آزمایشات و تست ھا کولایف

آزمایش بررسی جهش‌های ژن PAX6

نام های دیگر آزمایش: PAX6 mutation detection, AN, AN2, D11S812E, MGC17209, MGDA, Paired box gene 6, Paired box gene 6 isoform a, Paired box gene 6 isoform b, Irideremia
کد آزمایش: 810200
بخش آزمایشگاه:
ژنتیک
اطلاعات آزمایش در یک نگاه
هدف از انجام این آزمایش چیست؟

ژن PAX6 از دسته‌ی ژن‌هایی هستند که جهش (موتاسیون) در نواحی مختلف آن باعث ایجاد ناهنجاری‌های مختلف چشمی از جمله آنیریدیا، ناهنجاری پیترز، دیستروفی قرنیه، آب مروارید مادرزادی و هیپوپلازی می‌شود. 
اثرات برخی از جهش‌های ژن PAX6 به چشم محدود است، اما سایر جهش‌ها آن بر تکامل بسیاری از اندام‌های بدن تاثیر می‌گذارد.
از آنجایی که بسیاری از بیماری‌های چشمی دارای زمینه‌ی ژنتیکی هستند، آزمایش جهش ژن PAX6 در تشخیص قبل از بارداری و پیش از تولد این بیماری‌ها و همچنین تصمیم‌گیری در خصوص مداخلات درمانی آن‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد.

چه زمانی این تست درخواست می‌ شود؟

در صورت وجود شرایط زیر آزمایش جهش ژن PAX6 درخواست می‌شود:

  • افراد دارای سابقه خانوادگی مثبت در زمینه‌ی بیماری‌های چشمی
  • افرادی با علائم بالینی مربوط با بیماری‌های چشمی (معاینه و ارزیابی کامل توسط چشم پزشک)
  • آزمایش قبل از تولد و قبل از لانه گزینی برای بارداری در والدین مبتلا به این بیماری

چه نمونه های برای این تست گرفته میشود؟

- خون کامل (Whole blood)
- بافت (بافت تازه یا بلوک پارافینه)
- مایع آمنیوتیک (Amniotic fluid)
- پرزهای جنینی (Chorionic villus sampling, CVS)

شرایط لازم برای انجام آزمایش چیست؟

نمونه خون:
- عدم نیاز به ناشتا بودن قبل از آزمایش
- عدم استفاده از داروهای هورمونی و آنتی بیوتیک ها حداقل از ۳ روز قبل از آزمایش
- عدم مصرف داروهای اعصاب (در صورت مصرف، احتمال نیاز به تکرار آزمایش)
- بیماران هموفیلی و نقص فاکتورهای انعقادی در صورت لزوم قبل از نمونه گیری باید فاکتور انعقادی خود را تزریق کرده باشند
- در صورتی که سابقه پیوند مغز استخوان در ۶ ماه اخیر یا دریافت خون یا محصولات خونی را دارید به کارشناس آزمایشگاه اطلاع دهید

نمونه بافت:
ممکن است قبل از گرفتن بیوپسی و با نظر پزشک معالج، لازم باشد مصرف برخی داروها مانند آسپرین یا داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی، متوقف شوند.

نمونه مایع آمنیوتیک:
- نوشیدن آب فراوان قبل از نمونه گیری به منظور جلوگیری از کاهش حجم مایع اطراف جنین
- انجام آمنیوسنتز بین هفته ۱۵ تا ۲۰ بارداری

نمونه پرز جنینی:
انجام CVS معمولاً بین هفته ۱۰ تا ۱۳ بارداری

دسته بندی آزمایش ژنتیک
مشخصات نمونه - خون - بافت - مایع آمنیوتیک - پرز جنین
ماندگاری در دمای اتاق - خون: مدت کوتاه (۴-۶ ساعت) - بافت: مدت کوتاه (۴-۶ ساعت) - مایع آمنیوتیک: مدت کوتاه (۴-۶ ساعت) - پرز جنینی: مدت کوتاه (۴-۶ ساعت)
ماندگاری در یخچال - خون: ۳ روز - بافت: غیر قابل قبول - مایع آمنیوتیک: ۲۴ ساعت - پرز جنینی: ۲۴ ساعت
ماندگاری در فریزر - خون: غیر قابل قبول - بافت: غیر قابل قبول - مایع آمنیوتیک: غیر قابل قبول - پرز جنینی: غیر قابل قبول
متدولوژی
حداقل میزان نمونه - خون: ۳ میلی‌لیتر - بافت یا بیوپسی: ۱۰۰ میلی‌گرم (اندازه: ۰/۵*۰/۵*۰/۵)۳ برش به اندازه ۱۰ میکرون - مایع آمنیوتیک: ۱۰ میلی‌لیتر - پرز جنینی: ۲۰ میلی‌گرم
دستورالعمل نمونه گیری

