آزمایشات و تست ھا کولایف

آزمایش کلسیم تام خون - Total Calcium (Ca)

نام های دیگر آزمایش: کلسیم توتال (تام)
Calcium
کد آزمایش: 213
بخش آزمایشگاه:
بیوشیمی
اطلاعات آزمایش در یک نگاه
هدف از انجام این آزمایش چیست؟

آزمایش کلسیم (Ca) خون سطح کلسیم وجود در خون را ارزیابی می‌کند و ارتباطی با میزان کلسیم موجود در استخوان‌ها ندارد.
این آزمایش در جهت غربالگری، تشخیص و نظارت بر طیف وسیعی از شرایط مربوط به استخوان‌ها، قلب، اعصاب، کلیه‌ها و دندان‌ها انجام می‌شود.
سطح کلی کلسیم بدن (توتال کلسیم) اغلب به عنوان بخشی از آزمایش‌های غربالگری سلامت اندازه‌گیری می‌شود. این آزمایش در بسته‌های آزمایش چکاپ گنجانده شده است.

چه زمانی این تست درخواست می‌ شود؟

آزمایش کلسیم خون اغلب در زمان معاینات پزشکی عمومی انجام می‌شود. به طور معمول این آزمایش در بسته‌های چکاپ و غربالگری سلامت قرار دارد. 
بسیاری از افراد تا زمانی که سطح کلسیم آن‌ها به مقدار قابل توجهی از محدوده مرجع خارج نشود، علائم افزایش یا کمبود کلسیم را نشان نمی‌دهند. با این وجود، در زمان مشاهده علائم زیر آزمایش کلسیم درخواست می‌شود: 

علائم کلسیم بالا عبارتند از:

  • خستگی
  • ضعف
  • کاهش اشتها
  • حالت تهوع
  • استفراغ
  • یبوست
  • شکم درد
  • تکرر ادرار
  • افزایش تشنگی

علائم کمبود کلسیم شامل:

  • گرفتگی شکم
  • گرفتگی عضلات
  • خارش انگشتان
  • بی‌حسی در اطراف دهان، دست و پا

در زمان بررسی یا تشخیص برخی بیماری‌ها اندازه‌گیری سطح کلسیم خون می‌تواند به عنوان یک آزمایش تشخیصی کمک کننده باشد، بیماری‌هایی از قبیل:

  • کلیوی: کمبود کلسیم به ویژه در کسانی که نارسایی کلیه دارند، شایع است (مانند سنگ کلیه و پیوند کلیه) 
  • استخوان
  • تیروئید
  • اختلالات نورولوژیک
  • اختلال پاراتیروئید
  • سوء جذب مواد غذایی
  • سرطان؛ به خصوص پستان، ریه، سر و گردن، کلیه یا مولتیپل میلوما

زمانی که فرد به دلیل یک بیماری شدید تحت درمان است، انجام آزمایش کلسیم برای ارزیابی اثربخشی روش‌های درمان و نظارت بر بیماری لازم است.

چه نمونه های برای این تست گرفته میشود؟

نمونه خون از رگ بازو

شرایط لازم برای انجام آزمایش چیست؟

- نیاز به آمادگی خاص و ناشتا بودن قبل از آزمایش نیست.
- قبل از انجام آزمایش کلسیم خون برای اطمینان از نتایج دقیق آزمایش لازم است مصرف برخی داروها مانند لیتیوم، آنتی اسیدها (داروهای کاهش دهنده اسید معده)، دیورتیک‌ها (داروهای ادرار آور) و مکمل‌های ویتامین D قطع شود و در زمان آزمایش سابقه و زمان مصرف این داروهای به پزشک اطلاع داده شود.

