آزمایشات و تست ھا کولایف

آزمایش تحمل گلوکز (GTT) - Glucose Tolerance Test

نام های دیگر آزمایش: آزمایش تحمل گلوکز خوراکی
Oral Glucose Tolerance Test, OGTT, GTT
کد آزمایش: ۲۹۰
بخش آزمایشگاه:
بیوشیمی
اطلاعات آزمایش در یک نگاه
هدف از انجام این آزمایش چیست؟

آزمایش تحمل گلوکز (GTT) که به عنوان تست تحمل گلوکز خوراکی (OGTT) هم شناخته می‌شود، پاسخ بدن فرد نسبت به قند (گلوکز) را اندازه‌گیری می‌کند.
این آزمایش برای کمک به تشخیص شرایط پیش دیابت و دیابت درخواست داده می‌شود. در برخی از موارد ممکن است آزمایش GTT نیز به عنوان بخشی از آزمایش‌های غربالگری دیابت انجام شود (اگرچه آزمایش های قند خون ناشتا (FBS) و هموگلوبین A1c آزمایش‌ های پایه غربالگری دیابت هستند).
با وجود آنکه انجام تست تحمل گلوکز نسبت به آزمایش‌های FBS و هموگلوبین A1c، پیچیده‌تر است، اما بسیار حساس‌تر از آن‌ها عمل کرده و دیابت را زودتر تشخیص می‌دهد. از این رو، در شرایط خاصی مانند بیماران کاندید پیوند کلیه، GTT به منظور غربالگری دقیق‌تر دیابت درخواست داده می‌شود.

چه زمانی این تست درخواست می‌ شود؟

آزمایش تحمل گلوکز معمولاً هنگامی که نتایج آزمایش قند خون ناشتا یا هموگلوبین A1c غیرطبیعی (خارج از محدوده مرجع) یا مرزی (بالاترین مقدار محدوده نرمال) باشند انجام می‌شود. علاوه بر این، در برخی از شرایط مانند پیوند کلیه ممکن است پزشک آزمایش GTT را به عنوان یک تست حساس‌تر برای غربالگری دیابت درخواست دهد.

چه نمونه های برای این تست گرفته میشود؟

نمونه خون از رگ بازو در فواصل زمانی مشخص

شرایط لازم برای انجام آزمایش چیست؟

- ناشتا بودن فرد الزامی است و نباید از ۸ تا ۱۲ ساعت قبل از آزمایش چیزی به جز آب خورده باشد.
- برای تست دوم مایعی حاوی ۷۵ گرم گلوکز (برای کودکان مقدار ۱/۷۵ گرم به ازای هر کیلوگرم از وزن بدن) برای نوشیدن به فرد داده می‌شود. سپس بعد از ۲ ساعت نمونه خون بعدی گرفته می‌شود. در طول این ۲ ساعت فرد مجاز به خوردن چیز دیگری بجز مقدار کمی آب نمی‌باشد.
- برخی از داروها می‌توانند سطح گلوکز خون فرد را افزایش یا کاهش دهند. در مورد مصرف هرگونه دارو یا مکمل های مصرفی باید با پزشک خود مشورت شود.

دسته بندی آزمایش بیوشیمی
مشخصات نمونه سرم
ماندگاری در دمای اتاق ۲۴ ساعت
ماندگاری در یخچال ۱ هفته
ماندگاری در فریزر ۱ سال
متدولوژی

روش آنزیماتیک کمی (Quantitative Enzymatic)

