ممکن است غیرقابل برگشت باشد.

سوالات متداول

فولیک اسید یا فولات عمدتاً در سبزیجات برگ سبز تیره، لوبیا، نخود فرنگی، آجیل، جگر و مخمر یافت می‌شود. میوه‌های غنی از فولات شامل پرتقال، لیمو، موز، خربزه و توت فرنگی است. فرم مصنوعی فولات اسید فولیک است. این ماده یکی از اجزای اساسی ویتامین‌های قبل از تولد است و در بسیاری از غذاهای غنی شده مانند غلات و ماکارونی وجود دارد.
در سال‌های اخیر، غلات، نان‌ها و سایر محصولات غلات غنی شده نیز به منابع غذایی فولات تبدیل شده‌اند (در برچسب‌های غذایی به عنوان "اسید فولیک" شناخته می‌شود).

رژیم غذایی فاقد غذاهای غنی از فولات یا اسید فولیک می‌تواند منجر به کمبود فولات شود. کمبود فولات همچنین می‌تواند در افرادی که بیماری‌هایی مانند بیماری سلیاک دارند و از نظر جذب مواد مغذی از غذاهای مصرفی در روده باریک دچار مشکل هستند (سندرم های سوء جذب) نیز رخ دهد.

- اسهال
- سرگیجه و مشکل در راه رفتن
- خستگی و ضعف عضلانی
- از دست دادن اشتها
- پوست رنگ پریده
- ضربان قلب سریع و ضربان نامنظم
- تنگی نفس
- زخم زبان و دهان
- سوزن سوزن شدن، بی حسی یا سوزش در پاها، دست ها، بازوها و پاها
- گیجی یا فراموشی
- پارانویا (عدم اعتماد و اضطراب)
- تحریک‌پذیری

مقدار توصیه شده روزانه فولات برای بزرگسالان ۴۰۰ میکروگرم است. زنانی که قصد بارداری دارند یا باردار هستند لازم است هر روز مقدار ۴۰۰ تا ۸۰۰ میکروگرم اسید فولیک استفاده کنند.

استفاده خوراکی از اسید فولیک می‌تواند منجر به موارد زیر شود:
- بوی بد دهان
- حالت تهوع
- از دست دادن اشتها
- گیجی
- تحریک‌پذیری
- اختلال در الگوی خواب
افرادی که آلرژی دارند ممکن است به مکمل‌های اسید فولیک واکنش نشان دهند. علائم هشدار دهنده واکنش آلرژیک عبارتند از:
- بثورات پوستی
- خارش
- سرخی پوست
- مشکل تنفس
بالا رفتن سطح اسید فولیک در بدن معمولاً جای نگرانی ندارد زیرا اسید فولیک اضافی از طریق ادرار دفع می‌شود.

نه همیشه. اسید فولیک محلول در آب است، بنابراین بدن مقادیر اضافی آن را در ادرار دفع می‌کند. با این وجود مصرف زیاد فولات می‌تواند کمبود ویتامین B12 را تا زمانی که اثرات عصبی آن مشاهده نشود، پنهان کند. این مشکل معمولاً در صورت مصرف روزانه مکمل‌هایی که فقط شامل اسید فولیک و ویتامین B12 هستند برطرف می‌گردد. بنابراین پیشنهاد می‌شود قبل از شروع مصرف مکمل فولات، آزمایش هر دو مورد را انجام دهید.

بله. مصرف هم زمان مکمل‌های فولات با برخی از داروها تداخل ایجاد می‌کند و اثرات دارو را کاهش می‌دهد. داروهایی از قبیل:
- ضد تشنج مانند فسفنی توئین (Cerebyx)، فنی توئین (Dilantin، Phenytek) یا پریمیدون (Mysoline)
- داروهای باربیتورات‌ها: داروهای مهارکننده سیستم عصبی
- متوترکسات (Trexall): داروی مورد استفاده جهت درمان سرطان
- پریمتامین (داراپریم): داروی ضد مالاریا

بیوتین موجود در برخی مکمل‌های غذایی ممکن است در آزمایش فولات اختلال ایجاد کند. برخی از داروها مانند کلشی سین (Colchicine)، نئومایسین (Neomycin)، اسید پارا آمینو سالیسیلیک (Para-aminosalicylic acid) و فنی توئین (Phenytoin)، داروهای کاهش دهنده اسید معده مانند امپرازول (Omeprazole) و متفورمین (Metformin) ممکن است نتایج آزمایش فولیک اسید را تحت تاثیر قرار دهند.
از پزشک یا آزمایشگاه خود دستورالعمل‌های مربوط به داروهای خود را درخواست نمایید؛ شاید لازم باشد که مدتی قبل از انجام آزمایش مصرف آن‌ها را قطع کنید.

https://www.mayoclinic.org
https://www.labtestsonline.org
https://www.aruplab.com

ddd
تهران، میدان ونک ، خیابان برزیل شرقی ، خیابان شمس لاهیجانی، پلاک 23 ، مجتمع اداری رویال ونک ، طبقه دوم
ddd
info@colifelabs.com