آزمایشات و تست ھا کولایف

آزمایش ویتامین B12 (سیانوکوبالامین) - Vitamin B12 (Vit B12)

نام های دیگر آزمایش: کوبالامین
B12 Assay، B12, Serum، CblC، Cobalamin، Methylcobalamin، Cyanocobalamin
کد آزمایش: 315
بخش آزمایشگاه:
هورمون‌شناسی و ایمنولوژی
اطلاعات آزمایش در یک نگاه
هدف از انجام این آزمایش چیست؟

آزمایش سیانوکوبالامین یا ویتامین B12 برای کمک به تشخیص علت کم خونی یا نوروپاتی (آسیب عصبی) درخواست داده می‌شود. این آزمایش در اغلب موارد به همراه آزمایش فولات انجام می‌شود و مقدار دقیق این ویتامین‌ها در خون بررسی می‌گردد.
پزشک با توجه به هریک از اهداف زیر ممکن است آزمایش ویتامین B12 را درخواست دهد:

  • تعیین مقدار ویتامین B12 و تشخیص کمبود آن
  • تشخیص علت کم خونی‌های خاص، مانند کم خونی پرشینیوز (بیماری خود ایمنی تاثیرگذار بر جذب B12)
  • تعیین علت تغییر وضعیت ذهنی یا سایر تغییرات رفتاری، به ویژه در افراد مسن
  • تعیین علت علائم و نشانه‌های بیماری تأثیرگذار بر اعصاب (نوروپاتی)
  • ارزیابی وضعیت سلامتی فرد در صورت داشتن نشانه‌های سوء تغذیه قابل توجه و یا سو جذب در رژیم غذایی
  • نظارت بر اثربخشی درمان با ویتامین B12 و مکمل‌های فولات، به ویژه در افرادی که قادر به جذب کامل B12 و یا فولات نیستند و لازم است که تحت درمان مادام العمر باشند

چه زمانی این تست درخواست می‌ شود؟

آزمایش ویتامین B12 هنگامی درخواست داده می‌شود که در نتیجه آزمایش شمارش کامل خون (CBC) و بررسی میکروسکوپی نمونه خون موارد زیر گزارش شود:

  • کاهش تعداد گلبول های قرمز خون (RBC)
  • کاهش سطح هموگلوبین و هماتوکریت
  • مشاهده گلبول‌های قرمز خون بزرگ 
  • مشاهده نوع خاصی از گلبول‌های سفید به نام نوتروفیل با هسته‌های چند قسمتی غیرطبیعی

در صورت مشاهده علائم و نشانه‌های کمبود B12، آزمایش سیانوکوبالامین انجام می‌شود. این علائم شامل: 

  • اسهال
  • سرگیجه و مشکل در راه رفتن
  • خستگی و ضعف عضلانی
  • از دست دادن اشتها
  • پوست رنگ پریده
  • ضربان قلب سریع یا ضربان قلب نامنظم
  • تنگی نفس
  • زخم زبان و دهان
  • سوزن سوزن شدن، بی‌حسی و یا سوزش در پا، دست، بازو و پا
  • گیجی یا فراموشی
  • تحریک‌پذیری (پارانویا)

در افرادی که به علت مشکل سوء تغذیه یا کمبود B12 تحت درمان هستند، آزمایش ویتامین B12 در فواصل زمانی منظم انجام می‌شود. 

چه نمونه های برای این تست گرفته میشود؟

نمونه خون از رگ بازو

شرایط لازم برای انجام آزمایش چیست؟

- ناشتا بودن فرد الزامی است و نباید از ۸ تا ۱۲ ساعت قبل از آزمایش چیزی به جز آب خورده باشد.
- انجام تست ویتامین B12 در افراد دیابتی حتماً باید با توجه به دستورالعمل پزشک انجام شود.
- در صورتی که فرد از دارو استفاده می‌کند لازم است به پزشک خود اطلاع دهد زیرا برخی داروها می‌توانند در نتایج آزمایش ویتامین B12 اختلال ایجاد کنند، از جمله:
---کلرامفنیکل/کلرومایستین
---کاهش دهنده های اسید معده (داروهای ضد اسید)
---متفورمین

