آزمایشات و تست ھا کولایف

آزمایش هموگلوبین گلیکوزیله - Hemoglobin A1c (Hb A1c)

نام های دیگر آزمایش: هموگلوبین ای وان سی، گلیکوهموگلوبین، هموگلوبین قندی
A1c، HbA1c، Glycohemoglobin، Glycated Hemoglobin، Glycosylated Hemoglobin
کد آزمایش: 602
بخش آزمایشگاه:
بیوشیمی
اطلاعات آزمایش در یک نگاه
هدف از انجام این آزمایش چیست؟

آزمایش هموگلوبین A1c یا Hb A1c برای کمک به تشخیص دیابت نوع ۱، ۲ و شرایط پیش دیابتیک درخواست داده می‌شود. این آزمایش به تشخیص خطر ابتلا به دیابت کمک می‌کند.
آزمایش Hb A1c همچنین در جهت نظارت بر بیماری دیابت و بررسی میزان تاثیر روش‌های کنترل و درمان دیابت انجام می‌‌شود.

چه زمانی این تست درخواست می‌ شود؟

آزمایش هموگلوبین A1c گاهاً به عنوان یکی از آزمایش ‌های چکاپ انجام شود. در زمانی که فرد در خطر ابتلا به دیابت است یا علائم و نشانه های دیابت را نشان می‌دهد، پزشک این آزمایش را برای او درخواست می‌دهد. این علائم شامل:

  • افزایش احساس تشنگی و نوشیدن زیاد مایعات
  • افزایش ادرار
  • افزایش اشتها
  • خستگی
  • تاری دید
  • بهبود یافتن کند بیماری‌های عفونی و زخم‌ها

بعد از تشخیص ابتلا فرد به دیابت، پزشک بطور منظم هر ۳ تا ۴ ماه (۱۲۰ روز)، آزمایش Hb A1c را برای او درخواست خواهد داد تا سطح هموگلوبین های گلیکوزیله شده را بررسی کند. 
تست A1c همچنین ممکن است از سن ۴۵ سالگی در بزرگسالانی که دارای اضافه وزن هستند و در خطر ابتلا به دیابت هستند به عنوان یکی از آزمایش‌های مهم پایش سلامت انجام شود. اگر نتیجه A1c طبیعی باشد، آزمایش A1c باید حداقل در فواصل ۳ ساله تکرار شود.
افرادی که مبتلا به دیابت نیستند اما در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به دیابت (پیش دیابت) هستند، باید حداقل سالانه یک بار A1c خود را آزمایش کنند.
 

چه نمونه های برای این تست گرفته میشود؟

- نمونه خون از رگ بازو
- یک قطره خون از سر انگشتان

شرایط لازم برای انجام آزمایش چیست؟

- نیاز به آمادگی خاص و ناشتا بودن قبل از آزمایش نیست.
- در صورت سابقه کم خونی (مانند فقر آهن) و یا در شرایطی که اخیرا انتقال خون انجام شده است، این مسئله حتما به پزشک و مسئولین آزمایشگاه اطلاع داده شود.

دسته بندی آزمایش بیوشیمی
مشخصات نمونه خون کامل حاوی ماده ضد انعقاد EDTA
ماندگاری در دمای اتاق ۷۲ ساعت
ماندگاری در یخچال ۱ هفته
ماندگاری در فریزر ۳ ماه
متدولوژی
  • کروماتوگرافی مایع با کارایی بالا (High Performance Liquid Chromatography, HPLC)
  • الکتروفورز کمی کاپیلاری (Quantitative Capillary Electrophoresis)
حداقل میزان نمونه ۰/۵ تا ۳ میلی‌لیتر
دستورالعمل نمونه گیری

سرم:

  • ضدعفونی نمودن سطح پوست بیمار در محل نمونه‌گیری قبل از انجام نمونه‌گیری
  • تهیه نمونه خون از ورید بازو
  • استفاده از لوله‌های مخصوص حاوی ماده ضد انعقاد خون EDTA
  • ثبت مشخصات بیمار به طور صحیح و خوانا بر روی لوله آزمایش هر فرد قبل از انجام نمونه‌گیری (نام، تاریخ نمونه‌گیری و نوع آزمایش)
  • انتقال نمونه خون به درون لوله‌ها در کوتاه‌ترین زمان ممکن، به آرامی و از کنار لوله آزمایش برای جلوگیری از همولیز و لیپمیک شدن نمونه خون
  • اطمینان از محکم بسته شدن درب لوله‌ها  
  • قرار دادن لوله‌های حاوی نمونه خون به مدت ۳ تا ۵ دقیقه بر روی میکسر و یا سر و ته کردن آرام لوله‌ها ۸ تا ۱۰ بار
  • نگهداری صحیح نمونه خون کامل تا زمان انتقال به آزمایشگاه بر اساس دستورالعمل شرایط نگهداری نمونه 
  • اجتناب از فریز و دفریز کردن نمونه خون
  • انتقال نمونه‌های خون به آزمایشگاه در شرایط استاندارد، با بسته‌بندی محکم و در کنار یخ خشک
شرایط رد نمونه

سرم:

  • ناخوانا بودن مشخصات بيمار (نام، تاریخ نمونه‌گیری و نوع آزمایش)
  • عدم تطابق برگه درخواست آزمايش با نوع نمونه و مشخصات آن
  • جمع‌آوری نمونه در ظروف نامناسب
  • کافی نبودن حجم نمونه
  • نشت نمونه به خارج از لوله آزمایش یا ظرف 
  • استفاده از لوله نامناسب جمع‌آوری نمونه (استفاده از لوله‌های مخصوص سرم)
  • وجود لخته یا همولیز در نمونه
  • جدا کردن بخش سرم یا پلاسما از نمونه خون
  • طولانی شدن زمان ارسال نمونه به آزمایشگاه بدون در نظر گرفتن شرایط نگهداری نمونه
  • نگهداری و انتقال نمونه در شرایط و دمای نامناسب
۱ روز کاری (۲۴ ساعت پس از تحویل نمونه به آزمایشگاه)

محدوده مرجع در جواب آزمایش هموگلوبین گلیکوزیله، رنج نرمال برای هر فرد سالم را نمایش می‌دهد. مقادیر خارج از این محدوده می‌تواند نشان دهنده مشکلات احتمالی و یا بیماری در فرد باشد. لازم به ذکر است محدوده مرجع در برگه جواب آزمایش آزمایشگاه‌های مختلف ممکن است متفاوت باشد. این تفاوت ناشی از تجهیزات آزمایشگاهی و یا روش‌های مختلف انجام تست است. لذا حتماً برای تفسیر جواب آزمایش هموگلوبین A1c خود با پزشک معالج مشورت کنید.
محدوده مرجع ذکر شده در این سایت بر اساس یک روش آزمایشگاهی بوده و صرفاً جهت اطلاع می‌باشد.

نتایج آزمایش A1c بر اساس درصد یا میلی مول بر مول (mmol/mol) گزارش می‌شوند. برخی از نتایج این آزمایش که برای غربالگری و تشخیص بیماری دیابت بیشتر مورد توجه هستند در جدول زیر ذکر شده‌اند. 

تشخیص  بالینی احتمالی

محدوده مرجع

سالم

کمتر از ۵/۷ ٪ (mmol/molز۳۹)

پیش دیابت (در خطر ابتلا به دیابت)

۵/۷ ٪ - ۶/۴ ٪ (mmol/molز۳۹ - ۴۶ )

دیابت

۶/۵ ٪ (mmol/molز۴۸) و بیشتر

 