نمونه خون:

  • ضدعفونی نمودن سطح پوست بیمار در محل نمونه‌گیری قبل از انجام نمونه‌گیری
  • تهیه نمونه خون از رگ بازو
  • استفاده از لوله‌های مخصوص حاوی ماده ضد انعقاد سدیم هپارین
  • ثبت مشخصات بیمار به طور صحیح و خوانا بر روی لوله آزمایش هر فرد قبل از انجام نمونه‌گیری (نام، تاریخ نمونه‌گیری و نوع آزمایش)
  • انتقال نمونه خون به درون لوله‌ها در کوتاه‌ترین زمان ممکن، به آرامی و از کنار لوله آزمایش برای جلوگیری از تشکیل لخته، همولیز و لیپمیک شدن نمونه خون
  • اطمینان از محکم بسته شدن درب لوله‌ها  
  • قرار دادن لوله‌های حاوی نمونه خون به مدت ۳ تا ۵ دقیقه بر روی میکسر و یا سر و ته کردن آرام لوله‌ها ۸ تا ۱۰ بار
  • نگهداری صحیح نمونه خون کامل تا زمان انتقال به آزمایشگاه بر اساس دستورالعمل شرایط نگهداری نمونه 
  • اجتناب از فریز کردن نمونه‌های خون 
  • انتقال نمونه‌ها به آزمایشگاه در شرایط استاندارد، با بسته‌بندی محکم و در کنار یخ خشک

نمونه بافت:

نمونه‌گیری بیوپسی می‌تواند در یک بیمارستان، کلینیک یا مطب انجام شود. این فرآیند معمولاً توسط یک جراح یا متخصص رادیولوژی انجام می‌شود. نمونه‌ی بافت در محلول نرمال سالین و یا بافر PBS باید قرار بگیرد.
حسب درخواست پزشک نمونه بلوک پارافینه یا تعداد برش‌های مربوطه از آزمایشگاه پاتولوژی (۳ تا ۵ برش به اندازه ۱۰ میکرون) به بخش ژنتیک ارسال می‌گردد.

نمونه مایع آمنیوتیک:

نمونه‌گیری مایع آمنیوتیک می‌تواند در یک بیمارستان، کلینیک یا مطب انجام شود. این فرآیند توسط یک پزشک متخصص سونوگرافی با نظارت متخصص زنان انجام می‌شود.

  • ضدعفونی نمودن سطح پوست در محل نمونه‌گیری قبل از انجام نمونه‌گیری
  • بررسی وضعیت رحم، جفت و جنین توسط دستگاه سونوگرافی
  • جمع‌آوری مقداری از مایع اطراف جنین توسط سوزن مخصوص 

نمونه پرز جنینی:

نمونه‌گیری پرز جنینی می‌تواند در یک بیمارستان، کلینیک یا مطب انجام شود. این فرآیند توسط یک پزشک متخصص سونوگرافی با نظارت متخصص زنان انجام می‌شود.

  • ضدعفونی نمودن محل نمونه‌گیری
  • بررسی وضعیت رحم، جفت و جنین توسط دستگاه سونوگرافی
  • جمع‌آوری سلول‌ها از جفت به یکی از دو روش زیر:
    • از طریق دهانه رحم با یک لوله نازک به نام کاتتر
    • با یک سوزن نازک از طریق شکم
شرایط رد نمونه
  • ناخوانا بودن مشخصات بيمار (نام، تاریخ نمونه گیری و نوع آزمایش) 
  • عدم تطابق برگه درخواست آزمايش با نوع نمونه و مشخصات آن
  • کافی نبودن حجم نمونه
  • نشت نمونه به خارج از لوله آزمایش یا ظرف 
  • استفاده از لوله نامناسب جمع‌آوری نمونه
  • نمونه‌های فریز شده
  • طولانی شدن زمان ارسال نمونه به آزمایشگاه بدون در نظر گرفتن شرایط نگهداری نمونه
  • نگهداری و انتقال نمونه در دمای نامناسب
  • وجود لخته یا همولیز در نمونه خون
     
۳ هفته پس از تحویل نمونه به آزمایشگاه

نتایج آزمایش جهش ژن PAX6 توسط متخصص ژنتیک بررسی و آنالیز می‌شود و در نهایت پزشک معالج در رابطه با وضعیت سلامت و درمان فرد تصمیم‌گیری‌های لازم را به عمل می‌آورد.

