آزمایشات و تست ھا کولایف

آزمایش آنتی ژن سطحی هپاتیت ب - Hepatitis B Surface Antigen (HBsAg)

نام های دیگر آزمایش: آزمایش آنتی ژن سطحی هپاتیت B
HEPATITIS B VIRUS SURFACE ANTIGEN، HBSAG، HBs/ Ag
کد آزمایش: 311
بخش آزمایشگاه:
هورمون‌شناسی و ایمنولوژی
اطلاعات آزمایش در یک نگاه
هدف از انجام این آزمایش چیست؟

آزمایش آنتی ژن سطحی هپاتیت ب یا HBsAg در جهت تشخیص عفونت فعال هپاتیت B انجام می‌شود. 
انجام این آزمایش در شناسایی افراد آلوده به ویروس هپاتیت B (افراد ناقل) بسیار موثر است. با استفاده از آزمایش آنتی ژن سطحی هپاتیت B می‌توان از انتقال HBV به دیگران جلوگیری کرد.
همچنین این آزمایش در جهت نظارت بر تاثیر روش درمان و بررسی برطرف شدن عفونت هپاتیت ب درخواست داده می‌شود.

چه زمانی این تست درخواست می‌ شود؟

زمانی که فرد علائم اختلالات و التهاب کبد را نشان می‌دهد و پزشک به عفونت هپاتیت B فعال مشکوک است، آزمایش آزمایش آنتی ژن سطحی هپاتیت ب درخواست داده می‌شود.
علائم و نشانه‌های هپاتیت B ممکن است شامل موارد زیر باشد:

  • درد شکم
  • ادرار تیره
  • تب
  • درد مفصل
  • از دست دادن اشتها
  • تهوع و استفراغ
  • ضعف و خستگی
  • زرد شدن پوست و سفیدی چشم (زردی)

زمانی که سطح آنزیم کبدی ALT  افزایش یابد پزشک در جهت تشخیص علت آن آزمایش HBs Ag را درخواست می‌دهد.
همچنین هنگامی که فرد در معرض خطر آلودگی به ویروس هپاتیت B قرار داشته است لازم است که در کوتاه‌ترین زمان ممکن آزمایش آنتی ژن سطحی هپاتیت ب را انجام دهد. 
انجام این آزمایش قبل از اقدام به بارداری در زنان ساکن مناطق پر شیوع HBV، دارای سابقه آلودگی به HBV یا مشکوک به آن (زنانی که در خطر مواجهه با HBV بوده‌اند)، ضروری است.
هنگامی که فرد تحت درمان عفونت هپاتیت B است، آزمایش آزمایش آنتی ژن سطحی هپاتیت B به منظور ارزیابی روش درمان و بهبود بیمار، درخواست داده می‌شود.
به علاوه انجام این آزمایش قبل از انجام عمل پیوند اعضاء (به خصوص پیوند کبد) بسیار ضروری است.

چه نمونه های برای این تست گرفته میشود؟

نمونه خون از رگ بازو

شرایط لازم برای انجام آزمایش چیست؟

نیاز به آمادگی خاص و ناشتا بودن قبل از آزمایش نیست.

دسته بندی آزمایش هورمون شناسی و ایمنولوژی
مشخصات نمونه سرم یا پلاسما
ماندگاری در دمای اتاق غیر قابل قبول
ماندگاری در یخچال ۲ هفته
ماندگاری در فریزر ۱ هفته
متدولوژی
  • ایمونواسی آنزیمی کمی (Qualitative Enzyme Immunoassay)
  • ایمونواسی الکترو کمی لومینسانس (Electrochemiluminescence Immunoassay)
حداقل میزان نمونه ۰/۵ تا ۲ میلی‌لیتر
دستورالعمل نمونه گیری

سرم:

