آزمایشات و تست ھا کولایف

آزمایش هورمون T4 آزاد تیروئید - Thyroxine, Free (F.T4)

نام های دیگر آزمایش: تیروکسین آزاد، هورمون T4 - Thyroxine
Free T4ٰ، Free Thyroxine، FT4ٰ
کد آزمایش: 308
بخش آزمایشگاه:
هورمون‌شناسی و ایمنولوژی
اطلاعات آزمایش در یک نگاه
هدف از انجام این آزمایش چیست؟

آزمایش تیروکسین آزاد (Free T4) برای کمک به ارزیابی عملکرد تیروئید و تشخیص بیماری‌های تیروئید، مانند پرکاری و کم‌کاری تیروئید انجام می‌شود.
بطور کلی با استفاده از نتایج آزمایش T4 آزاد و سایر آزمایش‌های تیروئیدی می‌توان:

  • انواع مختلف اختلالات تیروئید را از یکدیگر تشخیص داد
  • اثربخشی روش درمان را در یک فرد مبتلا به اختلال تیروئیدی کنترل نمود
  • بر پیشرفت یا کنترل بیماری افراد مبتلا به سرطان تیروئید نظارت داشت
  • عملکرد غده هیپوفیز (گاهی اوقات) را ارزیابی کرد

چه زمانی این تست درخواست می‌ شود؟

آزمایش T4 آزاد معمولاً پس از نتایج غیرطبیعی آزمایش TSH انجام می‌شود.
هنگامی که فرد دارای علائمی مانند پرکاری یا کم‌کاری تیروئید، بزرگ شدن غده تیروئید (گواتر) و ندول تیروئید (گره) باشد، تست T4 آزاد درخواست داده می‌شود.
علائم و نشانه‌های پرکاری تیروئید عبارتند از:

  • افزایش ضربان قلب
  • اضطراب
  • کاهش وزن
  • مشکل خوابیدن
  • لرزش دست
  • ضعف
  • اسهال (گاهی اوقات)
  • حساسیت به نور 
  • اختلالات بینایی
  • پف، خشکی، تحریک‌پذیری و در بعضی موارد برآمدگی چشم‌ها
  • بی‌نظمی قاعدگی در زنان
  • افزایش حساسیت به گرما

علائم کم‌کاری تیروئید ممکن است موارد زیر باشد:

  • افزایش وزن
  • پوست خشک
  • یبوست
  • عدم تحمل سرما
  • پوست پف کرده
  • ریزش مو
  • خستگی
  • بی نظمی قاعدگی در زنان

در زنان باردار مبتلا به اختلالات تیروئید، آزمایش Free T4ٰ در اوایل و اواخر بارداری و پس از زایمان، در فواصل زمانی منظم، برای نظارت بر شرایط مادر و کودک انجام می‌شود.
در صورتی که پزشک مشکوک به بیماری‌های خودایمنی تیروئید باشد، این تست را به همراه آزمایش‌های آنتی بادی تیروئید درخواست می‌دهد.
ارزیابی سطح T4 آزاد در جهت غربالگری اختلالات تیروئید از سن ۶۰ سالگی توصیه شده است، حتی در شرایطی که فرد علائم بیماری را نداشته باشد.

چه نمونه های برای این تست گرفته میشود؟

نمونه خون از رگ بازو

شرایط لازم برای انجام آزمایش چیست؟

- نیاز به آمادگی خاص و ناشتا بودن قبل از آزمایش نیست.
- در صورتی که فرد به‌منظور درمان پرکاری تیروئید تحت درمان است و از داروی خاصی استفاده می‌کند، لازم است در مورد ادامه یا قطع مصرف آن در روزهای قبل از آزمایش T4 آزاد با پزشک خود مشورت کند.
- در صورت استفاده از داروهای مکمل یا درمان‌های تزریقی با مواد رنگی (مانند آنژیوگرافی)، لازم است که قبل از انجام تست T4 آزاد به پزشک اطلاع داده شود.
- بیماری‌های حاد ممکن است بر نتایج آزمایش تیروئید تاثیر بگذارد، از این رو به‌طور كلی توصيه شده است كه از انجام آزمايش تيروئيد در بيماران بستری در بيمارستان خودداری شود و تا زمان بهبودی فرد از بيماری حاد انجام نشود.