دسته بندی آزمایش بیوشیمی
مشخصات نمونه سرم یا پلاسما هپارینه
ماندگاری در دمای اتاق ۴ ساعت
ماندگاری در یخچال ۳ هفته
ماندگاری در فریزر ۸ ماه
متدولوژی

اسپکترومتری کمی (Quantitative Spectrophotometry)

حداقل میزان نمونه ۰/۵ تا ۲ میلی‌لیتر
دستورالعمل نمونه گیری

سرم:

  • ضدعفونی نمودن سطح پوست بیمار در محل نمونه‌گیری قبل از انجام نمونه‌گیری
  • تهیه نمونه خون از ورید بازو
  • استفاده از لوله‌های مخصوص سرم
  • ثبت مشخصات بیمار به طور صحیح و خوانا بر روی لوله آزمایش هر فرد قبل از انجام نمونه‌گیری (نام، تاریخ نمونه‌گیری و نوع آزمایش)
  • انتقال نمونه خون به درون لوله‌ها در کوتاه‌ترین زمان ممکن، به آرامی و از کنار لوله آزمایش برای جلوگیری از همولیز و لیپمیک شدن نمونه خون
  • اطمینان از محکم بسته شدن درب لوله‌ها  
  • قرار دادن لوله‌های حاوی نمونه خون بطور عمودی و بی‌حرکت جهت جدا کردن سرم
  • نگهداری صحیح نمونه خون کامل تا زمان انتقال به آزمایشگاه بر اساس دستورالعمل شرایط نگهداری نمونه 
  • اجتناب از فریز کردن نمونه‌های خون 
  • انتقال نمونه‌ها به آزمایشگاه در شرایط استاندارد، با بسته‌بندی محکم و در کنار یخ خشک
شرایط رد نمونه

سرم:

  • ناخوانا بودن مشخصات بيمار (نام، تاریخ نمونه‌گیری و نوع آزمایش)
  • عدم تطابق برگه درخواست آزمايش با نوع نمونه و مشخصات آن
  • جمع‌آوری نمونه در ظروف نامناسب
  • کافی نبودن حجم نمونه
  • نشت نمونه به خارج از لوله آزمایش یا ظرف 
  • استفاده از لوله نامناسب جمع‌آوری نمونه
  • نمونه‌های خون فریز شده
  • وجود لخته یا همولیز در نمونه
  • طولانی شدن زمان ارسال نمونه به آزمایشگاه بدون در نظر گرفتن شرایط نگهداری نمونه
  • نگهداری و انتقال نمونه در شرایط و دمای نامناسب
۱ روز کاری (۲۴ ساعت پس از تحویل نمونه به آزمایشگاه)

محدوده مرجع در جواب آزمایش کلسیم خون، رنج نرمال برای هر فرد سالم را نمایش می‌دهد. مقادیر خارج از این محدوده می‌تواند نشان دهنده مشکلات احتمالی و یا بیماری در فرد باشد. لازم به ذکر است محدوده مرجع در برگه جواب آزمایش آزمایشگاه‌های مختلف ممکن است متفاوت باشد. این تفاوت ناشی از تجهیزات آزمایشگاهی و یا روش‌های مختلف انجام تست است. لذا حتماً برای تفسیر جواب آزمایش کلسیم خون خود با پزشک معالج مشورت کنید.
محدوده مرجع ذکر شده در این سایت بر اساس یک روش آزمایشگاهی بوده و صرفاً جهت اطلاع می‌باشد.

تست کلسیم خون تنها میزان کلسیم خون را نشان می‌دهد و ارتباطی با کلسیم موجود در توده استخوانی ندارد. محدوده مرجع نتایج آزمایش کلسیم در سنین مختلف متفاوت است و بر حسب میلی‌گرم بر دسی‌لیتر (mg/dL) گزارش می‌شود.
 

سن

محدوده مرجع (نرمال)

کمتر از ۲ سال

mg/dLز۱۱ - ۹

۲ تا ۱۲ سال

mg/dLز۱۰/۸ - ۸/۸

۱۲ سال و بزرگتر

mg/dLز۱۰/۲ - ۸/۴


مقادیر کمتر از ۶ و بالاتر از ۱۳ میلی‌گرم بر دسی لیتر در تمامی گروه‌ها، نشان‌دهنده وجود یک شرایط غیر طبیعی در بدن است. در چنین مواردی برای تشخیص علت بی‌نظمی سطح کلسیم خون لازم است با توجه به علائم فرد و سوابق بالینی او آزمایش‌های تکمیلی دیگر انجام شود.