  • ضدعفونی نمودن سطح پوست بیمار در محل نمونه‌گیری قبل از انجام نمونه‌گیری
  • تهیه نمونه خون از رگ بازو
  • ثبت مشخصات بیمار به طور صحیح و خوانا بر روی لوله آزمایش هر فرد قبل از انجام نمونه گیری (نام، تاریخ نمونه‌گیری و نوع آزمایش)
  • انتقال نمونه خون به درون لوله‌ها در کوتاه‌ترین زمان ممکن، به آرامی و از کنار لوله آزمایش برای جلوگیری از همولیز و لیپمیک شدن نمونه خون
  • اطمینان از محکم بسته شدن درب لوله‌ها  
  • قرار دادن لوله‌های حاوی نمونه خون به طور مستقیم و بی‌حرکت جهت جدا کردن سرم
  • نگهداری صحیح نمونه خون کامل تا زمان انتقال به آزمایشگاه بر اساس دستورالعمل شرایط نگهداری نمونه 
  • اجتناب از فریز کردن نمونه‌های خون 
  • انتقال نمونه‌ها به آزمایشگاه در شرایط استاندارد، با بسته‌بندی محکم و در کنار یخ خشک
     
شرایط رد نمونه

سرم:

  • ناخوانا بودن مشخصات بيمار (نام، تاریخ نمونه‌گیری و نوع آزمایش)
  • عدم تطابق برگه درخواست آزمايش با نوع نمونه و مشخصات آن
  • کافی نبودن حجم نمونه
  • نشت نمونه به خارج از لوله آزمایش
  • استفاده از لوله نامناسب جمع‌آوری نمونه
  • نمونه‌های خون فریز شده یا حرارت دیده
  • وجود لخته یا همولیز در نمونه
  • طولانی شدن زمان ارسال نمونه به آزمایشگاه بدون در نظر گرفتن شرایط نگهداری نمونه
  • نگهداری و انتقال نمونه در شرایط و دمای نامناسب
۱ روز کاری (۲۴ ساعت پس از تحویل نمونه به آزمایشگاه)

نتایج آزمایش آنتی بادی HCV معمولاً "مثبت" یا "منفی" گزارش می‌شود.

آزمایش‌های هپاتیت ب ممکن است به صورت جداگانه درخواست داده شوند اما با توجه به دلیل آزمایش، اغلب به صورت ترکیبی و همزمان با هم انجام می‌شوند و نتایج آن‌ها نیز معمولاً همزمان مورد ارزیابی و تفسیر قرار می‌گیرند. برخی مواقع معنی یک نتیجه به نتیجه آزمایش دیگر بستگی دارد. با این وجود، تمامی آزمایشات برای همه افراد انجام نمی‌شود.
در جدول زیر تفاسیر احتمالی برخی از نتایج آزمایش‌های هپاتیت B بطور خلاصه بیان شده است.

 

آزمایش‌های اولیه

آزمایش‌های پیگیری (Follow up)

تفسیر احتمالی/ مرحله عفونت

آنتی ژن سطحی هپاتیت B      (HBSAg)

آنتی بادی ضد هسته هپاتیت B (Anti-HBc IgM)

آنتی بادی توتال ضد هسته هپاتیت B  (Anti-HBc IgG+IgM)

آنتی بادی سطحی هپاتیت B (Anti-HBs)

ماده ژنتیکی (HBV DNA)

آنتی بادی  e هپاتیت B (Anti-HBe)

آنتی ژن  e هپاتیت B (HBeAg)

منفی

منفی

منفی

منفی

انجام نشده

انجام نشده

انجام نشده

غیر فعال یا مرحله اول عفونت؛ عدم وجود ایمنی- کاندید مناسب برای واکسیناسیون؛ احتمال دارد بیمار در مرحله نهفته عفونت باشد.

منفی

انجام نشده

منفی

مثبت

انجام نشده

انجام نشده

انجام نشده

ایمنی ناشی از واکسیناسیون

منفی

انجام نشده

مثبت

مثبت

انجام نشده

انجام نشده

انجام نشده

عفونت برطرف شده؛ احتمال عود مجدد بیماری در اثر تضعیف سیستم ایمنی  

مثبت

مثبت

منفی یا مثبت

منفی

تشخیص داده شده

منفی

مثبت  یا  منفی

عفونت فعال، معمولا به همراه علائم؛ مسری: فرد می‌تواند ویروس را انتقال دهد؛ ممکن است ناشی از فعال شدن عفونت مزمن و عود مجدد بیماری قبل باشد

منفی

مثبت

مثبت

منفی

عدم تشخیص

مثبت

منفی 

عفونت در حال درمان (دوره نقاهت)