معرفی کلی آزمایش
دسته بندی آزمایش هورمون شناسی و ایمنولوژی
بخش عملیاتی آزمایشگاه
نمونه ارجح برای آزمایش سرم یا پلاسما هپارینه/ EDTA
ماندگاری در دمای اتاق ۵ روز
ماندگاری در یخچال ۱ هفته
ماندگاری در فریزر ۱ ماه
روش مرجع انجام آزمایش

الکتروکمی لومینسانس کمی (Quantitative Electrochemiluminescent Immunoassay)

حداقل میزان نمونه ۰/۵ تا ۲ میلی‌لیتر
دستورالعمل تهیه نمونه

سرم:

  • ضدعفونی نمودن سطح پوست بیمار در محل نمونه‌گیری قبل از انجام نمونه‌گیری
  • تهیه نمونه خون از ورید بازو
  • استفاده از لوله‌های مخصوص سرم 
  • ثبت مشخصات بیمار به طور صحیح و خوانا بر روی لوله آزمایش هر فرد قبل از انجام نمونه‌گیری (نام، تاریخ نمونه‌گیری و نوع آزمایش)
  • انتقال نمونه خون به درون لوله‌های جدا کننده سرم در کوتاه‌ترین زمان ممکن، به آرامی و از کنار لوله آزمایش برای جلوگیری از همولیز و لیپمیک شدن نمونه خون
  • اطمینان از محکم بسته شدن درب لوله‌ها  
  • قرار دادن لوله‌های حاوی نمونه خون به طور عمودی و بی‌حرکت جهت جدا کردن سرم
  • نگهداری صحیح نمونه خون کامل تا زمان انتقال به آزمایشگاه بر اساس دستورالعمل شرایط نگهداری نمونه 
  • اجتناب از فریز کردن نمونه‌های خون 
  • انتقال نمونه‌ها به آزمایشگاه در شرایط استاندارد، با بسته‌بندی محکم و در کنار یخ خشک
معیارهای رد نمونه

سرم:

  • ناخوانا بودن مشخصات بيمار (نام، تاریخ نمونه گیری و نوع آزمایش)
  • عدم تطابق برگه درخواست آزمايش با نوع نمونه و مشخصات آن
  • کافی نبودن حجم نمونه
  • نشت نمونه به خارج از لوله آزمایش یا ظرف 
  • استفاده از لوله نامناسب جمع آوری نمونه
  • نمونه های خون فریز شده
  • وجود لخته یا همولیز در نمونه
  • طولانی شدن زمان ارسال نمونه به آزمایشگاه بدون در نظر گرفتن شرایط نگهداری نمونه
  • نگهداری و انتقال نمونه در شرایط و دمای نامناسب
     
۱ روز کاری (۲۴ ساعت پس از تحویل نمونه به آزمایشگاه)

نتایج آزمایش T4 آزاد معمولاً با توجه به نتایج سایر آزمایش‌های تیروئید (TSH و گاهی T3 توتال یا آزاد) ارزیابی می‌شوند. به‌طور کلی، نتایج بالای T4 آزاد همراه با علائم بالینی مرتبط ممکن است نشان‌دهنده فعالیت بیش از حد غده تیروئید (پرکاری تیروئید) و نتایج کمتر از محدوده مرجع آن می‌تواند به دلیل کم‌کاری تیروئید باشد. نتایج آزمایش T4 آزاد به‌تنهایی ارزش تشخیصی ندارند و لازم است که پزشک برای تشخیص علت خارج از محدوده بودن نتایج آن، سایر آزمایش‌های تکمیلی تیروئید را نیز درخواست دهد. 