 


بیشتر بخوانید: چگونه جواب آزمایش را بخوانیم و تفسیر کنیم؟


 

کلسیم نرمال

به طور کلی نتیجه نرمال آزمایش کلسیم توتال (تام) به همراه نتایج نرمال آزمایش‌های دیگر به این معنی است که متابولیسم کلسیم فرد طبیعی است و سطح آن در خون به طور مناسب تنظیم می‌شود.

 

افزایش مقدار کلسیم خون یا هیپرکلسمی

 دو مورد از علل شایع افزایش کلسیم خون عبارتند از:

  • هیپرپاراتیروئیدیسم، افزایش عملکرد غده پاراتیروئید: این بیماری معمولاً به دلیل تومور خوش‌خیم غده پاراتیروئید ایجاد می‌شود. این شکل از هیپرپاراتیروئیدیسم معمولاً خفیف است و ممکن است قبل از اینکه فرد متوجه شود از سال‌ها قبل وجود داشته باشد
  • سرطان: در صورتی که سرطان به استخوان‌ها سرایت کند می‌تواند منجر به ترشح کلسیم از استخوان به خون شود. علاوه بر این، غدد سرطانی هورمونی مشابه هورمون پاراتیروئید (PTH) تولید می‌کنند و موجب افزایش کلسیم خون می‌شود

ابتلای فرد به برخی از بیماری‌های زمینه‌ای دیگر نیز می‌تواند منجر به افزایش کلسیم خون شوند، از جمله:

  • پرکاری تیروئید
  • سارکوئیدوز
  • بیماری سل
  • بی‌تحرکی طولانی مدت
  • مصرف بیش از حد ویتامین D
  • داروهای ادرارآور تیازید
  • پیوند کلیه
  • HIV/ ایدز

 

کاهش مقدار کلسیم توتال  یا هیپوکلسمی

شایع‌ترین علت پایین بودن سطح کلسیم توتال:
سطح پایین پروتئین‌های خون، به ویژه سطح پایین آلبومین که می‌تواند ناشی از بیماری کبدی یا سوء تغذیه باشد، شایع‌ترین علت کاهش سطح کلسیم توتال خون می‌شود. آلبومین کم نیز در افراد به شدت بیمار، بسیار شایع است.  
برخی از دلایل کمبود کلسیم عبارتند از:

  • هیپوپاراتیروئیدیسم یا کم کاری غده پاراتیروئید
  • مقاومت ارثی در برابر اثرات هورمون پاراتیروئید
  • کمبود شدید کلسیم در رژیم غذایی
  • کاهش سطح ویتامین D
  • کمبود منیزیم
  • افزایش سطح فسفر
  • التهاب حاد لوزالمعده (پانکراتیت)
  • نارسایی کلیه
  • اعتیاد به الکل
چه چیزهای در این تست بررسی میشوند؟