مثبت

منفی

مثبت

منفی

تشخیص داده شده

مثبت  یا  منفی

مثبت یا  منفی

نشان‌دهنده عفونت  فعال طولانی مدت (احتمالا به همراه آسیب کبد)

مثبت

منفی

مثبت

منفی

عدم تشخیص یا مقادیر بسیار کم 

مثبت

منفی

عفونت مزمن اما با خطر پایین آسیب کبد (وضعیت ناقل؛ فرد می‌تواند عفونت را انتقال دهد)

 

نتیجه مثبت آزمایش آنتی ژن سطحی هپاتیت ب به معنای آلوده بودن فرد به هپاتیت B است و می تواند ویروس را از طریق خون و دیگر مایعات بدن خود به دیگران منتقل کند. این آزمایش می‌تواند وجود واقعی ویروس هپاتیت B (به نام "آنتی ژن سطح") را در فرد تشخیص دهد.
نتیجه منفی آزمایش HBsAg به معنای غیر آلوده بودن فرد یا موثر بودن روش درمان است. البته باید توجه داشت که نتیجه دیگر آزمایش‌های مربوط به HBV نیز در تشخیص نهایی بسیار مهم هستند.

چه چیزهای در این تست بررسی میشوند؟

کبد عضوی حیاتی است که در سمت راست بدن و بالای شکم واقع شده است. این عضو بسیاری از عملکردهای اصلی بدن را مانند فرآوری برخی از مواد غذایی، تولید صفرا برای هضم چربی‌ها، سنتز بسیاری از پروتئین‌های مهم، تنظیم لخته شدن خون و تجزیه مواد بالقوه سمی به مواد بی‌خطر انجام می‌دهد. در موارد شدید التهاب کبد، عملکرد طبیعی کبد از بین رفته یا مختل می‌شود که این ممکن است باعث تجمع مواد بالقوه سمی در کبد شود.
بیماری هپاتیت ناشی از التهاب کبد است و در اغلب موارد با بزرگ شدن کبد همراه است. غالباً هپاتیت در اثر عفونت با ویروس‌های خانواده هپاتیت مانند HBV ،HCV ،HAV ،HEV و HDV ایجاد می‌شود. با این وجود، التهاب کبد ممکن است در نتیجه قرار گرفتن در معرض مواد شیمیایی، داروهای بدون نسخه یا با نسخه پزشک، مصرف الکل، تجمع چربی در کبد، برخی بیماری‌های ارثی و خود ایمنی نیز اتفاق افتد.
هپاتیت B التهاب ناشی از عفونت کبدی است که توسط ویروس هپاتیت ب یا HBV ایجاد می‌شود. هپاتیت B می‌تواند به صورت حاد و شدید بروز کند و سپس در طی چند هفته تا چند ماه پس از تشخیص و درمان برطرف شود. در برخی موارد، فرد علائم خاصی نشان نمی‌دهد و عفونت HBV به حالت مزمن تبدیل می‌شود. در این شرایط عفونت هپاتیت B برای سالیان طولانی ادامه خواهد داشت و گاهی بیش از ۲۰ سال بعد از آلودگی فرد به این ویروس علائم قابل توجه بروز پیدا می‌کند. عفونت طولانی مدت HBV می‌تواند منجر به آسیب پیشرونده کبد، سیروز کبدی، سرطان کبد و در نهایت مرگ بیمار شود. از اینرو در اغلب بسته‌های آزمایشی غربالگری و چکاپ آزمایش‌های تشخیص هپاتیت B گنجانده شده است.
عفونت حاد هپاتیت B کمتر از شش ماه طول می‌کشد. سیستم ایمنی بدن در اغلب موارد می‌تواند هپاتیت B حاد را از بدن پاک کند و فرد در طی چند ماه کاملاً بهبود یابد. اکثر افرادی که در بزرگسالی به هپاتیت B مبتلا می‌شوند دارای عفونت حاد هستند اما ممکن است به عفونت مزمن نیز تبدیل شود.
عفونت مزمن هپاتیت بیش از شش ماه طول می‌کشد، زیرا سیستم ایمنی فرد قادر به مقابله با ویروس و حذف آن از بدن نمی‌باشد.
عدم درمان به موقع هپاتیت ب می‌تواند منجر به عفونت طولانی مدت و مزمن شدن آن شود. در این شرایط ممکن است فرد در خطر عوارض جدی قرار گیرد، از جمله: 