در جدول زیر تفسیر بالینی نتایج مختلف آزمایش T4 آزاد با توجه به شرایط بیمار و در نظر گرفتن نتیجه سایر آزمایش‌های تیروئید، به‌طور مختصر بیان شده است.
 

تشخیص بالینی احتمالی

  T3 آزاد 

T4 آزاد 

TSH

تیروئید سالم با عملکرد طبیعی (یوتیروئید)

نرمال

نرمال

نرمال

اصلاح عملکرد طبیعی تیروئید به دلیل بیماری (بیماری غیرتیروئیدی یا سندرم یوتیروئید بیمار) 

کاهش 

نرمال یا کاهش

نرمال  یا کاهش

کم کاری تیروئید تحت بالینی (ساب کلینیکال)؛ یا فرد مبتلا به کم‌کاری تیروئید تحت درمان که به اندازه کافی هورمون تیروئید دریافت نکرده است

نرمال

نرمال

افزایش 

کم‌کاری تیروئید ناشی از مشکلات مربوط به غده تیروئید (کم‌کاری تیروئید اولیه)

نرمال یا کاهش

کاهش 

افزایش 

پرکاری تیروئید ناشی از اختلال در سیگنال‌های غده هیپوفیز (پرکاری تیروئید مرکزی) یا گیرنده‌های هورمون تیروئید (مقاومت هورمونی تیروئید)

افزایش 

افزایش 

نرمال یا افزایش 

پرکاری تیروئید تحت بالینی (ساب کلینیکال)؛ یا فرد مبتلا به پرکاری تیروئید که مقادیر زیادی از هورمون را دریافت کرده‌اند

نرمال

نرمال

کاهش

پرکاری تیروئید ناشی از فعالیت بسیار زیاد غده تیروئید و تولید مقادیر زیادی از هورمون T3 (یک بیماری غیرمعمول که T3 سمی هم نامیده می‌شود)

افزایش

نرمال

کاهش

پرکاری تیروئید ناشی از تولید زیاد هورمون‌های تیروئیدی (پرکاری تیروئید اولیه)

افزایش

افزایش

کاهش

کم‌کاری تیروئید ناشی از مشکل در سیگنال‌های هیپوتالاموس یا هیپوفیز که غده تیروئید را کنترل می‌کنند (هیپوتیروئیدیسم مرکزی)

کاهش

کاهش

کاهش

 