معرفی کلی آزمایش
دسته بندی آزمایش هورمون شناسی و ایمنولوژی
بخش عملیاتی آزمایشگاه
نمونه ارجح برای آزمایش سرم یا پلاسما هپارینه
ماندگاری در دمای اتاق ۸ ساعت
ماندگاری در یخچال ۲۴ ساعت
ماندگاری در فریزر ۳ ماه
روش مرجع انجام آزمایش
  • ایمونواسی کمی لومینسانس (Chemiluminescence immunoassay, CLIA) 
  • الکترو کمی لومینسانس (Electrochemiluminescence, ECL)
  • سنجش جذب ایمنی وابسته به آنزیم، الایزا (Enzyme-Linked Immunosorbent Assay, ELISA)
حداقل میزان نمونه ۰/۵ تا ۲ میلی‌لیتر
دستورالعمل تهیه نمونه

سرم:

  • ضدعفونی نمودن سطح پوست بیمار در محل نمونه‌گیری قبل از انجام نمونه‌گیری
  • تهیه نمونه خون از رگ بازو
  • استفاده از لوله‌های مخصوص سرم
  • ثبت مشخصات بیمار به طور صحیح و خوانا بر روی لوله آزمایش هر فرد قبل از انجام نمونه‌گیری (نام، تاریخ نمونه‌گیری و نوع آزمایش)
  • انتقال نمونه خون به درون لوله‌ها در کوتاه‌ترین زمان ممکن، به آرامی و از کنار لوله آزمایش برای جلوگیری از همولیز و لیپمیک شدن نمونه خون
  • اطمینان از محکم بسته شدن درب لوله‌ها  
  • قرار دادن لوله‌های حاوی نمونه خون به طور مستقیم و بی‌حرکت جهت جدا کردن سرم
  • نگهداری صحیح نمونه خون کامل تا زمان انتقال به آزمایشگاه بر اساس دستورالعمل شرایط نگهداری نمونه 
  • اجتناب از فریز کردن نمونه‌های خون 
  • انتقال نمونه‌ها به آزمایشگاه در شرایط استاندارد، با بسته‌بندی محکم و در کنار یخ خشک
معیارهای رد نمونه

سرم:

  • ناخوانا بودن مشخصات بیمار (نام، تاریخ نمونه‌گیری و نوع آزمایش)
  • عدم تطابق برگه درخواست آزمایش با نوع نمونه و مشخصات آن
  • جمع‌آوری نمونه در ظروف نامناسب
  • کافی نبودن حجم نمونه
  • نشت نمونه به خارج از لوله آزمایش
  • استفاده از لوله نامناسب جمع‌آوری نمونه
  • نمونه‌های خون فریز شده
  • وجود لخته یا همولیز در نمونه
  • طولانی شدن زمان ارسال نمونه به آزمایشگاه بدون در نظر گرفتن شرایط نگهداری نمونه
  • نگهداری و انتقال نمونه در شرایط و دمای نامناسب
۱ روز کاری (۲۴ ساعت پس از تحویل نمونه به آزمایشگاه)

محدوده مرجع در جواب آزمایش ویتامین B12، رنج نرمال برای هر فرد سالم را نمایش می‌دهد. مقادیر خارج از این محدوده می‌تواند نشان دهنده مشکلات احتمالی و یا بیماری در فرد باشد. لازم به ذکر است محدوده مرجع در برگه جواب آزمایش آزمایشگاه‌های مختلف ممکن است متفاوت باشد. این تفاوت ناشی از تجهیزات آزمایشگاهی و یا روش‌های مختلف انجام تست است. لذا حتماً برای تفسیر جواب آزمایش ویتامین B12 خود با پزشک معالج مشورت کنید.
محدوده مرجع ذکر شده در این سایت بر اساس یک روش آزمایشگاهی بوده و صرفاً جهت اطلاع می‌باشد.