حداقل میزان نمونه ۰/۵ تا ۲ میلی‌لیتر
دستورالعمل نمونه گیری
  • ضدعفونی نمودن سطح پوست بیمار در محل نمونه‌گیری قبل از انجام نمونه‌گیری
  • تهیه نمونه خون از ورید بازو
  • استفاده از لوله‌های مخصوص جدا کننده سرم (Serum Separator Tube, SST)
  • استفاده از لوله‌های مجزا برای هر نوبت نمونه‌گیری
  • ثبت مشخصات بیمار به طور صحیح و خوانا بر روی لوله‌های آزمایش هر فرد قبل از انجام نمونه‌گیری  (نام، تاریخ، ساعت نمونه‌گیری و نوع آزمایش)
  • ثبت ساعت نمونه‌گیری خون برای آزمایش‌های دو نوبته
  • انتقال نمونه خون به درون لوله‌ها در کوتاه ترین زمان ممکن، به آرامی و از کنار لوله آزمایش برای جلوگیری از همولیز و لیپمیک شدن نمونه خون
  • اطمینان از محکم بسته شدن درب لوله‌ها 
  • قرار دادن مستقیم و بی‌حرکت لوله‌های حاوی نمونه خون جهت جدا کردن سرم
  • در صورت طولانی بودن زمان ارسال نمونه خون به آزمایشگاه، جدا نمودن سرم خون حداکثر تا ۲ساعت پس از نمونه‌گیری 
  • نگهداری صحیح نمونه‌های سرم در یخچال یا فریزر بر اساس دستورالعمل شرایط نگهداری نمونه 
  • اجتناب از فریز کردن نمونه‌های خون 
  • انتقال نمونه‌ها به آزمایشگاه در شرایط استاندارد،  با بسته‌بندی محکم  و در صورت امکان در کنار یخ خشک
شرایط رد نمونه
  • ناخوانا بودن مشخصات بيمار (نام، تاریخ نمونه‌گیری، نوع آزمایش و ساعت نمونه‌گیری) 
  • عدم تطابق برگه درخواست آزمايش با نوع نمونه و مشخصات آن
  • کافی نبودن حجم نمونه
  • نشت نمونه به خارج از لوله آزمایش
  • همولیز یا لیپمیک بودن نمونه 
  • طولانی شدن زمان ارسال نمونه به آزمایشگاه بدون در نظر گرفتن شرایط نگهداری نمونه
  • نگهداری و انتقال نمونه در دمای نامناسب
۱ روز کاری (۲۴ ساعت پس از تحویل نمونه به آزمایشگاه)

محدوده مرجع در جواب آزمایش تحمل گلوکز، رنج نرمال برای هر فرد سالم را نمایش می‌دهد. مقادیر خارج از این محدوده می‌تواند نشان دهنده مشکلات احتمالی و یا بیماری در فرد باشد. لازم به ذکر است محدوده مرجع در برگه جواب آزمایش آزمایشگاه‌های مختلف ممکن است متفاوت باشد. این تفاوت ناشی از تجهیزات آزمایشگاهی و یا روش‌های مختلف انجام تست است. لذا حتماً برای تفسیر جواب آزمایش تحمل گلوکز خود با پزشک معالج مشورت کنید.
محدوده مرجع ذکر شده در این سایت بر اساس یک روش آزمایشگاهی بوده و صرفاً جهت اطلاع می‌باشد.

نتایج آزمایش تحمل قند خون دو ساعته - غیر بارداری بر حسب میلی‌گرم بر دسی‌لیتر (mg/dL)  یا میلی‌مولار بر لیتر (mmol/L) در جدول زیر گزارش شده است. انجام این آزمایش برای تشخیص دیابت بارداری ارزشی ندارند. 
 

نوبت خون‌گیری

محدوده مرجع

تشخیص بالینی

ناشتا

کمتر از mg/dLز۱۰۰

(کمتر از mmol/Lز۵/۵)

تحمل گلوکز نرمال

mg/dLز۱۲۵ - ۱۰۰

(mmol/Lز۶/۹ - ۵/۶)

تحمل گلوکز ناقص (پیش دیابت)

برابر و بیشتر از mg/dLز۱۲۶

(برابر و بیشتر از mmol/Lز۷/۰)

قند خون بالا (هایپر گلیسمی)

۲ ساعته

کمتر از mg/dLز۱۴۰

(کمتر از mmol/Lز۷/۸)

تحمل گلوکز نرمال

mg/dLز۱۹۹ - ۱۴۰

(mmol/Lز۱۱/۱ - ۷/۸)

تحمل گلوکز ناقص (پیش دیابت)

برابر و بیشتر از mg/dLز۲۰۰

(برابر و بیشتر از mmol/Lز۱۱/۱)

قند خون بالا (هایپر گلیسمی)

 


بیشتر بخوانید: چگونه جواب آزمایش را بخوانیم و تفسیر کنیم؟


 