چه چیزهای در این تست بررسی میشوند؟

ژن PAX6 به خانواده‌ای از ژن‌ها تعلق دارد که در شکل‌گیری بافت‌ها و اندام‌ها در طی رشد جنین نقشی اساسی دارند. اعضای خانواده ژن PAX6 برای حفظ عملکرد طبیعی برخی سلول‌های خاص پس از تولد مهم هستند. برای انجام این نقش‌ها، ژن‌های PAX دستورالعمل‌هایی برای ساخت پروتئین هایی ارائه می‌دهند که به فعالیت (بیان) ژن‌های خاص کمک می‌کنند. در طی رشد جنینی، تصور می‌شود که پروتئین PAX6 ژن‌های دخیل در شکل‌گیری چشم‌ها ، مغز و نخاع (سیستم عصبی مرکزی) و لوزالمعده را فعال می‌کند. 
محققان معتقدند که پروتئین PAX6 بسیاری از جنبه‌های رشد چشم‌ها را در قبل از تولد کنترل می‌کند. پس از تولد، احتمالاً پروتئین PAX6 فعالیت (بیان) ژن‌های مختلف را در بسیاری از ساختارهای چشم تنظیم می‌کند.
مشخص شده است که بیش از ۲۸۰ جهش در ژن PAX6 باعث ایجاد آنیریدیا (Aniridia) می‌شود که این جهش‌ها مسبب عدم وجود قسمت رنگی چشم (عنبیه) است. بیشتر این جهش‌ها در دستورالعمل‌های ساخت پروتئین PAX6 یک سیگنال توقف زودرس ایجاد می‌کنند و منجر به تولید یک پروتئین غیرعادی کوتاه و غیرفعال می‌شوند. در نتیجه پروتئین PAX6 کمتری برای تنظیم فعالیت سایر ژن‌ها وجود دارد.
همچنین مشخص شده است که حداقل دو جهش در ژن PAX6 باعث ایجاد ناهنجاری دیگری به نام سندرم پیترز (Peters anomaly) می‌شود. این شرایط با توسعه غیر طبیعی برخی ساختارها در جلوی چشم و کدر شدن سطح جلویی شفاف چشم (قرنیه) بروز پیدا می‌کند.
جهش در نواحی مختلف این ژن سبب بیماری‌های چشمی مختلف دیگری از جمله کلوبوما (Coloboma) و سندرم WAGR نیز می‌شود.
تست جهش ژن PAX6 امکان بررسی جهش‌‌های (موتاسیون) مربوط به ژن PAX6 و تشخیص علت و نوع بیماری ایجاد شده را می‌دهد.

سوالات متداول

بیماری آنیریدیا باعث عدم رشد کل یا جزئی از عنبیه می‌شود. این بیماری علاوه بر تاثیر روی عنبیه منجر به علائمی در چشم نیز می‌گردد.
این علائم و عوارض عبارتند از:
- حساسیت به نور(فوتوفوبیا) و مشکلات دیداری
- مشکلات قرنیه: این افراد دارای کمبود در سلول‌های اندام‌های ملتحمه می‌باشند.
- آب سیاه: گاهی آنیریدیا منجر به افزایش فشار در چشم و در نتیجه ایجاد آب سیاه می‌شود.
- آب مروارید (خطر بالا)
- نیستاگموس (حرکات مورب چشم‌ها) که گاهاً در نوزادان دیده می‌شود.
- مشکلات شبکیه
- تومور ویلمز

سندروم آنیریدیا یک عارضه ژنتیکی است که گاهی با عارضه‌های دیگری نظیر سندروم WAGR (تومور ویلمز) همراه است. حدود یک سوم از افرادی که به سندروم آنیریدیا مبتلا هستند به سندروم WAGR نیز دچار می‌شوند. تومور ویلمز توموری سرطانی است که در کلیه و معمولاً قبل از ۸ سالگی تشکیل می‌شود. به همین خاطر بسیاری از متخصصین اطفال بلافاصله پس از تشخیص سندروم آنیریدیا آزمایش ژنتیک را برای فرد تجویز می‌کنند.

https://www.omim.org
https://www.medlineplus.gov

ddd
تهران، میدان ونک ، خیابان برزیل شرقی ، خیابان شمس لاهیجانی، پلاک 23 ، مجتمع اداری رویال ونک ، طبقه دوم
ddd
info@colifelabs.com