چه چیزهای در این تست بررسی میشوند؟

تیروکسین (T4) یکی از دو هورمون اصلی تولید شده توسط غده تیروئید است. تیروئید غده کوچکی به شکل پروانه است که به صورت صاف در امتداد بخش انتهایی گلو قرار دارد. هورمون مهم دیگر تیروئید، تری یدوتیرونین (T3) نامیده می‌شود. این دو هورمون در کنار هم میزان استفاده بدن از انرژی را کنترل می‌کنند. تقریباً تمام T4 موجود در خون به پروتئین متصل است (T4 توتال) و درصد کمی از آن آزاد است. قسمتی از هورمون T4 که به پروتئین متصل نیست T4 آزاد نامیده می‌شود (Free T4) و از لحاظ بیولوژیکی فعال است. آزمایش Free T4 میزان T4 آزاد را در خون اندازه‌گیری می‌کند.
بیشترین هورمونی که توسط غده تیروئید تولید می‌شود T4 است. این هورمون در ابتدا نسبتاً غیرفعال است، اما در کبد و سایر بافت‌ها به هورمون بسیار فعال‌تری به نام T3 تبدیل می‌شود.
سطح T4 توسط سیستم بازخورد (Feedback System) تنظیم می‌شود. این سیستم هورمون‌های تیروئیدی را در سطح نسبتاً پایداری حفظ می‌کند. علاوه بر T4، هورمون T3 و TSH، به همراه هورمون TRH (تنظیم کننده مقدار ترشح TSH) که توسط هیپوتالاموس تولید می‌شود نیز بخشی از سیستم بازخورد را تشکیل می‌دهند.
وقتی سطح هورمون تیروئید در خون کاهش می‌یابد، غده هیپوفیز در پاسخ به تحریک TRH، هورمون TSH تولید می‌کند. TSH به نوبه خود با اتصال به گیرنده TSH، تیروئید را تحریک کرده و باعث تولید و آزادسازی هورمون‌های T4 و T3 می‌شود. از طرف دیگر، زمانی که سطح هورمون‌های تیروئید در خون افزایش می‌یابد، غده هیپوفیز TSH کمتری تولید می‌کند، در نتیجه تیروئید نیز T4 و T3 کمتری تولید خواهد کرد. از این رو، هنگامی که هر سه غده هیپوتالاموس، هیپوفیز و تیروئید به طور طبیعی کار می‌کنند، تولید هورمون‌های تیروئیدی تنظیم و سطح نسبتاً پایدار آن‌ها در خون حفظ می‌شود.
اگر در عملکرد طبیعی تیروئید اختلالی وجود داشته باشد یا TSH کافی از هیپوفیز ترشح نشود، غده تیروئید نیز T4 و T3 کافی تولید نخواهد کرد. در این شرایط تیروئید کم‌ کار شده و فرد به بیماری کم‌کاری تیروئید (هیپوتیروئیدیسم) مبتلا می‌شود. افراد مبتلا به کم‌کاری تیروئید علائمی مانند افزایش وزن، خشکی پوست، عدم تحمل سرما، قاعدگی نامنظم و خستگی را نشان می‌دهند. بیماری تیروئیدیت هاشیموتو شایع‌ترین علت کم‌کاری تیروئید است.
در صورتی که غده تیروئید مقادیر زیاد و بیش از حد T4 و T3 تولید کند، فرد مبتلا ممکن است علائم مرتبط با تیروئید پرکار (هیپرتیروئیدیسم) را تجربه کند. این علائم شامل ضربان قلب سریع، اضطراب، کاهش وزن، مشکل خواب، لرزش دست‌ها، پف و خشکی دور چشم، تحریک‌پذیری و در بعضی موارد برآمدگی چشم‌ها می‌باشد. بیماری گریوز شایع‌ترین علت پرکاری تیروئید است.
علاوه بر این، پرکاری و کم‌کاری تیروئید همچنین ممکن است در اثر تیروئیدیت، سرطان تیروئید و تولید بیش از حد یا کمبود هورمون TSH نیز ایجاد شوند. اثر این شرایط بر تولید هورمون‌های تیروئید و عملکرد طبیعی این غده با انجام آزمایش T4 آزاد و اندازه‌گیری مقدار این هورمون در خون قابل تشخیص و کنترل است.
کاهش یا افزایش نتایج T4 آزاد نشان‌دهنده اختلالات تیروئیدی موقتی یا مزمن است. همچنین، نتایج کمتر یا بالاتر از محدوده مرجع T4 و TSH ممکن است نشان دهنده وجود اختلال در غده هیپوفیز نیز باشد.
افراد مبتلا به دیابت نوع ۱، کم خونی پرنیشیوز و کمبود آدرنالین در خطر بیشتر ابتلا به بیماری‌های تیروئید هستند.

سوالات متداول

در نوزادان تازه متولد شده معمولاً سطح T4 و TSH با هدف بررسی کم‌کاری تیروئید مادرزادی انجام می‌شود. غربالگری این بیماری به عنوان بخشی از برنامه غربالگری نوزادان در چند روز اول پس از تولد انجام می‌شود. کم‌کاری مادرزادی تیروئید زمانی اتفاق می‌افتد که نوزادی با غده تیروئید کم کار متولد شود، غده تیروئید او در جایگاه اصلی خود قرار نداشته باشد و یا در دوران جنینی تشکیل نشده و پس از تولد اصلاً وجود نداشته باشد.