  • سیروز کبد: التهاب کبدی همراه با عفونت هپاتیت B می‌تواند منجر به آسیب گسترده کبد و سیروز شود، که ممکن است توانایی عملکرد کبد را مختل کند.
  • سرطان کبد: افراد مبتلا به عفونت مزمن هپاتیت B در خطر ابتلا به سرطان کبد هستند.
  • نارسایی کبدی: نارسایی حاد کبدی وضعیتی است که در آن عملکردهای حیاتی کبد از بین می‌رود. در صورت بروز این مشکل، پیوند کبد برای حفظ زندگی ضروری است.

علاوه بر این، افراد مبتلا به هپاتیت ب مزمن ممکن است به بیماری کلیوی یا التهاب رگ‌های خونی نیز مبتلا شوند. 
ویروس هپاتیت B از طریق خون و مایعات بدن فرد آلوده سرایت پیدا می‌کند. راه‌های مختلفی که در انتقال HBV نقش دارند به شرح زیر می باشد:

  • تماس جنسی: رابطه جنسی محافظت نشده با فرد آلوده به این ویروس امکان ابتلا به هپاتیت ب را افزایش می‌دهد. اگر خون، بزاق، مایع منی یا ترشحات واژن فرد آلوده وارد بدن شود، ویروس می‌تواند به راحتی منتقل شود.
  • استفاده از سوزن آلوده به HBV 
  • تماس تصادفی با سوزن های آلوده بیماران 
  • زنان باردار آلوده به HBV (انتقال مادر به فرزند): مادران باردار آلوده به ویروس هپاتیت B می‌توانند ویروس را در هنگام زایمان به نوزاد خود منتقل کنند. با این حال، می‌توان نوزاد تازه متولد شده را واکسینه کرد تا بتوان در حد امکان از آلودگی او جلوگیری کرد. 
  • خالکوبی و تاتو: به این منظور حتماً به مراکز معتبری که اصول بهداشتی را رعایت می‌کنند مراجعه شود. استفاده از سر سوزن‌های مشترک و ابزار ضد عفونی نشده یکی از روش‌های رایج انتقال هپاتیت B است.

از طریق واکسیناسیون می‌توان از ابتلا به عفونت HBV جلوگیری کرد. واکسن هپاتیت B معمولاً به صورت سه یا چهار تزریق در طی شش ماه انجام می‌شود. 
آزمایش آنتی ژن سطحی هپاتیت ب یا HBs Ag زمانی که فرد علامت بیماری را نشان می‌دهد یا در خطر مواجهه با ویروس بوده است، انجام می‌شود. این آزمایش خون به منظور تعیین آلودگی فرد به ویروس هپاتیت B درخواست داده می‌شود. در اغلب موارد نتایج این آزمایش به تنهایی کمک کننده نخواهد بود و انجام آزمایش‌های دیگر هپاتیت ب مانند HBV IgM/IgG ،HBe Ag/Ab ،HBV core Ab و HBV DNA ضروری است. علاوه بر این، آزمایش‌های مربوط به ارزیابی عملکرد طبیعی کبد نیز مانند ALT ، AST، بیلی روبین و غیره به همراه HBs Ag درخواست داده می‌شوند.
نتیجه مثبت آزمایش HBsAg به این معنی است که فرد به ویروس HBV آلوده است و می‌تواند آن را از طریق خون یا مایعات بدن به افراد دیگر منتقل کند.

سوالات متداول

هرچه جوان‌تر باشید خطر مزمن شدن عفونت هپاتیت B بیشتر می‌شود. بیشتر بزرگسالان مبتلا به هپاتیت B بهبود می‌یابند، حتی اگر علائم و نشانه‌های آن‌ها شدید باشد. نوزادان و کودکان، به خصوص کودکان زیر ۵ سال، اغلب به عفونت هپاتیت B مزمن یا طولانی مدت مبتلا می‌شوند. یکی از مهم‌ترین دلایل این مسئله ضعیف بودن سیستم ایمنی آن‌ها در مقایسه با بزرگسالان است.