بیشتر بخوانید: چگونه جواب آزمایش را بخوانیم و تفسیر کنیم؟


چه چیزهای در این تست بررسی میشوند؟

هموگلوبین A1c که به آن A1c یا هموگلوبین گلیکوزیله نیز گفته می‌شود، هموگلوبین همراه با گلوکز است. آزمایش A1c با اندازه‌گیری درصد هموگلوبین گلیکوزیله در خون، میزان متوسط ​​گلوکز در خون را طی ۲ تا ۳ ماه گذشته ارزیابی می‌کند.
هموگلوبین یک پروتئین انتقال دهنده اکسیژن است که در داخل گلبول‌های قرمز خون (RBC) وجود دارد. هموگلوبین طبیعی دارای انواع مختلفی است که شکل غالب آن (حدود ۹۵ تا ۹۷ درصد) به شکل هموگلوبین A است. هنگامی که گلوکز در خون گردش می‌کند، مقداری از آن به طور خود به خود به هموگلوبین A متصل می‌گردد. هرچه سطح گلوکز در خون بیشتر باشد، هموگلوبین گلیکوزیله بیشتری تشکیل می‌شود. زمانی که گلوکز به هموگلوبین متصل می‌گردد برای همیشه در گلبول‌های قرمز خون باقی می‌ماند، بنابراین تا وقتی که گلبول‌های قرمز فعال هستند گلیکوزیله خواهند بود (به طور معمول حدود ۱۲۰ روز). فرم غالب هموگلوبین گلیکوزیله، A1c نامیده می‌شود. A1c به طور روزانه تولید و به آرامی از خون پاک می‌شود زیرا RBC های قدیمی میمیرند و RBC های جوان (با هموگلوبین غیر گلیکوزیله شده) جای آن‌ها را می‌گیرند.
نتیجه آزمایش A1C نشان دهنده میانگین سطح قند خون شما در طی دو تا سه ماه گذشته است. آزمایش A1C بطور اختصاصی اندازه گیری می‌کند که چند درصد از هموگلوبین های فرد با قند پوشانده شده است. هرچه سطح A1C بالاتر باشد، کنترل قند خون ضعیف‌تر و خطر ابتلا به عوارض دیابت نیز بیشتر است. از این رو برای غربالگری و تشخیص دیابت یا بررسی خطر ابتلا به دیابت ممکن است از آزمایش A1c استفاده شود. آزمایش A1c برای نظارت بر درمان افراد مبتلا به دیابت نیز انجام می‌شود. با کمک نتایج A1c می‌توانید وضعیت بیماری دیابت خود را ارزیابی کنید و متوجه شوید که آیا روش درمان شما در طول زمان موثر بوده و گلوکز خون کنترل شده است یا خیر. 
در بیشتر افراد، نتایج کمتر از ۷ درصد آزمایش A1c نشان می‌دهد که گلوکز خون به خوبی کنترل شده است و بیمار دیابت در خطر کمتری برای ابتلا به عوارض ناشی از دیابت است. با این وجود، توصیه شده است کنترل گلوکز در افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ بیشتر به صورت "بیمار محور" انجام شود. به این معنا که هر فرد با پزشک خود در ارتباط مداوم باشد و با توجه به وضعیت سلامت او و بر اساس عوامل متعادل کننده خطرات و مزایا هر یک از روش های درمان، روش مناسب و محدوده مرجع اختصاصی A1c او انتخاب شود. محدوده مرجع A1c هر فرد به عوامل مختلفی از جمله مدت زمان تشخیص دیابت، ابتلا فرد به بیماری‌های دیگر، وجود عوارض ناشی از دیابت (مانند اختلال یا از دست دادن بینایی، آسیب کلیه و خطر عوارض افت قند خون) و کاهش امید به زندگی تعیین می‌شود. 
به عنوان مثال، در یک فرد مبتلا به بیماری قلبی که سال‌ها با دیابت نوع ۲ زندگی کرده است و عوارض دیابتی نداشته است ممکن است پزشک برای او محدوده مرجع A1c بالاتری (مثلاً ۷/۵ تا ۸/۰ درصد)  تعیین کند. در حالی که در یک فرد سالم که مبتلا به دیابت نیست محدوده مرجع پائین‌تری در نظر گرفته می‌شود (به عنوان مثال ۶/۰ - ۶/۵)، البته تا زمانی که قند خون پایین خطر قابل توجهی برای او نداشته باشد.
علاوه بر A1c با استفاده از آزمایش‌های گلوکز خون ناشتا (FBG) یا آزمایش تحمل گلوکز ۲ ساعته (GTT) که بر اساس اندازه گیری سطح گلوکز خون انجام می‌شوند نیز می‌توان بیماری دیابت را  تشخیص داد.