محدوده مرجع آزمایش سیانوکوبالامین در گروه‌های سنی مختلف مشابه است و بر حسب پیکوگرم بر میلی‌لیتر (pg/mL) گزارش می‌شود.
 

محدوده مرجع (نرمال)

pg/mLز۱۲۴۵ - ۲۳۲

 


بیشتر بخوانید: چگونه جواب آزمایش را بخوانیم و تفسیر کنیم؟


چه چیزهای در این تست بررسی میشوند؟

ویتامین B12 یا سیانوکوبالامین بخشی از مجموعه ویتامین‌های B است.  B12  نقش اساسی  در ساخت پروتئین‌های جدید، تشکیل گلبول‌های قرمز خون (RBC) و گلبول‌های سفید خون (WBC)، ترمیم بافت‌ها و سلول‌ها، متابولیسم سلول، عملکرد عصب و تکثیر ماده ژنتیکی (DNA) دارد. ویتامین B12 ماده مغذی است که بدن قادر به تولید آن نیست و تنها از طریق رژیم غذایی تأمین می‌شود. 
ویتامین B12 برای انجام فعالیت‌های خود نیاز به ویتامین‌های B9 و ویتامین C دارد. کمبود هر یک از این دو ویتامین می‌تواند در عملکرد طبیعی ویتامین B12 اختلال ایجاد کند.
آزمایش‌های ویتامین B12، میزان ویتامین موجود در قسمت مایع خون (سرم یا پلاسما) را اندازه‌گیری می‌کند تا کمبود آن را تشخیص دهد.
در صورت عدم درمان کمبود سیانوکوبالامین (B12) فرد دچار کم خونی، خستگی، ضعف عضلانی، مشکلات روده‌ای، آسیب عصبی و اختلالات خلقی خواهد شد.
کمبود B12 می‌تواند منجر به کم خونی ماکروسیتیک شود که در این بیماری گلبول‌های قرمز خون بزرگتر از حد طبیعی هستند. در شرایط کم خونی ماکروسیتیک، آزمایش شمارش کامل گلبول‌های خون (CBC) فرد بیمار کاهش تعداد WBC ،RBC، رتیکولوسیت و پلاکت را گزارش می‌دهد.
ویتامین B12 برای سلامت اعصاب نیز مهم است و کمبود آن می‌تواند منجر به درجات مختلف نوروپاتی (آسیب عصبی) مانند گزگز و بی‌حسی دست و پا شود.
کمبود B12 اغلب به دلیل عدم دریافت کافی ویتامین آن از طریق رژیم غذایی یا مکمل‌ها، استفاده طولانی مدت از برخی داروها، جذب ناکافی یا افزایش نیاز آن در دوران بارداری رخ می‌دهد:

  • کمبود B12 در رژیم غذایی: بزرگسالان به طور معمول چندین سال ویتامین B12 را در کبد ذخیره می‌کنند و در نتیجه در اغلب موارد، علائم کمبود B12 را پس از مدت طولانی نشان می‌دهند. فقدان این ماده معدنی ناشی از رژیم غذایی معمولاً تا زمانی که ذخیره ویتامین‌های موجود در بدن تخلیه نشوند، علائمی ایجاد نمی‌کند. کمبود B12 گاهی اوقات در گیاهخواران (کسانی که هیچ گونه فرآورده‌های دامی مصرف نمی‌کنند) و در نوزادان شیرخوار آن‌ها نیز دیده می‌شود.
  • جذب ناکافی B12: جذب ویتامین B12 در یک مرحله انجام می‌شود. B12 به طور معمول توسط اسید معده از غذا آزاد می‌شود و سپس در روده کوچک به پروتئینی به نام فاکتور ذاتی یا IF متصل می‌گردد. در مرحله بعد، کمپلکس B12-IF توسط روده کوچک جذب شده و با اتصال به پروتئین‌های حامل (ترانس کوبالامین) وارد گردش خون می‌شود. وجود شرایطی که بتواند در هر یک از مراحل فوق مشکل ایجاد کند جذب B12 را مختل خواهد کرد.
  • افزایش نیاز بدن: افزایش نیاز بدن به ویتامین B12 را می‌توان در انواع بیماری‌ها و شرایط مختلف مشاهده کرد. افزایش نیاز بدن به ویتامین B12 و B9 در زنان باردار یا شیرده، در اوایل کودکی، افراد مبتلا به سرطان یا کم خونی همولیتیک مزمن اتفاق می‌افتد.