چه چیزهای در این تست بررسی میشوند؟

گلوکز منبع اصلی انرژی سلول‌های بدن و تنها منبع انرژی کوتاه مدت مغز و سیستم عصبی است. در واقع سلول‌ها از گلوکز برای تولید انرژی استفاده می کنند. برای استفاده از گلوکز لازم است که یک منبع پایدار وجود داشته باشد و سطح نسبتاً ثابت آن در خون حفظ شود. در آزمایش تحمل گلوکز سطح گلوکز خون در دو حالت ناشتا و ۲ ساعت پس از نوشیدن مایعی حاوی مقدار مشخصی از گلوکز اندازه‌گیری می‌شود.
در زمان هضم مواد غذایی، کربوهیدرات‌ها به گلوکز و مواد مغذی دیگر شکسته می‌شوند. آن‌ها توسط دستگاه گوارش جذب شده و به جریان خون منتقل و در سراسر بدن گردش می‌کنند. به طور معمول، سطح گلوکز خون بعد از صرف هر وعده غذایی کمی افزایش می‌یابد. در پاسخ به افزایش گلوکز خون، لوزالمعده هورمون انسولین را در خون آزاد می‌کند. مقدار انسولین ترشح شده با مقدار و محتوای وعده غذایی مصرف شده مطابقت دارد. انسولین به انتقال گلوکز به درون سلول‌های بدن کمک می‌کند. با ورود گلوکز به درون سلول‌ها و تجزیه آن، سطح گلوکز خون کاهش می‌یابد و پانکراس در پاسخ، ترشح انسولین را کاهش می‌دهد. در آزمایش GTT یا تحمل گلوکز نیازی به شکستن کربوهیدرات ها به گلوکز نمی‌باشد زیرا در نوشیدنی که به فرد داده می‌شود گلوکز وجود دارد.
اگر سیستم بازخورد (فیدبک) گلوکز/ انسولین خون به درستی کار کند، سطح گلوکز در خون در مقدار نسبتاً ثابت باقی می‌ماند. در شرایطی که این سیستم مختل شود و سطح گلوکز در خون بالا رود، بدن تلاش می‌کند تا با افزایش تولید انسولین تعادل را برقرار نماید. البته به شرط آنکه سلول‌های بتا پانکراس سالم باشند و بتوانند این کار را به درستی انجام دهند. 
دیابت شایع‌ترین بیماری ناشی از عدم تعادل میان گلوکز و انسولین است.
دیابت نوع ۱ زمانی رخ می‌شود که بدن قادر به تولید انسولین کافی برای کنترل سطح گلوکز خون نباشد. معمولاً در دیابت نوع ۱، سلول‌های تولیدکننده انسولین (سلول‌های بتا) توسط سیستم ایمنی بدن خود فرد تخریب می‌شوند.
دیابت نوع ۲ به دلیل مقاومت به انسولین (بدن در برابر انسولین واکنش طبیعی نشان نمی‌دهد) و کاهش نسبی تولید انسولین در بدن ایجاد می‌شود.
برخی از زنان ممکن است در دوران حاملگی به دیابت بارداری مبتلا شوند. در این شرایط گلوکز خون آن‌ها در دوران حاملگی در سه ماهه دوم یا سوم بارداری افزایش می‌یابد. 
سطح بالای مزمن گلوکز خون می‌تواند منجر به آسیب تدریجی اعضای بدن مانند کلیه‌ها، چشم‌ها، قلب، رگ‌های خونی و اعصاب شود.
بررسی شدت افزایش گلوکز در تست GTT برای توصیف وضعیت سلامت فرد بکار می‌رود. اگر فرد در زمان انجام آزمایش GTT دارای علائم دیابت باشد، افزایش قند خون در هر یک از حالت‌ های ناشتا یا ۲ ساعته می‌تواند تشخیص دیابت را تایید کند. اگر فرد بدون علامت باشد ابتلای او به دیابت زمانی تشخیص داده می‌شود که نتیجه هر دو آزمایش قند خون ناشتا و ۲ ساعته در یک روز یا در دو روز متفاوت غیرطبیعی باشد.
علاوه بر تست تحمل گلوکز، آزمایش هموگلوبین A1c به عنوان شاخص کنترل طولانی مدت گلوکز معمولاً در بیماران مبتلا به پیش دیابت و دیابت تجویز می‌شود و می‌تواند به عنوان آزمایش غربالگری دیابت استفاده شود. قند خون ناشتا آزمایش دیگری است که برای غربالگری و تشخیص اولیه دیابت انجام شود.
آزمایش‌های دیگری از جمله بررسی وجود آنتی بادی های ضد جزایر لوزالمعده (جزایر لانگرهانس)، انسولین و پپتید C نیز در موارد خاص برای کمک به تعیین علت سطح غیر طبیعی گلوکز درخواست داده می‌شوند. این آزمایش‌ها در جهت تشخیص دیابت نوع ۱ از نوع ۲ و ارزیابی تولید انسولین انجام می‌شوند و  برای  تشخیص دیابت کاربردی ندارند.