سوالات متداول

- کم تحرکی
- بستگان درجه یک (خواهر و برادر یا والدین) مبتلا به دیابت
- فشار خون بالا
- اضافه وزن و چاقی
- پنل چربی خون غیرطبیعی (کلسترول HDL پایین و یا تری گلیسیرید زیاد)
- زنان مبتلا به سندرم تخمدان پلی کیستیک
- سابقه بیماری‌های قلبی- عروقی
- سایر شرایط بالینی مرتبط با مقاومت به انسولین

هموگلوبین گلیکوزیله شده (A1c) و گلوکز خون دو چیز متفاوت اما مرتبط با هم هستند. به دلایل ناشناخته، A1c بعضی از افراد ممکن است مقدار متوسط ​​گلوکز خون آن‌ها را نشان ندهد.

خیر. آزمایش A1c نمی‌تواند افزایش یا کاهش موقتی‌، شرایط حاد گلوکز خون و نتایج مربوط به کنترل خوب گلوکز در ۳ تا ۴ هفته گذشته را نشان دهد. نوسانات سطح گلوکز در کسی که دیابت "بی دوام" دارد نیز در A1c مشخص نخواهد شد.

هر شرایطی که بر کیفیت و کمیت گلبول های قرمز خون (RBC) و هموگلوبین تاثیر بگذارد (به عنوان مثال کمبود آهن، خونریزی، همولیز و غیره) بر نتایج آزمایش A1c نیز تاثیر می‌گذارد. به عنوان مثال اگر کسی دچار فقر آهن باشد، ممکن است سطح A1c او افزایش یابد یا اگر فردی درمان اریتروپویتین را انجام می‌دهد یا اخیراً انتقال خون داشته است، ممکن است نتایج A1c او نادرست باشد و به طور دقیق کنترل گلوکز را در ۲ تا ۳ ماه گذشته نشان ندهد.

بله. در صورتی که بیماری دیابت شما از قبل تشخیص داده شده باشد می‌توانید از تست های خانگی برای ارزیابی و کنترل گلوکز خون خود استفاده کنید. با این وجود باید توجه داشته باشید که نمی‌توانید از کیت های خانگی برای غربالگری یا تشخیص بیماری دیابت استفاده کنید.

اینکه هر چند وقت یکبار لازم است آزمایش A1C را انجام دهید، به نوع دیابت، برنامه درمانی و میزان کنترل قند خون شما بستگی دارد. به عنوان مثال:
- یک بار در سال در صورتی که در شرایط پر خطر ابتلا به دیابت هستید (پیش دیابتیک)
- دو بار در سال اگر مبتلا به دیابت نوع ۲ هستید، از انسولین استفاده نمی‌کنید و سطح قند خون شما به طور مداوم در محدوده مورد تایید پزشک تان قرار دارد
- چهار بار در سال در صورت ابتلا به دیابت نوع ۱
- چهار بار در سال اگر به دیابت نوع ۲ مبتلا هستید، برای کنترل دیابت از انسولین استفاده می‌کنید یا در جهت حفظ سطح قند خون در محدوده مورد نظر مشکل دارید
اگر پزشک برنامه درمان دیابت شما را تغییر دهد یا شما یک داروی جدید دیابت را شروع کنید، ممکن است به آزمایشات مکرر A1C نیاز داشته باشید.

https://www.mayoclinic.org
https://www.labtestsonline.org
https://www.aruplab.com

ddd
تهران، میدان ونک ، خیابان برزیل شرقی ، خیابان شمس لاهیجانی، پلاک 23 ، مجتمع اداری رویال ونک ، طبقه دوم
ddd
info@colifelabs.com