آزمایش‌های شمارش کامل خون (CBC) و بررسی میکروسکوپی نمونه خون، هموسیستئین، اندازه‌گیری کمی ویتامین‌های B، آنتی بادی فاکتور ذاتی (IF Antibody)، آنتی بادی سلول جداری و رتیکولوسیت‌ها معمولاً به همراه آزمایش ویتامین B12 انجام می‌شوند.

سوالات متداول

منابع غذایی ویتامین B12 شامل لبنیات، گوشت دام، پرندگان و ماهی است.
همچنین ویتامین B12 به برخی غذاها مانند غلات صبحانه غنی شده اضافه می‌شود و به صورت مکمل خوراکی در دسترس است.

- از آنجا که بدن شما قادر است چندین سال ویتامین B12 را ذخیره کند، کمبود این ویتامین به ندرت اتفاق می‌افتد. با این حال، اگر رژیم گیاهخواری دارید یا وگان هستید، ممکن است مستعد کمبود باشید زیرا غذاهای گیاهی حاوی ویتامین B12 نیستند.
- افراد مسن و افراد مبتلا به بیماری‌های دستگاه گوارش که در جذب مواد مغذی دچار مشکل هستند مانند IBD نیز مستعد کمبود ویتامین B12 هستند.
- زنان باردار و شیرده نیز در گروه افراد پر خطر کمبود B12 هستند.

بله. کمبود طولانی مدت ویتامین B12 ممکن است عواقب جدی برای فرد به دنبال داشته باشد، از قبیل:
- آسیب دائمی اعصاب
- اختلال عملکردهای مغز
- از دست دادن حافظه
- ناباروری موقت در زنان
تزریق ویتامین B12 ممکن است برای درمان کمبود ویتامین B12 تجویز شود.

تست ویتامین B12 در اغلب بسته‌های غربالگری و چکاپ گنجانده شده است. با این حال انجام این آزمایش برای افراد زیر ضروری‌تر است:
- بزرگسالان
- کودکان
- گیاهخواران
- افراد دیابتی
- مادران شیرده
- افرادی که جراحی بای پس معده انجام داده‌اند

بله. انجام آزمایش ویتامین B12 برای مادران شیرده توصیه بسیار شده است، بخصوص در شرایطی که علائم کمبود را نشان دهند. اگر مادر شیرده کمبود B12 داشته باشد، نوزاد او در معرض خطر آسیب عصبی و مشکلات رشد خواهد بود.

با وجود اینکه تست ویتامین B12 در اغلب بسته‌های چکاپ و غربالگری سلامت گنجانده شده است اما بطور معمول، اگر علائم کمبود B12 را ندارید نیاز به انجام این آزمایش نیست. در صورتی که در آزمایش CBC شما اندازه گلبول‌های قرمز خون (RBC) بزرگتر از حد معمول گزارش شوند یا مبتلا به بیماری هستید که می‌تواند بر میزان B12 تاثیر بگذارد، انجام این آزمایش ضروری است.
علاوه بر این، اگر دچار سوء جذب مواد غذایی هستید لازم است که این آزمایش را در فواصل زمانی منظم انجام دهید.

خیر. این آزمایش به تجهیزات ویژه‌ای نیاز دارد و در آزمایشگاه‌های مجهز انجام می‌شود.

https://www.labtestsonline.org
https://www.mayoclinic.org
https://www.healthline.com
https://www.aruplab.com
https://www.geisingermedicallabs.com

ddd
تهران، میدان ونک ، خیابان برزیل شرقی ، خیابان شمس لاهیجانی، پلاک 23 ، مجتمع اداری رویال ونک ، طبقه دوم
ddd
info@colifelabs.com