علائم و نشانه‌های هپاتیت B از خفیف تا شدید متغیر است. این علائم معمولاً حدود یک تا چهار ماه پس از آلوده شدن فرد ظاهر می‌شوند، اگرچه از همان دو هفته پس از عفونت ممکن است بطور جزئی مشاهده شوند. برخی از افراد و بخصوص کودکان خردسال، ممکن است هیچ علائمی نداشته باشند.

اگر احتمال می‌دهید در معرض هپاتیت B قرار گرفته‌اید، بلافاصله به پزشک عفونی مراجعه نمایید. در صورتی که ظرف ۲۴ ساعت پس از قرار گرفتن در معرض ویروس آزمایش HBs Ag را انجام دهید و درمان مناسب را آغاز کنید، خطر ابتلا به عفونت طولانی مدت هپاتیت را بطور قابل توجهی کاهش می‌‌دهید و درمان شما موفقیت آمیز خواهد بود.

بله. اگرچه ویروس HBV به دلیل اندازه بزرگی که دارد نمی‌تواند از جفت عبور کند و جنین درون رحم را آلوده کند، اما مادران باردار آلوده به ویروس هپاتیت B می‌توانند ویروس را در حین زایمان به نوزاد خود منتقل کنند. با این حال در صورتی که در ۱۲ ساعت اول تولد، نوزاد واکسینه شود می‌توان تا حد امکان از ایجاد عفونت طولانی مدت در نوزاد جلوگیری نمود. زنان آلوده به HBV لازم است که قبل از بارداری با پزشک خود مشورت کنند و دوز عفونی ویروس در آن‌ها تعیین شود. به این مادران اکیداً توصیه می‌شود نوزاد خود را به روش سزارین متولد کنند.

بله. برای انجام خالکوبی و تاتو سعی کنید به مراکز معتبری که اصول بهداشتی را بطور کامل رعایت می‌کنند مراجعه نمایید. استفاده از سر سوزن‌های مشترک و ابزار ضد عفونی نشده برای انجام خالکوبی و تاتو یکی از روش‌های رایج انتقال هپاتیت B است.

بطور کلی لازم است که همه افراد برای جلوگیری از ابتلا به عفونت هپاتیت B واکسینه شوند، اما واکسن هپاتیت B برای افراد زیر بیشتر توصیه می‌شود:
- نوزادان تازه متولد شده، به خصوص نوزادان مادران آلوده به HBV
- کودکان و نوجوانانی که از بدو تولد واکسینه نشده‌اند
- کارمندان و افراد مراکز بهزیستی نگهداری از افراد دارای معلولیت
- افرادی که با فرد مبتلا به به هپاتیت B زندگی می‌کنند
- کارکنان مراقبت‌های بهداشتی، اورژانس و سایر مراکز بهداشتی
- افراد مبتلا به عفونت‌های مقاربتی مانند HIV
- مردان دارای رابطه جنسی با مردان
- افراد دارای چندین شریک جنسی
- افراد دارای شریک جنسی مبتلا به هپاتیت ب
- افرادی که داروهای غیرقانونی، سوزن و سرنگ مشترک استفاده می‌کنند
- مبتلایان به بیماری‌های مزمن کبدی
- افرادی که در مرحله نهایی بیماری کلیوی قرار دارند و دیالیز می‌شوند
- افرادی که قصد مسافرت به مناطق با شیوع بالا هپاتیت B دارند مانند آسیا، جزایر اقیانوس آرام، آفریقا و اروپای شرقی

اگر از وضعیت سلامتی همسر یا شریک جنسی خود اطلاع ندارید، در هر بار رابطه جنسی لازم است که از یک کاندوم لاتکس یا پلی اورتان جدید استفاده کنید. به یاد داشته باشید که اگرچه کاندوم می‌تواند خطر ابتلا به HBV را کاهش دهد، اما خطر را بطور کامل از بین نمی‌برد.

https://www.mayoclinic.org
https://www.cdc.gov
https://www.hepb.org
https://www.verywellhealth.com
https://www.aruplab.com
https://www.emedicine.medscape.com
https://www.geisingermedicallabs.com

ddd
تهران، میدان ونک ، خیابان برزیل شرقی ، خیابان شمس لاهیجانی، پلاک 23 ، مجتمع اداری رویال ونک ، طبقه دوم
ddd
info@colifelabs.com