کلسیم فراوان‌ترین و یکی از مهم‌ترین مواد معدنی در بدن انسان است. کلسیم برای پیام‌رسانی سلولی و عملکرد صحیح ماهیچه‌ها، اعصاب و قلب ضروری است. کلسیم برای لخته شدن خون و همچنین تشکیل، تراکم و نگهداری استخوان‌ها و دندان‌ها بسیار مهم است. جذب، استفاده و دفع کلسیم توسط یک چرخه بازخورد (feedback cycle) مربوط به PTH و ویتامین D تنظیم و تثبیت می‌شود. شرایط و بیماری‌هایی که تنظیم کلسیم را مختل می‌کنند باعث افزایش نامناسب حاد یا مزمن (هیپرکلسمی)، و یا کاهش کلسیم (هیپوکلسمی) شوند.
آزمایش کلسیم خون، میزان کلسیم موجود در خون را اندازه‌گیری می‌کند و نشان‌دهنده میزان کلسیم کل (آزاد و متصل) و یونیزه بدن است.
حدود ۹۹ درصد کلسیم موجود در استخوان‌ها به صورت کمپلکس شده وجود دارد و تنها ۱ درصد مقدار باقیمانده آن در خون گردش می‌کند. سطح کلسیم در بدن به شدت کنترل می‌شود. اگر مقدار زیادی از کلسیم موجود در خون جذب بافت سلولی یا از طریق کلیه و روده دفع شود، کلسیم از استخوان گرفته می‌شود تا غلظت آن در خون حفظ شود. تقریباً نیمی از کلسیم موجود در خون "آزاد" و از نظر متابولیکی فعال است. از طرف دیگر نیمی از مقدار باقیمانده به پروتئین‌ها متصل است. کلسیم متصل در درجه اول به آلبومین، گلوبولین‌ها و به مقدار کمتر به آنیون‌هایی مانند فسفات متصل می‌شود. اشکال متصل و پیچیده کلسیم از نظر متابولیکی غیر فعال هستند.
برای اندازه‌گیری کلسیم خون دو آزمایش به نام‌های کلسیم توتال و کلسیم یونیزه وجود دارد. آزمایش کلسیم توتال (تام) انواع آزاد و متصل کلسیم و آزمایش کلسیم یونیزه فقط شکل آزاد و متابولیک کلسیم را اندازه‌گیری می‌کند.
هنگامی که نتیجه آزمایش کلسیم غیر طبیعی باشد، به عنوان یک مشکل اساسی در نظر گرفته می‌‌شود. برای کمک به تشخیص این مشکل، آزمایش‌های تکمیلی دیگری از قبیل اندازه‌گیری کلسیم یونیزه، کلسیم ادرار، فسفر، منیزیم، ویتامین D، هورمون پاراتیروئید (PTH) و پپتید مرتبط با PTH) PTHrP) انجام می‌شود. هورمون پاراتیروئید و ویتامین D غلظت کلسیم خون  را در رنج محدودی حفظ می‌کنند.
اگر کلسیم خون غیر طبیعی باشد، انجام همزمان آزمایش‌های کلسیم و PTH می‌تواند شاخصی از عملکرد طبیعی غدد پاراتیروئید باشد. در هر روز بدن مقداری کلسیم از طریق کلیه‌ها، ادرار یا عرق از دست می‌دهد. اندازه‌گیری کلسیم ادرار در تعیین میزان دفع کلسیم در کلیه‌ها کمک کند. اگرچه آزمایش ویتامین D، فسفر و منیزیم کمبود یا اضافه بودن دیگر مواد معدنی و ویتامین‌های بدن به غیر از کلسیم را اندازه‌گیری می‌کند، اما تعادل میان آن‌ها و کلسیم بسیار مهم است. برهم خوردن این تعادل می‌تواند نشان دهنده وجود مشکلی اساسی باشد .
در بیشتر موارد، آزمایش کلسیم توتال بازتاب خوبی از مقدار کلسیم آزاد موجود در خون است، زیرا تعادل بین کلسیم آزاد و متصل معمولاً پایدار و قابل پیش‌بینی است. با این وجود، در برخی از افراد تعادل بین کلسیم آزاد و متصل به هم می‌خورد. در این افراد کلسیم کل (توتال) نمی‌تواند انعکاس خوبی از وضعیت کلسیم بدن باشد. در چنین مواردی ممکن است لازم به انجام آزمایش اندازه‌گیری کلسیم یونیزه باشد. 
در شرایط زیر انجام آزمایش کلسیم یونیزه ضرورت دارد: 

  • ابتلا به بیماری‌های سخت
  • زمان تزریق خون یا مایعات داخل وریدی
  • عمل‌های جراحی بزرگ
  • ابتلا به ناهنجاری‌های مرتبط با پروتئین‌های خون مانند کمبود آلبومین