سوالات متداول

تست تحمل گلوکز ۲ ساعته یک آزمایش رایج برای تایید تشخیص دیابت است. برای انجام این آزمایش، شما باید در ابتدا یک آزمایش قند خون ناشتا بدهید، سپس ۷۵ گرم گلوکز بنوشید و بعد از ۲ ساعت یک نمونه خون دیگر از شما گرفته می‌شود.

تست تحمل گلوکز بدن شما را برای تولید انسولین و جلوگیری از ایجاد شرایط قند خون بالا (هایپرگلیسمی) و رساندن سطح قند خون شما به حالت طبیعی به چالش می‌کشد. در آزمایش GTT زمانی که ۷۵ گرم گلوکز می‌نوشید، سطح گلوکز خون شما افزایش می‌یابد و موجب تحریک لوزالمعده (پانکراس) برای آزاد سازی انسولین در خون می‌شود. انسولین اجازه می‌دهد تا گلوکز توسط سلول‌ها جذب شود. در صورتی که شما سالم باشید انتظار می‌رود که با گذشت زمان سطح گلوکز خون شما دوباره به حالت طبیعی کاهش یابد (در حدود قند خون نوبت اول شما یا قند خون ناشتا). هنگامی که بدن شما قادر به تولید انسولین کافی نباشد یا سلول‌ها در برابر اثرات آن مقاومت کنند (مقاومت به انسولین و عدم جذب گلوکز)، در این صورت گلوکز کمتری از خون به سلول‌ها منتقل می‌شود و سطح گلوکز خون شما بالا باقی می‌ماند. در این شرایط ممکن است که شما مبتلا به دیابت بوده یا در شرایط پیش دیابتیک قرار داشته باشید. پزشک با توجه به علایم، نتایج آزمایش و سوابق بالینی شما بیماری را تشخیص می‌دهد.

محلول گلوکز به طور معمول طعمی شبیه به یک نوشابه بسیار شیرین دارد. دیگر نوشیدنی‌های گلوکزی جایگزین برای انجام تست GTT قابل قبول نیستند.

با وجود آنکه برای انجام آزمایش تحمل گلوکز باید ناشتا باشید و از ۸ تا ۱۲ ساعت قبل از آزمایش چیزی نخورده باشید اما مجاز به نوشیدن آب به میزان کم هستید.

برای پایین آوردن سطح گلوکز خون در دیابت نوع ۲ که متداول ترین نوع دیابت است، کاهش وزن اضافی، داشتن یک رژیم غذایی سالم دارای فیبر زیاد و کربوهیدرات محدود و ورزش مفید خواهد بود. با این وجود، در بسیاری از موارد استفاده از داروهای شیمیایی برای رسیدن به سطح گلوکز مورد نظر لازم است. در دیابت نوع ۱ یا ۲ که به اندازه کافی به داروهای خوراکی پاسخ نمی‌دهد، تزریق انسولین چندین بار در روز ضروری است. همچنین انسولین می‌تواند توسط یک پمپ زیر پوستی به طور مداوم تزریق شود.

- مصرف زیاد مواد کربوهیدراته یا قندی
- آسیب سلول‌های تولیدکننده انسولین در لوزالمعده
- بارداری
- استرس شدید ناشی از ضربه، جراحی، سکته قلبی
یا سکته مغزی
- ابتلا به برخی از بیماری‌ها

- دیابت
- مقاومت به انسولین
- بیماری کلیوی
- بیماری‌های پانکراس
- بیماری‌های تیروئید
- سندرم کوشینگ

https://www.labtestsonline.org
https://www.aruplab.com
https://www.mayoclinic.org

ddd
تهران، میدان ونک ، خیابان برزیل شرقی ، خیابان شمس لاهیجانی، پلاک 23 ، مجتمع اداری رویال ونک ، طبقه دوم
ddd
info@colifelabs.com