آزمایش FTI (Free Thyroxine Index) شاخص تیروکسین آزاد است و تخمینی از غلظت T4 آزاد را نشان می‌دهد. گاهی به این آزمایش T7 نیز گفته می‌شود. مقدار FTI بر اساس سطح T4 توتال و پروتئین‌های متصل‌شونده به هورمون تیروئید محاسبه می‌شود. آزمون جذب T3 در گذشته آزمایش اصلی برای تخمین سطح پروتئین‌های متصل‌شونده بوده است که نسخه‌های بعدی آن روش‌های جذب T نامیده می‌شدند. ولی اکنون که روش‌هایی برای اندازه‌گیری مستقیم T4 و T3 آزاد وجود دارد، از این تست‌ به‌ندرت استفاده می‌شود.

به‌طور کلی، سطح T4 آزاد به تغییرات سبک زندگی پاسخ نمی‌دهد. آنچه مهم است این است که غده تیروئید مقادیر کافی T4 آزاد تولید کند و مکانیسم بازخورد بدن به‌طور مناسب به سطح هورمون‌های تیروئید پاسخ دهد. معمولاً، کسانی که به اندازه کافی T4 آزاد تولید نمی‌کنند یا سطح T4 آزاد آن‌ها بالا است، با استفاده از داروهای جایگزین هورمونی T4 یا مهارکننده‌های ترشح هورمون‌های تیروئیدی (بخصوص TSH)، می‌توانند درمان شوند.

در بزرگسالان، کم‌کاری تیروئید تحت بالینی (ساب کلینیکال) هنگامی تشخیص داده می‌شود که سطح TSH افزایش داشته باشد و سطح T3 و T4 آزاد در آزمایش‌های متوالی طی چند هفته یا چند ماه طبیعی باشد. بزرگسالان مبتلا به کم‌ کاری تیروئید تحت بالینی ممکن است علائم آشکار کم‌کاری تیروئید را داشته باشند یا بدون علائم باشند. با این وجود، کم‌کاری تیروئید تحت بالینی، افراد بزرگسال را در معرض خطر افزایش سطح کلسترول LDL، بیماری قلبی عروقی قرار می‌دهد و قدرت ذهنی را کاهش می‌دهد.

در بزرگسالان، پرکاری تیروئید ساب کلینیکال یا تحت بالینی هنگامی تشخیص داده می‌شود که سطح TSH کاهش یافته و سطح T4 و T3 آزاد در آزمایش متوالی در طی چند هفته یا چند ماه طبیعی باشد. بزرگسالان مبتلا به پرکاری تیروئید تحت بالینی ممکن است بدون علائم و یا دارای علائم آشکار پرکاری تیروئید باشند. با این حال، افراد مبتلا به پرکاری تیروئید تحت بالینی تا حدودی در معرض خطر ابتلا به فیبریلاسیون دهلیزی (ضربان قلب نامنظم) و پوکی استخوان قرار دارند.

بله. این بیماری در درجه اول باعث اضطراب یا افسردگی می‌شود. به طور کلی، هرچه بیماری تیروئید شدیدتر باشد ، تغییرات خلقی شدیدتر است.
اگر مبتلا به پرکاری تیروئید هستید، ممکن است از نظر روحی شرایط زیر را تجربه کنید:
- عصبی بودن غیرمعمول
- بی‌قراری
- اضطراب
- تحریک‌پذیری

و برخلاف آن، اگر کم‌کاری تیروئید دارید، ممکن است علائم زیر را داشته باشید:
- خستگی ملایم تا شدید
- افسردگی

بله. اختلالات تیروئید می‌توانند به پوست و موی شما آسیب برسانند، از قبیل:
- خشکی پوست
- نازک شدن پوست
- التهاب و تورم پوست
- خشکی اطراف چشم
- شکننده شدن مو
- نازک شدن مو

https://www.labtestsonline.org
https://www.aruplab.com
https://www.mayoclinic.org

ddd
تهران، میدان ونک ، خیابان برزیل شرقی ، خیابان شمس لاهیجانی، پلاک 23 ، مجتمع اداری رویال ونک ، طبقه دوم
ddd
info@colifelabs.com