نوسانات زیاد کلسیم یونیزه می‌تواند موجب کندی یا افزایش شدت ضربان قلب، اسپاسم عضلات و در موارد پیشرفته منجر به احساس سردرگمی یا حتی کما شوند. در افرادی که به شدت بیمار هستند، کنترل سطح کلسیم یونیزه در جهت کنترل و جلوگیری از عوارض جدی می‌تواند بسیار مهم باشد.
در شرایطی که فردی علائم اختلال پاراتیروئید، سوء جذب مواد غذایی یا تیروئید پرکار دارد، آزمایش Ca خون ممکن است انجام شود.
در صورت ابتلای فرد به انواع خاصی از سرطان (به ویژه پستان، ریه، سر و گردن، کلیه یا مولتیپل میلوما)، ابتلا به بیماری‌ کلیوی یا پیوند کلیه، نظارت بر کلسیم لازم است. در صورتی که فرد به دلیل بیماری شدیدی تحت درمان است بررسی سطح کلسیم برای ارزیابی اثربخشی درمان‌هایی مانند مکمل‌های کلسیم یا ویتامین D و نظارت بر بیماری لازم است.

سوالات متداول

آزمایش کلسیم در نوزادان تازه متولد شده، به ویژه نوزادان نارس و کم وزن، معمولاً در طی چند روز اول تولد انجام می‌شود تا نوزاد از نظر کمبود کلسیم (هیپوکلسمی) غربالگری شده و در صورت وجود مشکل، از همان ابتدای زندگی کنترل این اختلال صورت گیرد. کمبود کلسیم نوزاد به دلیل غده نابالغ پاراتیروئید رخ می‌دهد و علامتی ندارد. اگرچه کمبود کلسیم نوزاد ممکن است به خودی خود برطرف شود اما در برخی مواقع ممکن است درمان با کلسیم مکمل نیاز باشد که از راه خوراکی یا داخل وریدی انجام می‌شود. از این رو انجام آزمایش کلسیم برای نوزادان تازه متولد شده مهم است.

خیر. نتایج آزمایش کلسیم خون توتال (تام یا کل) معمولاً برای اهداف غربالگری کافی است. انجام آزمایش کلسیم توتال راحت‌تر از آزمایش کلسیم یونیزه انجام می‌شود، زیرا نیازی به انجام روش‌های خاص نمونه‌گیری ندارد. علاوه بر این، در اغلب موارد کلسیم توتال جایگزین خوبی برای کلسیم آزاد است زیرا فرم‌های آزاد و متصل کلسیم معمولاً هر کدام تقریباً نیمی از مقدار کلسیم توتال را تشکیل می‌دهند.

اندازه‌گیری مستقیم کلسیم یونیزه در افرادی که عمل جراحی انجام داده‌اند و یا در شرایط بیماری‌‌‌های حاد و شدید هستند انجام می‌شود، چرا که تغییرات کل کلسیم در این شرایط قابل اعتماد نیست و نیاز به بررسی بسیار دقیق و اختصاصی کلسیم یونیزه است.

به طور کلی آزمایش اندازه‌گیری کلسیم ادرار برای ارزیابی مقدار کلسیمی که از طریق کلیه‌ها دفع می‌شود، انجام می‌گیرد. این آزمایش ممکن است هنگامی که فرد دارای علائم سنگ کلیه (مانند درد شدید در ناحیه پهلو یا کمر در اطراف کلیه‌ها، درد در ناحیه پایین شکم و یا دفع خون به هنگام ادرار) انجام شود.

https://www.labtestsonline.org
https://www.aruplab.com
https://www.geisingermedicallabs.com

ddd
تهران، میدان ونک ، خیابان برزیل شرقی ، خیابان شمس لاهیجانی، پلاک 23 ، مجتمع اداری رویال ونک ، طبقه دوم
ddd
info@colifelabs.com